Yeremya | |
|---|---|
Michelangelo'nun Yeremya tasviri, Sistina Şapeli tavanı | |
| Doğum | y. MÖ 650 Anatot |
| Ölüm | y. MÖ 570 Mısır |
| Uğraş | Peygamber |
| Ebeveyn(ler) | Hilkiya |
Yeremya (İbranice: יִרְמְיָהוּ, Modern: Yirmeyahu [jiʁmiˈjahu], Tiberya: Yirmĭyāhū; Yunanca: Ἰερεμίας; Arapça: إرميا), "ağlayan peygamber" olarak da adlandırılan, İbrani Kutsal Kitabı'nın (Eski Ahit) büyük peygamberlerinden biriydi. Ağlayan peygamber olarak adlandırılmasının sebebi Yahudi krallığının gerilediği ve yahudi halkının çok zorluk çektiği bir dönemde yaşaması ile ilişkilendirilir. Yahudi geleneğine göre Yeremya, kâtibi olan Baruk ben Neriya ile müritleri yardımıyla Yeremya kitabı, Krallar kitabı ve Ağıtlar kitabını yazmıştır.
Yeremya kitabı, Yeremya'nın Tanrı'ya atfettiği birçok ifadeyi detaylandırmanın yanı sıra, en yakın akrabalık ve miras hakları çerçevesinde amcasına ait bir tarlayı satın alması (Yeremya 32: 6-25) ve hapis cezası alması (Yeremya 37: 15-18, 38: 6) gibi Yeremya'nın hayatı ile ilgili ayrıntılara girer. Yeremya'nın hayatı hakkında diğer peygamberlerinkinden daha fazla ayrıntı bilinmektedir.
Anlatılara göre Yeremya'ya daha anne karnındayken Yehova tarafından peygamberlik verilmiştir. Annesinin karnından ismini almadan çıkmayı reddetmiştir. Ailesinin uygun ismi bulamamasının ardından ismi Elyasa tarafından “Tanrı’nın büyüttüğü kişi” anlamına gelen “Yeremya” koyulmuştur.
Yahudilik Yeremya Kitabı'nı kanonunun bir parçası olarak görür ve Yeremya'yı büyük peygamberlerin ikincisi olarak kabul eder. Hıristiyanlık ve İslam da Yeremya'yı peygamber olarak kabul eder. Yeremya'nın sözleri Yeni Ahit'te alıntılanmıştır (Matta 2:18, İbraniler 8: 8-12, 10: 16-17) ve kişi İslam geleneğinde de anlatılmıştır.
İslam tefsir geleneğinde Kuranda adı geçmeyen peygamberlerden biri olarak İrmiya bin Hilkiya, Armiya veya Urmiya gibi çeşitli isimlerle anılmaktadır. Taberi Câmi'ul Beyân an Te’vil-i Ayi’l-Kur'ân isimli tefsir kitabında Bakara 259 hakkındaki riyavetlere değinirken ayette bahsi geçen kişinin İrmiya olabileceği fikrini de kuvvetli bir ihtimal olarak değerlendirmiştir.