Utikliler

Utikliler veya Utiiler, öncelikle antik Yunan tarihçi Herodot'un yazıları aracılığıyla bilinen, antik batı İranlı göçebe deve güden bir halktı. Herodot Utiklileri "üzerinde tüyleri olan deri giysiler giymiş" olarak tanımlamıştır.

Utikliler hakkında bağımsız kayıtlar oldukça azdır ve Herodot'un kimlerden bahsettiği tam anlamıyla belirgin değildir. Herodot, Utiklileri Ahameniş İmparatorluğu'nun 14. eyaletinin bir parçası olarak tanımlar ve bu eyaleti Sagartlılar, Saranglar, Tamanaeanlar, Mykiyalılar ve Eritra Denizi adalarının adı geçmeyen sakinleri olarak adlandırılan diğer halklarla paylaştıklarını belirtir.

Herodot ayrıca, MÖ 481'de Perslerin Yunanistan'ı ikinci kez işgali sırasında, Büyük Darius'un oğlu Arsamenes komutasındaki I. Serhas'ın ordusunda hizmet ettiklerini de anlatır.

Büyük Darius'un Behistun Yazıtı'nda, Güney Persis'te "Vautiya" veya "Yautiya" olarak adlandırılan bir ülke tarif edilmektedir. Bazı bilim insanları bunun, Herodot'un "Utililer" olarak adlandırdığı halkın anavatanı ile aynı olabileceğini öne sürmüşlerdir.

İran'da Yautiyā bölgesinde, Tārvā adlı bir şehirde ikamet eden Vahyazdāta adında bir adam, İran'da ikinci kez ayaklandı. Halkına şöyle dedi: "Ben, Kiros'un oğlu Bardiya'yım." Bundan sonra, daha önce Anshan'dan gelen saraydaki İran ordusu bana karşı geldi ve Vahyazdāta'ya yöneldi. Böylece İran'da kral oldu.

Kral DariusBehistun Yazıtı, 2. Sütun, Madde 5

Utiklilerin genellikle Gedrosia sınırına yakın güney Karmania'da yaşadıklarına inanılmaktadır. Diğer bilim insanları, özellikle Josef Markwart, Herodot'un referanslarını karıştırdığını ve aslında Utikli bir Ermeni halk olan Vitiilerden, muhtemelen Udin halkının atalarından bahsettiğini öne sürmüşlerdir. Amélie Kuhrt gibi diğer bilim insanları ise Utiklilerin Uxiiler ile aynı halk olduğunu öne sürmüşlerdir.

Kaynakça

1 2 Zaghamee, Reza (2013). Discovering Cyrus: The Persian Conqueror Astride the Ancient World (İngilizce). Mage Publishers Incorporated. ISBN 9781933823799. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.
1 2 3 Bryce, Trevor (2009). "Utians". The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire (İngilizce). Taylor & Francis. s. 757. ISBN 9781134159086. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.
1 2 Herodotus, Histories 3.93
1 2 Briant, Pierre (2002). From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire (İngilizce). Penn State University Press. s. 195. ISBN 9781575065748. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.
↑ Herodotus, Histories 7.68
1 2 "خبرگزاری میراث فرهنگی - متن کامل کتیبه بیستون". 1 Şubat 2014. 1 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2025.
↑ Potts, D. T. (2014). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era (İngilizce). Oxford University Press. ss. 103, 106. ISBN 9780199330805. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.
↑ Marquart, Joseph (1896). Untersuchungen zur Geschichte von Eran II (Almanca).
↑ Pliny the Elder, Natural History 6.42
↑ Kuhrt, Amélie (2013). The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period (İngilizce). Taylor & Francis. s. 528. ISBN 9781136016943. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.

[discovering-1] 1 2 Zaghamee, Reza (2013). Discovering Cyrus: The Persian Conqueror Astride the Ancient World (İngilizce). Mage Publishers Incorporated. ISBN 9781933823799. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.

[handbook-2] 1 2 3 Bryce, Trevor (2009). "Utians". The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire (İngilizce). Taylor & Francis. s. 757. ISBN 9781134159086. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.

[ReferenceA-3] 1 2 Herodotus, Histories 3.93

[books.google.com-4] 1 2 Briant, Pierre (2002). From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire (İngilizce). Penn State University Press. s. 195. ISBN 9781575065748. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.

[5] Herodotus, Histories 7.68

[:0-6] 1 2 "خبرگزاری میراث فرهنگی - متن کامل کتیبه بیستون". 1 Şubat 2014. 1 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2025.

[7] Potts, D. T. (2014). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era (İngilizce). Oxford University Press. ss. 103, 106. ISBN 9780199330805. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.

[8] Marquart, Joseph (1896). Untersuchungen zur Geschichte von Eran II (Almanca).

[9] Pliny the Elder, Natural History 6.42

[10] Kuhrt, Amélie (2013). The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period (İngilizce). Taylor & Francis. s. 528. ISBN 9781136016943. Erişim tarihi: 15 Haziran 2023.