Wyoming

Wyoming
Eyalet
Wyoming mührü
Mühür
Koordinatlar: 43°00′N 107°30′W / 43°K 107.5°B / 43; -107.5
Ülke ABD
BaşkentCheyenne
İdare
 • ValiMark Gordon (R)
 • Vali vekiliChuck Gray (R)
 • Üst meclisWyoming Senatosu
 • Alt meclisWyoming Temsilciler Meclisi
 • SenatörlerJohn Barrasso (R)
Cynthia Lummis (R)
Yüzölçümü
 • Toplam253,600 km²
Rakım2,040 m
En yüksek nokta4,209,1 m (13.809,3 ft)
En alçak nokta945 m (3.100 ft)
Nüfus
 (2019)
 • Toplam576.851
 • Yoğunluk2,31/km²
Zaman dilimiUTC-07.00
 • Yaz (YSU)UTC-06.00
ISO 3166 koduUS-WY
Resmî site
wyo.gov

Wyoming, Amerika Birleşik Devletleri'nin batısındaki Dağlık Batı alt bölgesinde yer alan, denize kıyısı olmayan bir eyalettir. Kuzey ve kuzeybatıda Montana, doğuda Güney Dakota ve Nebraska, batıda Idaho, güneybatıda Utah ve güneyde Colorado ile sınır komşusudur. 2024 yılı itibarıyla tahmini nüfusu 587.618 olan Wyoming, yüzölçümü bakımından onuncu sırada olmasına rağmen en az nüfuslu eyalettir ve nüfus yoğunluğu bakımından ikinci en düşük sıradadır. Eyalet başkenti ve en kalabalık şehri Cheyenne'dir.

Wyoming'in batı yarısı çoğunlukla Rocky Dağları'nın dağ sıraları ve otlaklarından oluşurken, doğu yarısı yüksek rakımlı dağınık çayırlardan oluşur ve Yüksek Ovalar olarak adlandırılır. Wyoming'in iklimi bazı bölgelerde yarı kurak, diğer bölgelerde ise kıtasaldır; bu da onu diğer eyaletlere göre daha kuru ve rüzgarlı, sıcaklık değişimlerinin daha fazla olduğu bir iklim haline getirir. Federal hükümet, Wyoming topraklarının neredeyse yarısına sahiptir; Eyalet, federal hükümete ait arazi miktarı bakımından altıncı, arazisinin oranı bakımından ise beşinci sırada yer almaktadır. Federal arazileri arasında iki milli park (Grand Teton ve Yellowstone), iki milli rekreasyon alanı, iki milli anıt ve çeşitli milli ormanların yanı sıra tarihi yerler, balık çiftlikleri ve vahşi yaşam sığınakları bulunmaktadır.

Yerli halklar binlerce yıldır bu bölgede yaşadığı tahmin edilmektedir. Wyoming'in bir kısmı Louisiana Satın Alımı yoluyla, bir kısmı Oregon Antlaşması yoluyla ve son olarak da Meksika'nın çekilişi ile Amerikan egemenliğine girmiştir. Oregon Yolu, Mormon Yolu ve Kaliforniya Yolu'nun açılmasıyla, bir zamanlar ağırlıklı olarak kürk avcıları tarafından kullanılan eyaletin bazı bölgelerinden çok sayıda öncü seyahat etmiş ve bu da bugün nüfus merkezleri olarak hizmet veren Fort Laramie gibi kalelerin kurulmasına yol açmıştır. Transkontinental Demiryolu, 1867'de güney Wyoming'den geçen bir güzergahla vagon yollarının yerini aldı ve yeni yerleşimcileri ve eyalet başkenti Cheyenne dahil olmak üzere kurucu kasabaların kurulmasını sağladı. 10 Temmuz 1890'da Wyoming, birliğin 44. eyaleti oldu.

Tarım ile hayvancılık ve buna bağlı olarak ortaya çıkan mera savaşları, eyaletin tarihinde önemli bir yer tutmaktadır. Wyoming'in ekonomisi büyük ölçüde turizme, kömür, doğal gaz, petrol ve trona gibi minerallerin çıkarılmasına dayanmaktadır. Tarım ürünleri arasında arpa, saman, hayvancılık, şeker pancarı, buğday ve yün yer almaktadır.

Coğrafya

Wyoming terrain

Yerleşim

Wyoming Eyaleti 41° K ve 45° K boylamlarında ve 104°3' B and 111°3' B enlemlerinde yer alır ve bir dörtgen şeklindedir. Wyoming doğal yer şekilleri yerine boylam ve enlemlerle sınırları oluşturulan üç eyaletten biridir. (Diğerleri Utah ve Colorado'dur.) Wyoming, Montana'nın güneyinde, Güney Dakota ve Nebraska'nın batısında, Colorado'nun kuzeyinde, Utah'ın kuzeydoğusunda ve Idaho'nun doğusunda yer alır. Wyoming ABD'nin alan olarak en büyük 10. eyaletidir. Eyalet 253.340 km²dir (97.814 mil kare) ve 23 countyden meydana gelir.

Adalar

Wyoming isimlendirilmiş 32 adaya sahiptir. Bu adaların çoğu Jackson Gölü ve Yellowstone Gölü'nde yer alırlar.

Kamu arazileri

Wyoming topraklarının %48'inden fazlası Amerika Birleşik Devletleri'nin yönetimine aittir.

Parklar

Ulusal Anıtlar

Tetons Sıra Dağları

İklim

Wyoming state welcome sign on Interstate 80 in Uinta County (at the Utah border).

Wyoming'de genellikle step iklimi ve karasal iklim görülür. Amerika Birleşik Devletleri'nin genel iklimi ile karşılaştırılınca Wyoming'in iklimi daha kuru ve rüzgârlıdır. Yazın Wyoming temmuz ayı ile beraber en yüksek sıcaklıklara ulaşır ve sıcaklık genellikle 85 °F(29 °C) ve 95 °F (35 °C) arasındadır. Yükseklik arttıkça sıcaklık da düşer, 2.700 metrede (9.000 ft) sıcaklık 70 °F (21 °C)dır. Gece sıcaklığın hızlı düşmesi ile sıcaklık 50-60 °F'a ulaşır (10-16 °C). Kışları soğuktur fakat bazı bölgelerde Chinook Rüzgârları sayesinde hava çok daha sıcaktır. Bazen hava aşırı derecede soğur. Wyoming kurak bir eyalettir yıllık ortalama yağış miktarı 250 mm'dir (10 inç).

Casper Şehri İklimi:
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
Ort. En Yüksek °F (°C) 32
(0)		 37
(3)		 45
(7)		 56
(13)		 66
(19)		 78
(26)		 87
(31)		 85
(29)		 74
(23)		 60
(16)		 44
(7)		 34
(1)		 58
(14)
Ort. En Düşük
°F (°C)		 12
(-11)		 16
(-9)		 21
(-6)		 28
(-2)		 37
(3)		 46
(8)		 54
(12)		 51
(11)		 41
(5)		 32
(0)		 21
(-6)		 14
(-10)		 31
(-1)
Ortalama Yağış
İnç (mm)		 0.6
(15.2)		 0.6
(15.2)		 1.0
(25.4)		 1.6
(40.6)		 2.1
(53.3)		 1.5
(38.1)		 1.3
(33.0)		 0.7
(17.8)		 0.9
(22.9)		 1.0
(25.4)		 0.8
(20.3)		 0.7
(17.8)		 12.8
(325.1)
Source:

Tarih

Şu an Wyoming olarak bilinen bölgede geçmişte çeşitli Kızılderili halkları yaşamıştır. Arapaholar, Apsalokeler, Lakotalar ve Şoşoniler bu halklar arasındadırlar ancak Avrupalı kâşifler buraya geldiğinde, yalnızca birkaç kabile bölgede bulunuyordu. Bölge İspanyol İmparatorluğu'nun bir parçası iken 1848'de Meksika-Amerika Savaşı bittiğinde Birleşik Devletler'e devredilmiştir. 18. yüzyılın sonlarında Québec ve Montréal'den gelen Fransız-Kanadalı avcılar bölgeye gelmiştir. Bu avcılar arasında Téton, La Ramie, John Colter gibi isimler bulunmaktadır.

Demografi

Nüfus

Yıllara göre nüfus verileri
Sayım yılıNüfus%±
18709.118
—
188020.789128.0%
189062.555200.9%
190092.53147.9%
1910145.96557.7%
1920194.40233.2%
1930225.56516.0%
1940250.74211.2%
1950290.52915.9%
1960330.06613.6%
1970332.4160.7%
1980469.55741.3%
1990453.588-3.4%
2000493.7828.9%
2010563.62614.1%
2020576.8512.3%
Tahmin 2012576.41216.7%
Sources: 1910-2010

Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosunun kayıtlarına göre Wyoming eyaletinin tahmini 2012 nüfusu 576.412'dir. Nüfus 2010 sayımına göre %2,3 artmıştır. . 2010 sayımına göre nüfusun ırksal dağılımı şöyledir:

Etnik olarak nüfusun % 8.9'u Hispanik ya da Latin kökenlidir. Nüfusun % 26'sı Alman, % 16'sı İngiliz, %13,3'ü İrlandalı, % 6.5'i Amerikan, %4,3'ü Norveçli ve % 3.5'i İsveçlidir.

İnanç

Wyoming'te en büyük mezhep Protestanlıktır. Dinsizler ve Katolikler de nüfusta önemli yer tutar.

Ekonomi

Uinta County'deki rüzgâr çiftliği

Birleşik Devletler Ekonomi Analiz Bürosunun kayıtlarına göre Wyoming eyaletinin GSP değeri 38,4 milyar dolardır.

Eyaletin Ocak 2010 işsizlik oranı %7,6'dır. Wyoming eyaletinin ekonomi hücreleri diğer eyaletlerden çok farklıdır.

Maden üretimi, seyahat ve turizm eyalet ekonomisinin temel taşlarıdır. Toprakların %50'si federal hükûmete, %6'sı ise eyalet yönetimine aittir. Wyoming'deki 2001 maden üretimi vergiler dâhil 6,7 milyar dolarlık bir değere sahiptir. Turizm sektörünün devlete katkısı ise 2 milyar dolardır.

2002 yılında 6 milyon kişi Wyoming'deki ulusal parkları ve anıtları ziyaret etmiştir. Eyaletin önemli turistik yerleri Yellowstone Millî Parkı,Grand Teton Ulusal Parkı, Independence Rock (Wyoming) ve Fossil Butte National Monument'dir. Yellowstone Ulusal Parkı yılda 3 milyon ziyaretçi alan ilk ulusal parktır.

Maden üretimi

Wyoming'de bir kömür madeni

Wyoming'de önemli ölçüde çıkarılan madenler: kömür, doğalgaz, kömür gazı, petrol ve tronadır.

  • Kömür: 2004 yılında Wyoming'den 358,8 milyon ton kömür çıkarılmıştır. Wyoming, Amerika Birleşik Devletlerin en çok kömür çıkarılan eyaletidir. Wyoming'de potansiyel olarak çıkarılmayı bekleyen 62,3 milyar ton kömür bulunmaktadır. Madenler Powder Nehri Havzası ve Green River Havzası'nda toplanmıştır.
  • Doğalgaz: 2007 yılında 2.254 trilyon kübik fit doğal gaz çıkarılmıştır. Wyoming, ülke çapında en çok doğal gaz çıkarılan 2. eyalettir.
  • Kömür gazı: 2002 yılında 9.3 km³ kömür gazı üretilmiştir.
  • Petrol: 2007 yılında 8.490.000 m³ petrol çıkarılmıştır. Wyoming 2007 yılında ülkede en çok petrol çıkarılan 5. eyalettir. Petrol en çok kullanılan motor yakıtı olmasının yanında, petrolden plastik, boya ve sentetik kauçuk üretilmektedir.
  • Trona: Wyoming dünyanın en büyük trona rezervlerine sahip yeridir. Trona cam, kâğıt, sabun, kabartma tozu, yumuşatıcı ve ilaç üretiminde kullanılır. 2008 yılında Wyoming'den 41,7 milyon ton trona çıkarılmıştır, bu değer dünyada üretilen toplam tronanın %25'ini oluşturur.

Vergiler

Wyoming, Alaska'dan sonra kişi başına en çok kalkınma payı alan eyalettir. Bu pay ülke ortalamasının iki katıdır. Diğer eyaletler bu durumdan hoşlanmazlar. Wyoming eyaleti satışlardan %4 vergi almaktadır. Countyler opsiyonel olarak fazladan %1 vergi alınma kararı verebilirler, ayrıca belirli amaçlar için %1 ek vergi de alabilirler. Gıda satışlarında vergi alınmaz. Countylerin %2 ile %5 arasında verdiği karara göre konakla için vergi alınır. Wyoming, eyalet içine ihraç edilen ürünlerden %5 vergi toplamaktadır.

Wyoming karayolları haritası

Taşımacılık

Wyoming'in en büyük havalimanı 500 çalışanı ile Jackson Hole Havalimanı'dır. Üç eyaletler arası otoban ve on üç Birleşik Devletler otobanı Wyoming'den geçmektedir. Ek olarak Wyoming eyalet karayolları sistemini barındırmaktadır.

25 numaralı eyaletler arası otoban Cheyenne'nin kuzeyinden geçer ve Cheyenne'de 80 numaralı eyaletlerarası otoban ile kesişir. 90 numaralı eyaletler arası otoban Casper şehrinden geçer ve Buffalo şehri yakınlarında son bulur.

14, 16, 18, 20, 26, 30, 85, 87, 89, 189, 191, 212 ve 287 numaralı Birleşik Devletler otobanları Wyoming'den geçmektedir.

Ayrıca Wyoming kıta ABD'sinde olup da Amtrak tarafından hizmet verilmeyen iki eyaletten biridir (diğeri Güney Dakota).

Şehirler

Wyoming eyaleti 23 şehirden meydana gelir.

23 countynin haritada gösterimi
Wyoming'in 23 şehiri
Sıra Şehiri Nüfus Sıra Şehir Nüfus
1 Laramie 94.483 13 Converse 14.008
2 Natrona 78.621 14 Goshen 13.636
3 Campbell 47.874 15 Big Horn 11.794
4 Sweetwater 45.267 16 Sublette 10.368
5 Fremont 41.110 17 Platte 8.756
6 Albany 37.276 18 Johnson 8.615
7 Sheridan 29.596 19 Washakie 8.464
8 Park 28.702 20 Crook 7.155
9 Teton 21.675 21 Weston 7.082
10 Uinta 21.025 22 Hot Springs 4.822
11 Lincoln 17.961 23 Niobrara 2.456
12 Carbon 15.666 Wyoming Toplamı 576.412
Plaka Ön Eki Şehir Plaka Ön Eki Şehir Plaka Ön Eki Şehir
1 Natrona 9 Big Horn 17 Campbell
2 Laramie 10 Fremont 18 Crook
3 Sheridan 11 Park 19 Uinta
4 Sweetwater 12 Lincoln 20 Washakie
5 Albany 13 Converse 21 Weston
6 Carbon 14 Niobrara 22 Teton
7 Goshen 15 Hot Springs 23 Sublette
8 Platte 16 Johnson    

Şehirler ve kasabalar

City of Casper, Wyoming

Wyoming 98 belediyeden oluşur.

Wyoming'in en büyük 20 şehri ve kasabası
Sıra Şehir County Nüfus
1 Cheyenne Laramie 60.096
2 Casper Natrona 55.988
3 City of Laramie Albany 31.312
4 Gillette Campbell 29.389
5 Rock Springs Sweetwater 23.229
6 Sheridan Sheridan 17.517
7 Green River Sweetwater 12.622
8 Evanston Uinta 12.282
9 Riverton Fremont 10.867
10 Jackson Teton 9.710
11 Cody Park 9.653
12 Rawlins Carbon 9.203
13 Lander Fremont 7.571
16 Douglas Converse 6.084
15 Powell Park 6.393
14 Torrington Goshen 6.690
17 Worland Washakie 5.458
18 Buffalo Johnson 4.624
19 Newcastle Weston 3.485
20 Wheatland Platte 3.680

Metropoller

2008 istatistiklerine göre nüfusun %30,4'ü metropollerde yaşamaktadır.

Birleşik Devletler Sayım Bürosu, Wyoming Eyaleti İstatistikleri
Sayım Bölgesi County Nüfus
Cheyenne, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Laramie County, Wyoming 91.738
Casper, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Natrona County, Wyoming 75.450
Gillette, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Campbell County, Wyoming 46.133
Rock Springs, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Sweetwater County, Wyoming 43.806
Riverton, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Fremont County, Wyoming 40.123
Laramie, WY, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Albany County, Wyoming 36.299
Jackson, WY-ID, Büyükşehir Bölgesi İstatistiği Teton County, Wyoming 21.294
Teton County, Idaho 8.833
Toplam 30.127
Sheridan, WY, İstatistiği Sheridan County, Wyoming 29.116
Evanston, WY, İstatistiği Uinta County, Wyoming 21.118

Eğitim

Eyalette devlet okulları devletin Wyoming hükûmetinin atadığı kamu eğitim müfettişi tarafından yönetilir. Eğitim politikaları valinin atadığı dokuz üyeli bir kurul tarafından gerçekleştirilir. Müfredat ve ders kitapları eyalet tarafından belirlenir, federal hükûmet ders içeriğine karışamaz. 2000 yılının yazına kadar işitme engelliler için çalışan bir okul bulunmaktaydı ve bu okul eyalet çapında öğrenci kabul etmekteydi.

Yüksek öğrenim

Eyalette dört senelik eğitim veren Wyoming Ünivesitesi bulunmaktadır. Üniversite Laremie şehrinde yer alır. Eyalette iki yıllık eğitim veren yedi adet kolej bulunmaktadır.

2006 yılında yasa geçmeden önce var olan eğitim kurumları ile denk olmayan diplomalar birçok kurum tarafından verilmekteydi. 2006 yılında çıkan yasa ile bu kurumlar kapatıldı.

Spor

Çeşitli bilgiler

Wyoming Free State Wyoming projesi için seçilen resmi eyalettir. Projenin amacı olduğunca özgür bir yaşam sağlamak ve tek bir devlet olma yolunda adım atmaktır. Eyalet, çöp ve enkaz temizlemede en iyi eyalet olarak seçilmiştir.

Brokeback Dağı kitabı ve filmi büyük oranda burada oluşturulmasına rağmen, film de olaylar Kanada'nın Alberta eyaletinde geçmektedir.

Wyoming eyaletinin tamamında yalnızca iki adet yürüyen merdiven bulunmaktadır.

İlgili filmler

'Heaven's Gate', (1980) Cennet Kapısı: Roller Skate Dance 16 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Youtube

Kaynakça

  1. ↑ Willam J. Gribb. "Databases and Algorithms to Determine the Boundary of Wyoming" (PDF). University of Wyoming, Department of Geography. 25 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi14 Aralık 2008.
  2. ↑ "CountryStudies.us". CountryStudies.us. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2010.
  3. ↑ Resident Population Data. "Resident Population Data - 2010 Census". 2010.census.gov. 20 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2012.
  4. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 20 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2013.
  5. ↑ "Historical decennial census population for Wyoming counties, cities, and towns". U.S. Census, State of Wyoming. 19 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2012.
  6. ↑ "Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012" (CSV). 2012 Population Estimates. Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu, Population Division. Aralık 2012. 22 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2012.
  7. ↑ "State & County QuickFacts". U.S. Census Bureau. 2013. 30 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2013.
  8. ↑ "Centers of Population by State". U.S. Census Bureau. 2013. 3 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2013.
  9. ↑ Wyoming QuickFacts from the US Census Bureau 7 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Quickfacts.census.gov. Retrieved on 2013-07-12.
  10. ↑ "GDP by State". Bureau of Economic Analysis. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2013.
  11. ↑ Bls.gov 25 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; Local Area Unemployment Statistics
  12. ↑ "EIA State Energy Profiles: Wyoming". 12 Haziran 2008. 17 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2008.
  13. 1 2 "Natural Gas Gross Withdrawals and Production (İngilizce)". U.S. Energy Information Administration. 31 Mart 2014. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2014.
  14. 1 2 Gearino, Jeff (16 Şubat 2009). "Soda ash companies enjoy record year". Casper Star Tribune. 12 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2013.
  15. ↑ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 11 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Ağustos 2013.
  16. ↑ Votes back repeal of food tax 14 Nisan 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Billings Gazette, March 3, 2006
  17. ↑ "Annual Estimates of the Resident Population for Counties of Wyoming: April 1, 2010 to July 1, 2011" (CSV). 2011 Population Estimates. Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu, Population Division. Nisan 2012. 20 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2012.
  18. ↑ "Table 4: Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Wyoming, Listed Alphabetically: April 1, 2000 to July 1, 2008" (CSV). 2008 Population Estimates. U.S. Census Bureau, Population Division. 20 Haziran 2006. 17 Ocak 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2007.
  19. ↑ "Census.gov: Population Estimates and Estimated Components of Change for Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas and Their Geographic Components: April 1, 2000 to July 1, 2008" (CSV). 2008 Population Estimates. U.S. Census Bureau, Population Division. 18 Ağustos 2006. Erişim tarihi: 9 Ocak 2007.
  20. ↑ Garber, Megan (Temmuz 2013). "The State of Wyoming Has 2 Escalators". 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.

Dış bağlantılar