Bengali–Assamese languages

Bengali-Assamese
Gauda–Kamarupa
Geographic
distribution
Bangladesh, India, Myanmar, Nepal
Linguistic classificationIndo-European
Early form
Language codes
Glottologgaud1237  Gauda–Kamrupa

The Bengali-Assamese languages (also Gauda–Kamarupa languages) is a grouping of several languages in the eastern Indian subcontinent. This group belongs to the Eastern zone of Indo-Aryan languages. The languages in this group, according to Glottolog, include Assamese, Bengali, Bishnupriya, Chakma, Chittagonian, Hajong, Kewat, Kharia Thar, Kurmukar, Lodhi, Mal Paharia, Noakhali, Rajbanshi, Rangpuri, Rohingya, Sylheti, Tangchangya and Surjapuri.

Languages

Language Native name Script Alphabet Number of speakers (in millions) Native region
Assamese অসমীয়া
Ôxômīyā
Bengali–Assamese script Assamese alphabet 15.3 India (Assam)
Bengali বাংলা
Bāṅglā
Bengali–Assamese script Bengali alphabet 261.8 Bangladesh (national and official)
India (West Bengal, Jharkhand, Tripura, parts of Assam, Andaman and Nicobar Islands)
Bishnupriya Manipuri বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
বিষ্ণুপ্রিয়া মৈতৈ
বিষ্ণুপ্রিয়া
মায়াং
ইমার ঠার
Biṣṇupriyā Maṇipurī
Biṣṇupriyā Me'itei
Biṣṇupriyā
Māẏāṅg
Imār Ṭhār
Bengali–Assamese script Bengali alphabet 0.12 (total) India (Assam, Manipur and Tripura)
Bangladesh (Sylhet Division)
Chakma 𑄌𑄋𑄴𑄟
𑄌𑄇𑄴𑄟
চাকমা
চাঙমা
Sākmā
Sāṅgmā
Chakma script
Bengali–Assamese script
Latin script
Chakma alphabet
Bengali alphabet
0.32 Bangladesh (Chittagong Division)
India (Mizoram and Tripura)
Myanmar (Rakhine State)
Chittagonian চাটগাঁইয়া
চিটাইঙ্গা
Saṭgãia
Siṭaiṅga
Bengali–Assamese script
Arabic script
Latin script
Bengali alphabet 13 Bangladesh (Chittagong Division)
Myanmar (Rakhine State)
India (Tripura)
Hajong হাজং
Hāzoṅg
Bengali–Assamese script
Latin script
Assamese alphabet
Bengali alphabet
0.06 India (Assam and Meghalaya)
Bangladesh (Mymensingh Division)
Kamtapuri/
Rangpuri/
Rajbanshi
কামতাপুৰী
কামতা
অংপুরী
অমপুরী
ৰাজবংশী
राजबंशी
ताजपुरीया
Kāmtāpurī
Kāmtā
Ôṅgpurī
Ômpurī
Rājbaṅśī
Tājpurīyā
Bengali–Assamese script, Devanagari Bengali alphabet,
Assamese alphabet
10.8 Bangladesh (Rangpur Division)
India (West Bengal and Assam)
  Nepal (Koshi Province)
Noakhali নোয়াখাইল্লা
নোয়াখাইল্যা
Nōẇākhāillā
Bengali–Assamese script
Latin script
Bengali alphabet 7 Bangladesh (Greater Noakhali)
India (Tripura)
Rohingya رُحَ࣪ڠۡگَ࣪ࢬ‎
𐴌𐴗𐴥𐴝𐴙𐴚𐴒𐴙𐴝
Ruáingga
Arabic script
Hanifi script
Latin script
Arabic alphabet
Hanifi alphabet
Latin alphabet
2.52 Myanmar (Rakhine State)
Bangladesh (Chittagong Division)
Surjapuri सुरजापुरी
সুরজাপুরী
Surjāpurī
Devanagari
Bengali–Assamese script
Bengali alphabet 2.26 India (Bihar, West Bengal)

  Nepal (Koshi Province)

Sylheti ꠍꠤꠟꠐꠤ
সিলেটি
Silôṭi

Sileṭi

Bengali–Assamese script
Sylheti Nagari script
Sylheti alphabet 11.8 Bangladesh (Sylhet Division)
India (Assam, Meghalaya, North Tripura)
Tanchangya 𑄖𑄧𑄐𑄴𑄌𑄧𑄁𑄉𑄴𑄡
তঞ্চংগ্যা
Tôñchôṅgyā
Bengali script
Chakma script
Chakma alphabet
Bengali alphabet
0.02 Bangladesh (Chittagong Hill Tracts)

Language comparison chart

* = borrowed terms (including tatsamas, ardhatatsamas and other borrowings)

English Assamese Bengali Chakma Chittagonian Hajong Kamatapuri Noakhali Rohingya Sylheti
beautiful dhunia, xundor/xundar śundor* dol dishar, šundor hundor* cúndor*, hásin* šundor*, kubsurot*, mayasurot
big daṅor/daṅar, bor boṛo, ḍagor, ḍaṅor đôñr boro, daṅar boḍḍa boro, ákbor*, kobira* boṛo
blood tez rôkto*, khun*, lohu lo lou, rôktô lou, khun*, rokto* lou, hún*, kún* lou, roxto*, kun*
bread ruti (flat), pau*ruti, luf*, bred* pão*ruṭi, ruṭi (flat) fõruţi fiçá, luthi ruṭi (flat), luf*
brother bhai (younger), kokai/kaka (elder), dada (elder)* bhai, dada, bhaiya bái, bôdda bhai bái bái bái, báia, dada
cat mekuri/meukri/mekur, birali/biroli, biral biṛal/beṛal, bilai/bilei bilai/bilei, miúr bilai bilai mekur, bilai
dark andhar, endhar ãdhar, andhar, ondhokar* ãdár ãdar añdár, miyonda andáir
daughter zi, mai, aapi, zhia, ziori maiya/meye, konna*, jhi zee, maifuā beti maiya futúni, zíi zi, fuṛi, maiya, mei, puṛi, beṭi, xoinna
day din, bêla din, bêla*, roz*, dibôš* din din din, hokalbêla*, beinna din din, ruz*
dog kukur kukur, kutta kuĩr, kutto kutta kuñr atu, kutta, kukur
door duar*, dorza*, dar dôroja/dôrja*, duar* duōr, kebar duar* duar* xeir, dorza*, duar*
earth bhũi, p(r)ithiwi/p(r)ithibi* duniya*, prithibi*, dhora*, jahan* duniye, fitibi duniya*, fitibi* duniyai* duniai*, dunia*, zahan*, fiṭibi*
egg koni, dima/dim ḍim, anḍa, boida* boda* đim,anḍa ḍima bôyza* andha, dhim enḍa, ḍim, boida*
elephant hati/hathi hati áti hati áti áñti, háñtih átt
eye soku, sokhu choukh/chokh, ãkhi, noyon*, chokkhu* sóg sok, sokku suk soku, uki, souk
father deuta*, bap, büpai/bapa, pitai/pite/piti*, aba/abba/abu/abbu* bap, abba*, baba, abbu, pita*, waled* baf, ba, abba baf, abba* abbá* baf, bazi, abba*, abbu*
fear bhoy, dor bhôy*, ḍor đôr ḍor ḍor ḍor
finger aṅuli/aṅli aṅgul, onguli* ôuñl ouñl aṅgul aṅguil
fire zui, aguni* aguin/agun, ogni*, nar*, atosh*, anol*, pabok*, dahon* ôin* zui ooin* aguin*, nar*, atosh*
fish mas machh mas mas mas mas, mai*
food khüabostu*, khauni, ahar*, khayddo*, khana* khabar, khaon, khana*, khani*, khaddo*, ahar* hána hána, háñna hána, khána xani xani
god bhogowan*, is(s)or*, deu, probhu*, khuda* khoda*, isshôr*, bhôgôban*, srishtikorta*, mabud* khúda*,rôb, ūôr ôla khúda*, rôb, moula* ila*, rob*, ixor* mobud*, mola*, rob*, xoda*, bhogòban*
good bhal bhalo/bhala, bála/bala, balo bála, gôm bhala bhal bala gom bála
grass ghah, kher (hay) ghash, khôṛ (hay) kér ghaṣ kérr ga, gaš
hand hat hat át hat át árt át
hand fan bisoni/biseni/bisni hat-pakha, biuni, bijoni bisôin, bisein hanka,

át-hanka

bisoin, fanka, faxa, át-faxa
head mur, matha, math matha, shir*, kolla* mata, hôlla matá sir*, xolla*, mata
heart (emotion) hia, ontor*, koliza/koilza, hidoy* (h)ridôy*, ôntôr*, hiya, dil*, kolob*, kolija/koilja dil*, hôilze, ridôy, ôntôr dil*, ôntôr* dil* dil*, hia
heart (organ) hia, dil, amothu (h)ritpindô*,dil*, kolija/koilja dil* gurda
horse ghü̃ra/ghora ghoṛa gúṛa gúñra, gúra gúṛa
house ghor ghôr, baṛi, basha, khana* gór gór, bari gor, bari gór, bari, xan*
hunger bhük/bhokh khudha*, khida*, khide*, bhuk búk buk búk buk, feto(r) buk
language bhaxa*, mat (call), kotha*, raw bhasha*, buli, jôban/zôban* hodá* basha, zúban, buli raw, bhaṣa* basha, buli zoban*, hodá* mat, bul, rau, zoban*, basha*
laughter hãhi hashi aši haṣi aši
life zion/ziwon, ziu (soul), hayat* jibôn*, jindegi*, hayat* zibon,zindegi*,hayat* zibon zindagi*, zibon zindegi*, zibon*, hayat*
moon zün, sand chãd/chand, chôndro*, bôdôr*, shôshi* sãn san sanni san san(d), sondoni
mother ma, ai, mai, mao, ammi/amma* ma, amma*, ammu, waleda*, mata*, ai ma maö, ai ma, amma* mai, ai, maizi, ma, amma*, ammu
mouth mukh*, mu- mukh*, mu(h) mukh* muk* muk*
name nam, naü nam nam nam nam nam
night rati, nixa* rat/rait, ratri*, shob* rait rati rait rait rait, rati, nii, shob*, lailot*
no nohoy, nai, ühü, na na, nai/nae/nei, noy, non nô, nôy nô nô, nôy na, nai/nae, nay
peace xanti*, xokah shanti*, aman*, salamôt* šanti* ṣanti* niraii, shanti*, salamôt*
place thai, zega/zaga*, than jayga/jaga/jega*, ṭhai, sthan* ṭai, zāga* zega*, tan
queen rani, madoi, patmadoi rani, shahbanu* rani rani rani rani rani, razbibi, sha(h)banu*
rest zironi, aram* aram*, bisram*, jirano*, jiron* dom*,zirôn,aram gôrôn zirani, aram*
river noi, gaṅ, nodi* nôdi*, doriya*, ɡaṅg dôijja*,dôirge hál ɡaṅg, nodi*
road bat, ali, rasta*, poth* rasta*, shoṛok, pôth* sorok, hot* sorox, rah*, rasta*, ail, fot*
salt nimokh*, lün/nun lôbôn*, nun, nomok* lôbôn*, lun/nun noon, lobon* nimox*, nun, lobon*
sister bhoni/boini/boni (younger), ba/bai (elder) apa*, apu/api, boin/bon, didi bóin,afa/bôbbu/dî/afu (elder) bóin bóin, buai, bubu, afa*, apu/api
small xoru, süto chhoṭo, pati guro huru, suto huru, nii, kuṭimuti, gura, titkina, geda, suṭu, soṭo, suṭo, furu
son put, pü, aapa chhele, putro*, put, po, bêṭa, pola, chheṛa, pua (morod) fuā, fut beṭa hola, hut fut fut, fua, fola, pua, sele*
soul ziu, atma/atta* atta*, pran*, pôran*, ruh*, jiu foran*, rû* atta* ru*, atma*, zaan*
sun beli shurjo*, shuruj* beil, šuroz* beil shuruz*, shurzo*, shurjo*, royd*
ten doh, dos* dosh doš doṣ dosh dosh, do
three tini tin, tini tín tin tin tin
village gaü̃ gram*, gã, gão geram geram gau
waist kõkal/kakal komor*, maja keĩl keñil xomor*, xaxal
water pani pani, jôl* fani pani pani, zol* hani faní fani, ab*, tam, pani
when ketia/kitia/kita, kethan/kethen, kesen, ketiyake kôkhôn, kobe, kon shômôy*, kon bêla hótte könbela kunbela kunbala(n->m), kunomoy
wind botah/batah batash*, hawa*, ba/bao, bayu*, bat*, anil* ába*, bataš* batash*, haowa* boyar, (boiar) batash*, hawa*
wolf kukurnesia bagh, xial (jackal, fox) nekṛe-bagh, sheyal/shiyal (jackal, fox) neṛi kutta atubag, hial

(jackal, fox)

woman maiki manuh, tiri*, tirüta, mohila* mohila*, nari*, beṭi manush, chheri maiye fua,maifuā (soft) beṭi saöa beṭi, moíla*
year bosor, son* bochhor, shal*, borsho*, botshor* bosor bosor bosor, shal* fira, bosor, son*, shal*
yes hoy, o, ü̃, mm hê/hễ, ji*, agge, hã ô, ôy ô, hô ô, ôy óe (óy), i,

zi*/ji* óe (óy)

yesterday kali, züa-kali/zawa-kali (goto*-)kal(-ke), (gelo-)kal(-ke),kal(-ke) goto* hail, goto* halia (gese-)xail(-ku), xail(-ku)
English Assamese Bengali Chakma Chittagonian Hajong Kamatapuri Noakhali Rohingya Sylheti

* = borrowed terms (including tatsamas, ardhatatsamas and other borrowings)

Verbs

English Assamese Sylheti Bengali Chakma Chittagonian Kamatapuri Rohingya Hajong Noakhali
ask xudh-, xudhpus kor- (investigate) zika-, fus-, zar- jiggaśa kor-, puchh-, puch kor-, jiggesh kor-, jiga- pũsar ɡor- fus-, jiga-
bite kamür-, kamür mar- xamṛa-, xamor kamoṛ mar-, kamṛa- hõr-
blow phu de-, phuk-, phu kor- fu de-, hu de- phu deua-
breathe uxah lo- dom lo- šãš ne-, šãš lo-, dôm ne-, dôm lo- šãš ne-, dôm ne-
bring an- an- an- an- an-
can par- far- par- har-
catch dhor- dór- dhôr- dór-
come ah- a- aś- a- a- ah- ai-
count gon-, hisap kor-, gonti kor- gon-, isab xor- gon-, hišab kôr-
cry kand-, kan- xand-, xan- kãd- hãd- hãnna-, kand-, sikrait-
cut kat- xaṭ- kaṭ-
do kor- xor- kôr- gor- ɡor- hor-, kor-
die mor-, dhuka- mor- môr- mor- mor-
dig khand- kur-, kus- khõṛ-, khõc-
drink kha-, pi kha-, pi- xa-, fia xa-, fi- kha-, pan kor-, pi- ha-
eat kha- xa- kha- há- ha-
fall por- foṛ- poṛ-
fear bhoy kha-, dora- ḍora- bhoy pa-, ḍora- dora-
fight zũz-, maramari/moramori kor- mair xor-, xaijja xor- maramari kor-, jhogṛa kôr-
float üpoṅ-, bhah- bai-, bo- bhaš-
flow bo- bo- bo- bo-
fly ur- uṛ- uṛ- ur- ur- ur-
give de-, di- de-, di- de- de-
go za-, ɡo-/ge- za-, ɡo-, ɡe- ja-, ɡe- za-, zo- za-, zo- za-
happen ho- ó- ho- ó- ó-
hear xun- hun- śun- un- hun-, hon-
hit mar-, pit-, kila- mar-, fiț-, kila- mar-, kela- mar-
kill mar-, mari pela- mar-, mari de- mar-, mere fel-, mariya fal- mariya de-
know zan- zan- jan- zan-
laugh hãh- aś- haś- aś-
learn xik-, xikh- hik- śekh-, śikh- hik-
lie (in bed) baɡor-, kati ho-, bisonat/bisnat por- xait o-, hut- shuye por- hut-
live thak-, zi(ai) thak-, tik-, basi thak- tax-, zia-, basi tax- thak-, jibito thak-, jinda thak-, bece thak-, bãchiya thak- thah- thak-
look sa- sa- dekh-, ca-, taka- sa- sa-, deha-, taka-
open khul- kúa-, kúl- khol-, khul- uid-, khúl-
play khel- xél- khel-
pull tan- ṭan- ṭan- tan-
push thel- ṭel-, dekka- ṭhel- thel-, dakka-
read porh/poh/por- foṛ- poṛ- foṛ- hor-
run dour-, daur- douṛ- douṛa-, choṭ-, chuṭ- dũr- dour-
say ko-, mat-, bul- xo-, mat- bol-, ko- ho- ho- ho-
scratch ãsür- xawza-, xamsa- ãcoṛ de-, ãcṛa-, khamca-
see dekh- dex- dekh- sa- sa-
sew xi-, sila-, bo- (weave) sia- śela-, śila
sing ɡa-, gan ga- ɡa- ɡa-, gan ga- ga-
sit boh- bo- boś- bo- bo-, boy-
sleep xu-, ɡhuma-, tüponi za/mar- hut-, ɡúma- ɡhuma-, śo-, śu- ɡhum za- hute za-, gúma-
smell xuṅ- huṅ(ɡ)- śũk-, śõk- ũ- shũk-
spit thu pela-, pik-, pik pela- sef fal-, fik fal- (betel nut/leaf) thu phel-, thu phal- seb hela-, thu hela-
split phal- atra- bhag kor-, bhang- do bhag kor-, bhang-
squeeze sep-, hẽs- sif- cap-, pesh-, cip- sap-
stand thio ho-, thia- uba- dãṛa-, khaṛa- thio- tía- dãṛa-, khaṛa-
stab khũs-, han- kus-, gauua-
suck suh-, sup-, xüh- sua- chosh-, chush-
swell ful-, fit- phuler
swim xatũr- hatra- śatar kor-, shatra-
think bhab-, sinta kor-, sint- bab-, sinta xor-, mone kôr- bhab-, cinta kôr-, mone kôr- bab-, sinta hor-
throw dolia- ița-, iṭa mar- chõṛ-, ḍhêla mar-, dol- sūre mar-
tie bandh- ban(d)- bãdh- bãn(d)-
vomit bomi kor- bait xor-,

bomi xor-

bomi kor- bomi hor-
walk khüz karh-, bul- aṭ- hãṭ- ãd- at-
want lag-, bisar- maɡ-, sa- ca- sa- sa-
wash dhu- dó- dho- dú- dú-
wipe mos-, müs- fus-, mus- moch-, much-, poch-, puch- mus-
English Assamese Sylheti Bengali Chakma Chittagonian Kamatapuri Rohingya Hajong Noakhali

See also