Tesla Model S, Tesla, Inc. tarafından 2012 ile 2026 yılları arasında üretilmiş olan 5 kapılı, tam boy, lüks, bataryalı elektrikli (BEV)F segmentliftbacksedan modelidir. Modern elektrikli otomobil çağının öncüsü kabul edilen araç; dünya çapında yüz binlerce adet satılarak küresel pazarda elektrikli araçların yaygınlaşmasında kritik bir rol oynamıştır.
Üretim dönemi boyunca ilk nesil (40, 60, 70, 75, 85, 90, 100 kWh bataryalı RWD ve Dual Motor "D" versiyonları; P85D, P90D, P100D performans paketleri) varyantlarından sonra isimlendirme basitleştirilerek Long Range (Çift Motorlu AWD) ve 1.020 beygirlik 3 motorlu Plaid versiyonlarıyla sunulmuştur. 14 yıllık kesintisiz üretim serüveninin ardından Model S, 2026 yılında bantlara veda etmiştir.
Geçmiş
Franz von Holzhausen tarafından tasarlanan araç, ön gelişim sürecinde Whitestar kod adıyla anılmaktaydı. Model S'in varlığı 30 Haziran 2008'de düzenlenen bir basın açıklamasıyla beraber resmen duyuruldu. Prototip araç ise 26 Mart 2009 tarihinde düzenlenen bir basın açıklamasıyla beraber basına tanıtıldı.
Tesla Motors, 2008'deki basın açıklamasında Tesla Model S'in benzinli bir otomobil olacağını belirtmişti. Eylül 2008'de düzenlenen GoingGreen konferansında konuşan şirketin CEO'su Elon Musk, aracı "çevreci bir elektrikli otomobil" olarak tanımladı ve Tesla'nın yeni şirket politikasının yalnızca elektrikli otomobiller geliştirilme üzerine kurulduğunu duyurdu.
Tesla Model S'in ilk üretim yeri için nakliye konusunda merkezi bir konumda olmasından ötürü Albuquerque, New Mexico bölgesi seçilmişti. Nisan 2007'de inşaatı başlayacak fabrikanın yeri daha sonrasında San Jose, California'ya alındı. Son olarak Mayıs 2010'da Fremont, California bölgesinde Tesla Motors fabrikasının inşaatına başlandı.
Haziran 2015'te ilk aracın üretiminden bu yana yaklaşık 75.000 Model S'in üretildiği açıklandı. Bu araçların dünya üzerinde 1.6 milyar kilometre yol kat ettiğini ifade eden Tesla Motors, yarım milyon tondan fazla karbondioksit salınımının önüne geçildiğini belirtti. Aralık 2015'te ise 100.000'inci Model S bantlardan indirildi.
2016 Makyajı: Nisan 2016'da ön panel yenilenerek klasik panjur tasarımı kaldırıldı, gövde rengi kapalı burun tasarımına ve adaptif tam LED farlara geçildi.
2019 (Raven): Ön aksa Model 3 kaynaklı kalıcı mıknatıslı senkron relüktans (PMSR) motor yerleştirildi ve tam adaptif havalı süspansiyon eklenerek aracın menzili ve enerji verimliliği artırıldı.
2021 Yenilemesi (Plaid): Kapsamlı iç mekân operasyonuyla dikey ekranın yerini 17 inçlik yatay dokunmatik ekran aldı; Yoke (yarım) direksiyon, arka yolcu ekranı ve ekrandan kontrol edilen Auto Shift vites mimarisi tanıtıldı. Aynı dönemde karbon kovanlı rotorlara sahip üç motorlu, 1.020 beygir gücündeki yüksek performanslı Model S Plaid versiyonu satışa sunuldu.
Üretimin Sona Ermesi
Elektrikli sedan pazarında uzun yıllar Tesla'nın amiral gemisi olarak kalan ve elektrikli araç devriminin öncüsü kabul edilen Model S, markanın yeni nesil insansı robot (Optimus) ve yüksek hacimli platform stratejileri doğrultusunda üretim ömrünü tamamlayarak bantlara veda etmiştir.
Tasarım
Tesla Model S, üretimde kaldığı süre boyunca batarya kapasitesi, motor konfigürasyonu ve performans seviyelerine göre çok sayıda versiyonla sunulmuştur.
İlk Dönem (2012–2019): Aracın model kodları doğrudan batarya kapasitesini ve çekiş sistemini temsil etmekteydi. Bu dönemde 40, 60, 60D, 70, 70D, 75, 75D, 85, 85D, P85, P85D, 90D, P90D, 100D ve P100D olmak üzere arkadan itişli (RWD) ve çift motorlu (Dual Motor - D) çok sayıda varyant üretilmiştir. Performans odaklı "P" serilerinde Insane ve Ludicrous hızlanma modları yer almıştır.
Modern Dönem (2019–Üretim Bitişi): Tesla, model adlandırmasını basitleştirerek sayısal kapasite kodlarını terk etmiş; aracı çift motorlu dört çeker Model S (Long Range) ve üç motorlu amiral gemisi Model S Plaid olmak üzere iki ana versiyona indirgemiştir.
Motor ve Aktarma Organları
Model S'in motor ve aktarma organları üretim ömrü boyunca üç büyük nesil atlamıştır:
AC Asenkron İndüksiyon Motor Dönemi (2012–2019): İlk modellerde arka aksa monte edilmiş 3 fazlı, 4 kutuplu AC asenkron (indüksiyon) motor kullanılmıştır. 2014 yılında sunulan dört tekerlekten çekişli "D" versiyonlarında ön aksa ikinci bir kompakt indüksiyon motor eklenerek dijital tork dağıtımı sağlanmıştır.
Raven Mimarisi (2019–2021): Ön akstaki indüksiyon motoru, Model 3'ten türetilen yüksek verimli kalıcı mıknatıslı senkron relüktans motoru (PMSR / Permanent Magnet Synchronous Reluctance) ile değiştirilmiştir. Arka aksta indüksiyon motorun korunması sayesinde otoyol hızlarında yüksek tork üretilirken şehir içi sürüşlerde enerji tüketimi ciddi oranda düşürülmüştür.
Plaid Tri-Motor ve Karbon Kovanlı Rotorlar (2021–Üretim Bitişi): 2021 yenilemesiyle gelen Model S Plaid; ön aksta bir, arka aksta ise bağımsız iki adet olmak üzere toplam üç elektrik motoruna sahiptir. Yüksek devirlerde (20.000 d/dak üzeri) merkezkaç kuvveti nedeniyle genleşen bakır sargıları bir arada tutabilmek için rotorlar karbon fiber kovanlarla sarılmıştır. Sistem toplamda 1.020 beygir güç üreterek aracın 0'dan 100 km/s hıza yaklaşık 2,1 saniyede ulaşmasını sağlamıştır.
Model S'te standart olarak sunulan rejeneratif frenleme sistemi, sürücünün gaz pedalından ayağını çekmesiyle kinetik enerjiyi elektriğe dönüştürerek bataryaya geri yüklemiş, mekanik fren disklerinin kullanım ömrünü önemli ölçüde uzatmış ve tek pedalla sürüşe (one-pedal drive) imkân tanımıştır.
Batarya Teknolojisi ve Hücre Yapısı
Tesla Model S'in batarya paketlerinde kullanılan 18650 tipi silindirik lityum-iyon pillerden biri.
Tesla Model S'in batarya paketi, gövde tabanına entegre edilerek aracın ağırlık merkezini alçaltmış, yapısal burulma direncini artırmış ve kabin içi alanın verimli kullanılmasına katkı sağlamıştır.
Hücre Yapısı ve Modül Mimarisi
Model S, üretim döngüsü boyunca Panasonic ile ortaklaşa geliştirilen silindirik 18650 tipi nikel-kobalt-alüminyum (NCA) lityum-iyon pilleri kullanmıştır.
İlk Nesil (85 kWh): İlk dönem 85 kWh'lik paket yaklaşık 540 kg ağırlığındaydı ve toplam 7.104 adet 18650 silindirik pilden meydana gelmekteydi. Bu mimaride 74 adet paralel bağlı hücre bir grup oluşturuyor; bu gruplardan 6 tanesi seri bağlanarak yaklaşık 5,3 kWh kapasiteli bir modülü teşkil ediyordu. Batarya paketi toplam 16 adet modülün seri birleşimiyle 85 kWh nominal kapasiteye ulaşıyordu.
Gelişmiş Nesil (100 kWh ve Palladium Mimarisi): İlerleyen yıllarda hücre kimyasındaki enerji yoğunluğunun artırılması ve modül içi paketleme optimizasyonlarıyla paket boyutu korunarak nominal kapasite 100 kWh seviyesine çıkarılmıştır. 2021 yılındaki kapsamlı yenilemeyle (Palladium platformu) batarya koruma zırhı, soğutma kanalları ve elektriksel veri yolları yeniden tasarlanarak hücrelerin yüksek güç taleplerinde ve ardışık pist kullanımlarında optimum sıcaklıkta kalması sağlanmıştır.
Termal Yönetim ve Şarj Altyapısı
Hücreler, içinden glikol bazlı sıvı dolaşan kıvrımlı alüminyum soğutma kanallarıyla çevrelenmiştir. Gelişmiş aktif termal yönetim sistemi, aşırı ısınmayı önleyerek yüksek çekiş gücünün korunmasını sağlamış ve aracın Tesla Supercharger ağında 250 kW'a (V3 ve V4 üniteleri) varan DC güçleriyle hızlı şarj edilebilmesine imkân tanımıştır. Aracın ilk dönemlerinde batarya maliyeti araç maliyetinin yaklaşık %25'ini oluştururken, Nevada'daki Gigafactory tesislerinin faaliyete geçmesi ve hücre üretiminin ölçeklenmesiyle kWh başına düşen batarya üretim maliyetleri zamanla önemli ölçüde gerilemiştir.
Garanti Şartları
Model S'in ilk üretim yıllarında 60 kWh'lik paket için 8 yıl veya 200.000 kilometre, 85 kWh ve üzeri modeller için ise 8 yıl boyunca sınırsız kilometre batarya ve aktarma organı garantisi sunulmuştur. İlerleyen dönemlerde garanti politikası standartlaştırılarak, batarya sağlık durumunun garanti süresi boyunca en az %70 seviyesinde kalması taahhüdüyle 8 yıl veya 240.000 kilometre (hangisi önce dolarsa) olarak uygulanmıştır.
Şarj, garanti ve bakım
Şarj Altyapısı ve Soket Mimarisi
Tesla Model S'in şarj girişi, sol arka stop lambasının kenarına entegre edilmiş gizli bir kapağın ardında yer almaktadır.
Alternatif Akım (AC) Şarj: Araç; ev tipi standart prizlerin (230 V) yanı sıra üç fazlı endüstriyel prizler veya duvar tipi şarj istasyonları (Wall Connector - 400 V) üzerinden şarj edilebilmektedir. İlk nesil modellerde opsiyonel çift şarj cihazı (Dual Charger) ile 22 kW'a kadar dahili AC şarj desteği sunulurken, sonraki üretimlerde dahili AC şarj kapasitesi standart olarak 11 kW veya 16,5 kW olarak sınırlandırılmıştır.
Doğru Akım (DC) Hızlı Şarj (Supercharger): Model S, Tesla'nın özel hızlı şarj ağı olan Supercharger istasyonlarıyla tam uyumlu olarak üretilmiştir. İlk nesil araçlar V1 ve V2 istasyonlarında 90 kW ile 120–150 kW arasında DC şarj hızlarına ulaşabilirken; 2021 yılındaki yenilemeyle (Palladium platformu) optimize edilen batarya termal mimarisi sayesinde V3 ve V4 Supercharger ünitelerinde 250 kW tepe şarj gücüne ulaşmış ve yaklaşık 15 dakikalık şarjla 300 kilometrenin üzerinde menzil kazanabilir hale gelmiştir.
Port Standartları: Kuzey Amerika pazarındaki araçlar Tesla'nın tescilli konnektörü (daha sonra NACS adını alan standart) ile sunulurken; Avrupa ve Türkiye pazarına ihraç edilen güncel modeller doğrudan CCS Combo 2 şarj soketiyle banttan çıkmıştır (ilk nesil Avrupa modellerinde modifiye Tip 2 port kullanılmıştır).
Ücretsiz Supercharger Politikası: Model S'in pazara ilk girdiği yıllarda (2012–2016 dönemi siparişleri), elektrikli araç kullanımını teşvik etmek amacıyla ilk sahiplerine veya araca bağlı olarak "ömür boyu ücretsiz ve sınırsız Supercharger" kullanım hakkı tanınmıştır. Ancak bu teşvik programı Ocak 2017'den itibaren kademeli olarak sınırlandırılmış ve daha sonraki üretim modellerinde yerini standart kilovatsaat (kWh) başına ücretlendirme modeline bırakmıştır.
Garanti ve Bakım Koşulları
Temel Araç Garantisi: Model S, batarya ve çekiş ünitesi hariç mekanik aksamlar için 4 yıl veya 80.000 kilometre (50.000 mil) kapsamlı sınırlı araç garantisiyle satılmıştır. Müşterilere ek ücret karşılığında uzatılmış servis sözleşmesi (Extended Service Agreement) satın alma imkânı da sağlanmıştır.
Batarya ve Aktarma Organı Garantisi: İlk dönem 85 kWh modellerinde sunulan "8 yıl sınırsız kilometre" garantisi, sonraki yıllarda bataryanın en az %70 kapasite koruma şartıyla birlikte 8 yıl veya 240.000 kilometre (150.000 mil - hangisi önce dolarsa) olarak güncellenmiştir.
Bakım: İçten yanmalı motorlu araçların aksine motor yağı, buji, yakıt filtresi veya triger kayışı gibi periyodik sarf malzemeleri gerektirmeyen Model S için zorunlu yıllık bakım takvimi uygulanmamıştır. Araç bakımları temel olarak fren hidroliği testi/değişimi, klima kabin hava filtresi (HEPA filtresi), klima gazı bakımı ve yazılım üzerinden uzaktan (OTA) teşhis edilen bileşen kontrolleriyle sınırlı tutulmuştur.
Tesla Şarj İstasyonları
Bir Tesla Model S, ilk nesil bir Supercharger istasyonunda şarj edilirken (ABD).
Tesla Supercharger
Tesla Model S'in uzun yolculuklarda kesintisiz seyahat edebilmesi amacıyla şirket tarafından kurulan yüksek hızlı doğru akım (DC) şarj ağı Supercharger, otoyol koridorları ve ana arterler boyunca konumlandırılmıştır.
İlk nesil Model S araçları (V1 ve V2 istasyonlarında) yaklaşık 30 dakikalık şarjla 280 kilometreye varan menzil kazanabilirken; ilerleyen dönemde devreye alınan 250 kW gücündeki V3 ve 350+ kW destekli V4 istasyonları sayesinde güncel Model S modelleri 15 dakikada 300 kilometrenin üzerinde menzil kazanır seviyeye ulaşmıştır.
Ağın Gelişimi: Nisan 2016 itibarıyla dünya genelinde yalnızca 620 istasyona sahip olan Supercharger ağı, Model S'in üretim ömrünün sonuna gelindiğinde küresel çapta 7.500'den fazla istasyona ve 70.000'in üzerinde bireysel şarj soketine (stall) ulaşarak dünyanın en kapsamlı tescilli şarj altyapısı haline gelmiştir.
Erişim ve Standartlaşma: Başlangıçta yalnızca Model S ve Model X sahiplerine özel olan ağ, zamanla diğer Tesla modellerine ve ardından Kuzey Amerika (NACS standardı) ile Avrupa'da (CCS2 uyumluluğu) üçüncü parti elektrikli araçların da erişimine açılmıştır.
Pil takası
Tesla Motors, Haziran 2013'te Model S araçlarının şarj bekleme süresini ortadan kaldırmak amacıyla batarya takas istasyonu konseptini duyurmuştur. Prototip tanıtımında, tam otomatik bir mekanizma ile Model S bataryasının yaklaşık 90 saniyede yenisiyle değiştirilebildiği sergilenmiştir.
Pilot Program: Yaklaşık 500.000 dolar maliyetle kurulan ve 50 adet tam dolu batarya stoğu barındıran ilk pilot istasyon, Aralık 2014'te Los Angeles ile San Francisco arasındaki Interstate 5 otoyolu üzerinde (Harris Ranch, Kaliforniya) faaliyete geçirilmiştir.
İptal Edilme Süreci: Davetiye usulüyle çalışan pilot tesise Model S kullanıcılarının ilgi göstermemesi (davet edilen sürücülerin büyük çoğunluğunun ücretsiz Supercharger'ları veya evde şarjı tercih etmesi), takas başına talep edilen ek maliyetler ve lojistik zorluklar nedeniyle proje sürdürülebilir bulunmamıştır. Elon Musk'ın 2015 hissedarlar toplantısında kullanıcıların bu hizmete ilgi duymadığını açıklamasının ardından pilot tesis kapatılmış ve Tesla, batarya takası yerine doğrudan Supercharger ağının şarj gücünü ve istasyon sayısını artırmaya odaklanma kararı almıştır.
Güvenlik
Tesla Model S, hem pasif gövde mukavemeti (tabana yerleştirilmiş rijit batarya kafesi ve ön bagajın oluşturduğu geniş ezilme bölgesi) hem de aktif sürüş destek sistemleriyle bağımsız çarpışma güvenliği testlerinde en yüksek güvenlik derecelendirmelerini elde etmiştir.
NHTSA (Kuzey Amerika) Derecelendirmeleri
Model S, ABD Ulusal Otoyol Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) tarafından yapılan testlerde; önden çarpışma, yan çarpışma ve devrilme (rollover) dahil olmak üzere değerlendirilen tüm alt kategorilerde 5 yıldız almıştır. Şasinin altındaki ağır batarya paketi sayesinde devrilme riski test tarihindeki en düşük oranlardan biri (%5,7) olarak ölçülmüştür. Ayrıca tavan ezilme mukavemeti testlerinde, aracın tavan yapısı test cihazının uyguladığı azami basınç sınırına dayanarak test makinesinin arızalanmasına yol açmış ve aracın kendi ağırlığının en az 4 katından fazlasını taşıyabildiği doğrulanmıştır.
Euro NCAP Değerlendirmeleri
Model S, üretim ömrü boyunca Avrupa Yeni Otomobil Değerlendirme Programı (Euro NCAP) tarafından iki kez kapsamlı teste tabi tutulmuştur:
2014 Testi: İlk nesil Model S, genel klasmanda 5 yıldız almıştır.
2022 Testi (Plaid & Yenilenmiş Kasa): Euro NCAP'in çok daha katı güvenlik protokolleriyle test edilen güncellenmiş Model S, tekrar 5 yıldız almış; özellikle aktif güvenlik yardımcılarında elde ettiği %98 skorla rekor kırarak Euro NCAP tarafından 2022 yılının "Sınıfının En İyi Yönetici Otomobili" (Best in Class - Executive) ve "En Güvenli Saf Elektrikli Otomobili" ödüllerine layık görülmüştür.
_(cropped).jpg)
Tesla, Inc.
