Tuzluca

Tuzluca
İlçe
Türkiye'de yeri
Iğdır il haritasında Tuzluca
Koordinatlar: 40°02′24″N 43°39′50″E / 40.04°K 43.664°D / 40.04; 43.664
Ülke	Türkiye
İl	Iğdır
Coğrafi bölge	Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Abdüllatif Yılmaz
• Belediye başkanı	Ahmet Sait Sadrettin Türkan (AK Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	1.270 km²
Rakım	1.103 m
Nüfus  (2018)
• Toplam	24.560
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu	76900
İl alan kodu	0476
İl plaka kodu	76
Resmî site http://www.tuzluca.bel.tr/

Tuzluca, Iğdır ilinin bir ilçesidir. 17 Ekim 1928 tarih ve 4948 numaralı tamimle isim benzerliği dolayısıyla ortaya çıkan karışıklığı ortadan kaldırmak için Bayazıt Vilayeti'ne bağlı Kulp ilçesinin ismi Tuzluca olarak değiştirilmiştir. Tuzluca ilçesi, 1934 yılında Bayazıt Vilayeti'nden ayrılarak Kars'a bağlanmıştır. 1992'de Iğdır'ın Kars'tan ayrılarak il olmasıyla Iğdır iline bağlanmıştır.

Genel bilgiler

Tuzluca, ilin batısında yer almaktadır. Yeryüzü şekilleri bakımında dağlar çoğunluktadır. İlçeye bağlı 81 köy bulunmaktadır.

Türkiye'ye İran, Azerbaycan ve Ermenistan'a bağlanan kara yolu Tuzluca'dan geçer. İlçe merkezinin yüzölçümü 1.270 km²dir. Iğdır ili topraklarının (3,539 km²) yaklaşık %35,4'ünü oluşturmaktadır. Tuzluca ilçe merkezinin denizden ortalama yüksekliği 1.103 metredir. Bilinen ilk ismi Kulp olan daha sonradan Tuzluca'ya ismini veren, kaya tuzu madenleridir. Tuz mağaraları 35 dönümlük bir araziyi kaplamaktadır. Bu maddenin yıllarca işlenmesinden sonra oluşan tuz mağaralarında astım hastalarına hizmet veren şifa merkezi mevcuttur. İspanyol elçisi Ruy González de Clavijo, burayı seyahatnamesinde şöyle anlatmaktadır:

Mayıs 1404'te tekrar Aras Nehri kıyısında ilerlemeye devam ettik. Yol bozuk ve birçok yeri dimdik idi. Ertesi gün yine bir köyde kaldık. Burada dağın tepesine kurulmuş bir kale vardı. Dağ, taş tuz kayalarıyla kaplıydı. Civar köylerden gelenler buradan tuz alıp yemeklerinde kullanıyorlarmış.

Nüfus

Tuzluca ilçesine bağlı 81 köy yerleşmesi bulunmaktadır. İlçe, göç veren bir konumdadır. Yaz aylarında il dışına giden Tuzlucalılar yayla tatili için gelirler.

Göç sorunu ve tarih

Uzun yıllar Rus ve kısa süreliğine Ermeni egemenliği altında kalan bu ilçe, 1920 yılında tekrar anavatana katılmıştır. Yörenin nüfusu ile ilgili ilk bilgiler Rus işgali döneminde yapılan (1908) sayımlardan edinilen bilgilerdir. Bu sayımda Tuzluca ilçesinde sadece erkek nüfus sayılmış ve ilçedeki erkek nüfus sayısı 25.520 kişiden oluşmaktaydı. Bu sayı kadar da kadın nüfusunun olduğu düşünüldüğünde yörenin bu yıllarda ne kadar canlı ve kalabalık olduğu kanısına varılabilir. Sonraki yıllarda cumhuriyet dönemiyle birlikte 1927 yılında yapılan nüfus sayımında nüfusunun 10.527 kadara indiğini görülür. Bu dönemde nüfusun azalmasında Ermeni çetelerinin yörede yaptığı katliamın etkisi vardır. Örneğin 2 Temmuz 1920'de Ermeni çeteleri Tuzluca ahalisinden 300 kişiyi seçerek katletmişlerdi. Kâzım Karabekir, 8 Temmuz 1919 tarihli telgrafla Hasankale'de bulunan Erzurum İngiliz Kaymakamı Rowlinson'a köyde Ermenilerin müslümanlara karşı yaptığı katliamı bildirmiştir. Bu yıllardan sonra insanlar toparlamış, hızlı bir gelişme sağlanmış ve nitekim 1950, 1960 ve 1970 yıllarında Tuzluca ilçe merkezinden başka Aliköse, Gaziler, Güzeldere, Güllüce, İnce, Üçkaya gibi köy merkezleri oluşmuş, bu merkez köyler etrafındaki köyler için birer ekonomik, ticaret, sağlık ve eğitim merkezleri olmuşlardır. Yine bu dönemde Iğdır'da, Tuzluca'da satılan eşyaların çoğunluğunu bu köylerde de bulmak mümkündü. 1960 yılında 24.137 kişi olan yöre nüfusu 1980 yılında 33.297 kişiye çıkmış ve çeşitli sebeplerden dolayı 2000 yılında 25.954 kişiye inmiştir. Ve nüfus sürekli bir azalma içerisindedir.

Ekonomik durum

Ekonomi, tarımdan çok hayvancılık, madencilik ve yaylacılığa dayanmaktadır. Tuzluca'da Iğdır'ın meşhur kayısısı ile beraber değişik meyve ve sebzelerin tarımı yapılır. Tuzluca'nın güneyinde Ağrı ili ile arasında sınır oluşturan dağlık kuşak üzerinde Aslanlı, Kırahtin, Hıdık, Güllük, Yassıbulak, Kızılziyaret, Guh (Çıngıl), Davul, Mirgemir, Barbaro, Sinek yaylası gibi birçok yayla bulunmaktadır. Bütün bu yaylalar yaz mevsimi boyunca yeşil çayırlıkların bulunduğu geniş otlaklardan oluşmaktadır. Açık berrak havası ve su kaynaklarının fazla olduğu bu alanlar hayvancılık faaliyetleri için çok cazip imkânlar sunmaktadır.

Tuğla Fabrikası ve bölgenin bütün tuz ihtiyacını karşılayan Tuz Dağı burada bulunmaktadır.

Yönetim

Ulaşım

Tuzluca ilçesinin bulunduğu alan, ulaşım sistemi açısından çok önemli bir konuma sahiptir. Türkiye'nin üç ülkeye birden ortak sınırı olan Iğdır ilinin diğer il ve bölgelere kara yolu bağlantısı Tuzluca üzerinden geçmektedir. Bunun yanında Kars ilini Ağrı iline bağlayan en kısa kara yolu bağlantısı ve yine Kars üzerinden, Karadeniz limanları (Hopa, Trabzon) ile İran'a, Azerbaycan'a olan kara yolu bağlantısı buradan geçmektedir.

Yerel yönetim

Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz.

Eylül 2016'da "PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle 13 Ekim 2015'te tutuklanan belediye başkanı Mehmet Gültekin' in yerine 1 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kaymakam İbrahim Civelek atandı. 2019 yerel seçiminde yerini yeni seçilen belediye başkanına devretti.

31 Mart 2024 yerel seçimlerinde CHP adayı Cemal Kurnaz, %30,64 oy oranıyla birinci geldi.

Kaynakça

Dış bağlantılar

• Tuzluca Belediyesi27 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Tuzluca Kaymakamlığı15 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.