Vatikanoloji, 20. yüzyılda Kutsal Makam ve Roma Katolik Kilisesi'nin nasıl işlediğini inceleyen ve raporlayan gazetecilik ve araştırma alanını tanımlamak için ortaya atılmış bir terimdir. Adını, İtalya'nın Roma kenti sınırları içinde anklav olarak yer alan Vatikan'dan alır. Kilise liderliğinin ortaya çıktığı konklav, seçim ve atama mekanizmalarına özellikle önem verilir.
Vatikanoloji isminin bilinen en eski kullanımı 1970'li yıllara dayanmaktadır. Vatikanoloji'ye ilişkin en erken kayıt 1976'da Times Literary Supplement'ta yer almaktadır.
Bu uzmanlık alanına odaklanan bir gazeteci veya akademisyene bazen Vatikanolog, Vatikanist veya Vatikan gözlemcisi denir.
Kökeni, genel olarak Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin işleyişini ve özellikle de liderlik elitinin işleyişini ve seçimini takip eden medya, akademisyen ve yorum uzmanlarını tanımlamak için kullanılan Kremlinolog terimine dayanmaktadır. Hem Kremlin hem de Vatikan büyük bir gizlilik ve gizem içinde faaliyet gösterdiğinden, liderlik elitleri içinde kimin "yükselişte", kimin "düşüşte" ve kimin "izlenmesi gereken" olduğunu gösteren ince nüansları okuyabildiği varsayılan "uzmanlara" özel bir ilgi gösterilmiştir.
Ünlü Vatikanologlar arasında, Papa XXIII. Ioannes ve Papa VI. Paulus'ün biyografilerini (ve diğerlerinin yanı sıra) ve 1978 olaylarının Üç Papa Yılı'nda çok satan bir anlatımını yazan yazar ve yorumcu Peter Hebblethwaite yer almaktadır. Robert Blair Kaiser, TIME dergisi için İkinci Vatikan Konsili hakkında birçok haber yapan, alanında tanınmış bir isimdi. Sürekli haber döngüsü ve internet çağında ilk papalık konklavi olan 2005 papalık konklavı için birçok Vatikanolog, hem televizyonda hem de çevrimiçi yayınlarda geniş çapta yayınlanmalarıyla öne çıktı. Bloglar, amatör Vatikan gözlemcilerinin düşüncelerini ve görüşlerini paylaşmaları için popüler bir araç haline geldi.