Turgay Nar

Turgay Nar
Doğum4 Aralık 1961
Milliyet Türkiye
EğitimAnadolu Üniversitesi
Uğraşdramaturg

Turgay Nar (d. 4 Aralık 1961), Türk oyun yazarı, şair ve dramaturgdur.

Eserlerinde toplumsal sorunları ele alan yazar, Türk-doğu kültürünün kaynaklarından yararlanarak eserler vermiştir. Birçok ödüle değer görülen Nar'ın oyunları Türkiye'de birçok tiyatro topluluğu tarafından sahnelenmiş ve başka dillere çevrilerek Kazakistan, Makedonya, Azerbaycan, KKTC ve Almanya’da çeşitli sahnelerde sahnelenmiştir.

Yaşamı

1961'de Van'da doğdu. Babası Vanlıdır. Annesi Gürcistan'da doğmuş Van'ın Muradiye ilçesi nüfusuna kayıtlı bir rençper ailesindendir. Nar, ilköğrenimini Van'da tamamladı. Çocukluğu "kırk belikli" heterodoks gezgin dervişlerin bendir eşliğinde söylediği ilahiler, saz aşıklarının atışmaları, dengbejlerin epik türküleri ve annesinin bazen Türkçe, bazen Kürtçe anlattığı masalları dinlemekle geçti. Van Ticaret Lisesini 1979'da bitirdikten sonra Bursa'ya göç etti. O yıl Kültür Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığının eşgüdümsel olarak düzenlediği öykü yarışmasında ödül aldı. 1984 yılına kadar tarla, inşaat, fabrika, benzinlik, taş ocağı gibi yerlerde işçilik yaptı. 1984'te bir bankaya memur olarak girdi. Anadolu Üniversitesi'inde İktisat okudu.

Şiirleri Varlık, Gösteri, Adam Sanat, Milliyet Sanat, Yazko Edebiyat, Broy, Şiir Atı, Edebiyat Cephesi, Karşı Edebiyat, Somut, Oluşum gibi seçkin edebiyat dergilerinde yayımlandı. 1987'de jürisinde Çetin Altan, Tomris Uyar, Hilmi Yavuz, Salah Birsel ve Faruk Şüyun'un da bulunduğu Güneş gazetesi şiir birincilik ödülünü kazandı İlk şiir kitabı Hatıra Foturafı ("Foturaf" kelimesinde yazım doğrudur) Hilmi Yavuz'un "Sunuş" yazısıyla Cem Yayınevi'nde 1988'de yayımlandı. Ertesi yıl Cahit Sıtkı Tarancı ve Gazete gazetesi şiir ödüllerini aldı. Ardından Yüz Yapraklı Ateş adlı şiir kitabı gene Cem Yayınevi'nde 1991 yılında, Cemal Süreya'nın arka kapakta yer alan bir değerlendirmesiyle yayımladı.

1992'de estetik üzerine kuramsal yazılar yayımlamaya başlayan Nar, sinema yönetmeni Ümit Elçi için, altı bölümden oluşan Karacaoğlan adlı bir dramatik belgeselin senaryosunu yazdı. 1993 yılında ilk oyunu Tepegöz'ü yazdı. Eser, 1993'te Salihli Belediyesi Oyun Yazma Yarışması İkincilik Ödülü'ne değer görüldü ve 1994'te Yılmaz Onay rejisiyle Bursa Devlet Tiyatrosu'unda sahnelendi. Terzi Makası adlı oyunu ise 1993'te Diyarbakır Devlet Tiyatrosu'nun Ahmet Mümtaz Taylan'ın öncülüğünde düzenlediği 1. Kısa Oyun Yazma Yarışmasının birincilik ödülünü kazandı ve oyun Diyarbakır Devlet Tiyatrosu'nda Ece Okay rejisiyle sahnelendi. Ardından Sabrın Denize İndirildiği Gün adlı oyunu ile Tariş 80. Yıl Kültür Sanat Yarışması'nın kısa oyun dalında birincilik aldı. Aynı yarışmada şiir dalında da ödül aldı.

Oyunlar ve şiirler yazmayı ve ödüller almayı sürdüren Nar'ın Kuzgun ve Gölgesi adlı şiir kitabı 1995'te yayımladı. Çöplük adlı oyunu aynı yıl Işıl Kasapoğlu rejisiyle Tiyatro Stüdyosu'unda sahnelendi. Çöplük, Tiyatro Eleştirmenleri Birliği En İyi Oyun Ödülü'ne ve yazar Turgay Nar bu eseriyle İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri'inde En İyi Oyun Yazarı Ödülü'ne değer görüldü.

1996'da İstanbul'a yerleşti ve banka memurluğundan istifa edip tümüyle yazarlığa yöneldi. Eserlerinde evrensel ve toplumsal sorunları ele aldı ve Türk kültürünün yanı sıra Asya, Kafkasya, Mezopotamya, Arap, Fars, Uzakdoğu ve Akdeniz gibi geniş bir coğrafyanın kadim ve arkaik kültürlerini harmanlayarak felsefi-tasavvufi ve bilgece bir söylem yarattı.

Bir süre yayınevlerinde düzeltmenlik ve basın koordinatörlüğü yaptı. 2000-2018'de Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT)'de kadrolu dramaturg olarak çalıştı.

Mevlânâ’nın Şems-i Tebrizî’yi aramak üzere çıktığı, gerçekte ise kendini bulmaya yönelik iç yolculuğunun anlatıldığı Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ) adlı oyun, Nar'ın en ilgi gören eserlerinden biri oldu. Eser, 2004'te Konya Devlet Tiyatrosu'nda Ömer Naci Topçu rejisiyle sahnelendi. Bu oyunla Türkiye Yazarlar Birliği tarafından tiyatro dalında "Yılın Yazarı" ödülüne değer görüldü. Eser, Suriye, Kırım, Makedonya, Hollanda gibi ülkelerde de sahnelendi.

Turgay Nar'ın tiyatro eserleri, onu "modern tiyatronun bir temsilcisi" olarak niteleyen akademisyen Nurullah Ulutaş tarafından Turgay Nar Tiyatrosu (2018) adlı kitapta incelendi. Nar, 2023'te memleketi Van'a yerleşti.

Görev aldığı komisyon ve kurullar

Kitapları

  • Hatıra Foturafı, [(Şiir)-1988; Cem Yayınevi].
  • Yüz Yapraklı Ateş, [(Şiir)-1991; Cem Yayınevi].
  • Kuzgun Ve Gölgesi, [(Şiir)-1995; Cem Yayınevi].
  • Tepegöz, [(Oyun)-1994; Gerçek Sanat Yayınları].
  • Toplu Oyunlar I (Çöplük, Şehrazat'ın Oyunu, Kuyu, Terzi Makası), [(Oyun)-1997; Mitos Boyut Yayınları].
  • Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ), [(Oyun)- 2004; Mitos Boyut Yay].
  • Divâne Ağaç (Yunus Emre), [(Oyun)– 2006; Mitos Boyut Yay].
  • Gizler Çarşısı, [(Oyun)- 2010; Mitos Boyut Yay].
  • Şehrazat’ın Oyunu – Das Spiel der Schahrazad, (Türkçe-Almanca), [(Oyun)- 2010; Mitos Boyut Yay].

Oyunları

  • Tepegöz – (1992)
  • Terzi Makası – (1993)
  • Sabrın Denize İndirildiği Gün – (l993)
  • Çöplük – (1993)
  • Kuyu – (1994)
  • Kurt Kanunu – (1995 / Kemal Tahir'in aynı adlı romanından uyarlama.)
  • Ceza Sömürgesi – (1995 / Franz Kafka'nın In der Strafkolonie öyküsünden uyarlama.)
  • Ölümsüzlük Ardında Anadolu – (1995)
  • Hitit Güneşi – (1995)
  • Şehrazat'ın Oyunu – (1996)
  • Yaban – (1996 / Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun aynı adlı romanından uyarlama.)
  • Gizler Çarşısı – (1997)
  • Güz Bitiminde Molière Ya Da Kibarlık Budalası – (1998)
  • Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ) – (2000)
  • Divâne Ağaç (Yunus Emre) – (2004)
  • Şeyh Gâlib – (2009)

Radyo oyunları

  • Can Ateşinde Kanatlar (TRT İstanbul Radyosu)
  • Ceza Makinesi (Franz Kafka'dan uyarlama - TRT İstanbul Radyosu)
  • Sabrın Denize İndirildiği Gün (TRT İstanbul Radyosu)
  • Divâne Ağaç (TRT İstanbul Radyosu)
  • Hacı Bektaş Velî (TRT İstanbul Radyosu)

Sahnelenen oyunları

Terzi Makası

  • Diyarbakır Devlet Tiyatrosu; Yön.: Ece Okay, (1993).
  • Ağustos Kültür Merkezi; Yön.: Tarık Şerbetçioğlu, (1999).

Tepegöz

Çöplük

  • Tiyatro Stüdyosu; Yön.: Işıl Kasapoğlu, (1995).
  • Ankara Devlet Tiyatrosu; Yön.: Tayfun Orhon, (1999).
  • Birikim Halk Sahnesi (Berlin); Yön.: Nihat Bozkurt, (2001).
  • Kartal Sanat Tiyatrosu; Yön.: Nihat Nadi Ülger, (2004).
  • Gazi Üniversitesi Tiyatro Akademi; Yön.: Tufan Kuş, (2006).
  • Diyarbakır Devlet Tiyatrosu; Yön.: Alpay Ulusoy, (2006).
  • Değişim Atölyesi Oyuncuları; Yön.: A. Karahan - H. Güzeloğlu, (2007).
  • İzmir Deneme Sahnesi; Yön.: Abdullah Uysal, (2010).
  • Teatra Demsal; Yön.: Erdal Ceviz, (2010-Kürtçe)
  • Oyun Gemisi: Yön.: Uğur İPEK (2013)

Hitit Güneşi

Güz Bitiminde Moliére Ya Da Kibarlık Budalası

Kuyu

  • Ağustos Kültür Merkezi; Yön.: Tarık Şerbetçioğlu, (1999)

Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ)

  • Konya Devlet Tiyatrosu; Yön. Ömer Naci Topcu, (2000)
  • İstanbul Şehir Tiyatrosu; Yön.: S. Bora Seçkin, (2004)
  • Ankara Devlet Tiyatrosu; Yön. Bengisu Gürbüzer Doğru, (2022)

Divâne Ağaç (Yunus Emre)

Gizler Çarşısı

Şeyh Gâlib

Şehrazat’ın Oyunu

  • Çağdaş Özürlüler Yaşam Derneği (ÇÖYDER) Tiyatro Grubu; Yön.: Mehmet Eşli, (2004)
  • Kıbrıs Türk Devlet Tiyatrosu; Yön.: Zerrin Akdenizli, (2010)

Senaryoları

  • Karacaoğlan [6 bölüm TV. dizisi. (Çekilmedi.)]
  • Ateş Denizinde Mumdan Gemiler [Sinema Filmi Senaryosu. (Çekilmedi.)]
  • Kandil Uykusu [Sinema Filmi Senaryosu. (Çekilmedi.)]

Çevirileri

Ödülleri

  • Kültür Bakanlığı – Gençlik Ve Spor Bakanlığı Öykü Ödülü; (1979)
  • İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Şiir Ödülü; (1980)
  • Güneş Şiir Birincilik Ödülü; (1987)
  • Cahit Sıtkı Tarancı Şiir Ödülü; (1989)
  • Gazete Gazetesi Şiir Birincilik Ödülü; (1989)
  • Diyarbakır Devlet Tiyatrosu 1. Kısa Oyun Yazım Yarışması Birincilik Ödülü; (1993 - Terzi Makası)
  • Tariş 80. Yıl Kültür Sanat Ödülleri Kısa Oyun Birincilik Ödülü; (1993 - Sabrın Denize İndirildiği Gün)
  • Tariş 80. Yıl Kültür Sanat Ödülleri Şiir Üçüncülük Ödülü; (1993)
  • 7. Altın Koza Kültür, Sanat ve Film Festivali (Adana Altın Koza Film Festivali), Şiir Üçüncülük Ödülü; (1993)
  • 7. Altın Koza Kültür, Sanat ve Film Festivali (Adana Altın Koza Film Festivali), Asım Bezirci Anma Ödülü; (1993)
  • Sabri Altınel Şiir İkincilik Ödülü; (1993)
  • Salihli Belediyesi Oyun Yazma Yarışması İkincilik Ödülü; (1993 - Tepegöz)
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Tiyatro Oyunu Yarışması Mansiyon Ödülü; (1995 - Ölümsüzlük Ardında Anadolu)
  • 1994-95 İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri En İyi Oyun Yazarı Ödülü; (1995 - Çöplük)
  • Lebon Sinema Kulübü Asaf Çiyiltepe Yılın En İyi Yazarı Ödülü; (1995 - Çöplük)
  • Negatif Dergisi (Okur Anketi) Yılın En Başarılı Oyunu; (1995 - Çöplük)
  • 118-Y Lions Yönetimi Çevre Korumasına Sanat Katkısı Ödülü; (1997 - Çöplük)
  • Sanat Kurumu En İyi Oyun Yazarı Ödülü; (2010 - Gizler Çarşısı)

Oyunlarının katıldığı festivaller

Katıldığı etkinlikler

Kaynakça

  1. 1 2 3 Topçu, Ömer Naci (2004). "Turgay Nar'ın Can Ateşinde Kanatlar adlı oyununun reji ve dramaturgi çalışması". Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi.
  2. 1 2 Tonga, Necati (11 Mayıs 2018). "Turgay Nar". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 8 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.
  3. ↑ "Bitlis Ere Üniversitsi'nde Turgay Nar Rüzyarı Esti". Bitlis Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi.
  4. ↑ Baş, Selma (1 Nisan 2008). "Birlik Denizinde Kaybolmanın Zamanı". Erdem (50): 15-26. ISSN 1010-867X.
  5. ↑ Alçiçek, Pınar (23 Ekim 2019). "TURGAY NAR TİYATROSU (KİTAP DEĞERLENDİRME)". Edebi Eleştiri Dergisi. 3 (2): 187-191. doi:10.31465/eeder.637257. ISSN 2602-4616.
  6. ↑ "Ünlü tiyatrocu Turgay Nar, memleketi Van'a yerleşti". gazetevan.com. 9 Ağustos 2023. Erişim tarihi: 16 Ocak 2026.