Tatar (terim)

Tatar (Rusça: Татары, Gürcüce: თათარი), Rus İmparatorluğu döneminde Kafkasya ve Transkafkasya'daki çeşitli toplulukları tanımlamak için kullanılan tarihsel bir adlandırmaydı. 19. yüzyılın sonlarında bu terim, özellikle Transkafkasya'nın Türk dilli nüfusunu ifade etmekte kullanılıyordu. Tarihsel kaynaklarda азербайджанские татары (Azerbaycan Tatarları) biçimine de rastlanır.

Rus imparatorluğunda 1886 tarihli Kafkasya etnolinguistik sınıflandırmasında farklı halklar ayrı kategoriler altında gösterilmiş; татары adı da bu sınıflandırmada yer almıştır. Bununla birlikte, dönemin etnik adlandırmaları günümüzdeki ulusal kimlik kategorileriyle her zaman örtüşmez. Bu nedenle tarihsel bir nüfus cetvelindeki татары kaydı, tek başına ilgili kişilerin günümüzde hangi etnik kimlikle tanımlanacağını kesin olarak göstermez.

Ahaltsihe kazasında da татары adı 19. yüzyılda kullanılıyordu. Lev Zagurski'nin 1872'deki bölge gezisine ilişkin aktardığına göre, Tsnisi (წნისი) köyünde yaşayan Müslüman Gürcüler kendilerine kim oldukları sorulduğunda Татары yanıtını vermişti. Zagurski, "Ahaltsihe Tatarları" olarak adlandırdığı kişilerin hem Gürcüce hem Türkçe konuşabildiğini belirtmişti. 1886 tarihli hane listelerine ilişkin araştırmalar da Ahaltsihe kazasında Gürcü-Müslümanlar (Грузины) ve Tatarlar (Татары) kategorilerinin ayrı ayrı kaydedildiğini göstermektedir.

Kaynakça