ASML

ASML Holding N.V.
Logo
ASML hoofdkantoor in Veldhoven
ASML hoofdkantoor in Veldhoven
Locatie
Land van hoofdzetel Vlag van Nederland Nederland
Hoofdkantoor Veldhoven
Industrie en producten
Industrie(ën) semiconductorindustrieBewerken op Wikidata
Producten/diensten lithografiesystemen voor de halfgeleiderindustrie
Status en tijdlijn
Oprichting 1984
Bedrijfsstructuur
Rechtsvorm naamloze vennootschapBewerken op Wikidata
Oprichter(s) ASM International en Philips
Sleutelfiguren Christophe Fouquet (CEO)
Aantal werknemers 43.520 (in eigen dienst, in FTE, 2025)
Dochter­ondernemingen ASML (Verenigde Staten), Berliner GlasBewerken op Wikidata
Financiën
Beurs NASDAQ: ASML, Euronext: ASML
Totaal vermogen € 50,6 miljard (2025)
Totaal eigen vermogen 19.612.200.000 euro (31 december 2025)Bewerken op Wikidata
Omzet/jaar € 32,7 miljard (2025)
Bedrijfs­resultaat/jaar 11.301.400.000 euro (2025)Bewerken op Wikidata
Winst/jaar € 9,6 miljard (2025)
Links
KVK-nummer 17085815Bewerken op Wikidata
Website ASML
Portaal  Portaalicoon   Economie

ASML Holding N.V. (Advanced Semiconductor Materials Lithography) is een Nederlands hightechbedrijf dat machines ontwikkelt en produceert voor de fabricage van halfgeleiders. Het bedrijf, met het hoofdkantoor in Veldhoven, is wereldwijd de belangrijkste leverancier van lithografiesystemen. Dit zijn machines waarmee patronen van transistoren op siliciumwafers worden geprojecteerd om geïntegreerde schakelingen, chips te maken. Deze systemen vormen een essentiële schakel in de mondiale halfgeleiderindustrie en worden gebruikt door vrijwel alle grote chipfabrikanten.

ASML verwierf een unieke positie in de sector door de ontwikkeling van extreme ultravioletlithografie (EUV), een technologie die nodig is voor de productie van de meest geavanceerde microchips. Het bedrijf is wereldwijd de enige leverancier van deze machines, die elk honderden miljoenen euro's kosten en onmisbaar zijn voor de productie van chips die worden gebruikt in onder meer smartphones, datacenters en kunstmatige intelligentiesystemen (AI). Door deze technologische positie staat ASML centraal in de wereldwijde halfgeleiderketen en speelt het bedrijf een belangrijke rol in de geopolitieke discussies over technologische soevereiniteit en exportcontrole, met name in de context van de technologische rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China.

Het bedrijf werd in 1984 opgericht als een joint venture tussen ASM International en Philips. Sindsdien is het uitgegroeid tot een van Europa's grootste technologiebedrijven en sleutelspeler in de ontwikkeling van geavanceerde chipproductie.

Technologie

ASML ontwikkelt lithografiesystemen waarmee patronen van transistoren op siliciumwafers worden geprojecteerd tijdens de productie van halfgeleiders. Naast EUV-systemen produceert ASML lithografiesystemen die gebruikmaken van diep ultraviolet licht (deep ultraviolet, DUV). Deze systemen worden gebruikt voor zowel de productie van minder geavanceerde halfgeleiders als voor bepaalde lagen van geavanceerde chips. DUV-lithografie vormt daarmee ook na de introductie van EUV een belangrijk onderdeel van de halfgeleiderproductie. In 2025 kwam ruim de helft van de omzet uit de verkoop van lithografiesystemen voort uit DUV-systemen. Een belangrijke technologische stap in de chipindustrie is de ontwikkeling van extreme ultravioletlithografie (EUV). Deze technologie maakt gebruik van licht met een golflengte van ongeveer 13,5 nanometer, waardoor aanzienlijk kleinere structuren op chips kunnen worden geprojecteerd dan met eerdere lithografietechnieken. Hierdoor kunnen chipfabrikanten meer transistoren op een chip plaatsen, wat leidt tot hogere rekenkracht en een lager energieverbruik.

De ontwikkeling van EUV heeft grote technische uitdagingen met zich meegebracht. Omdat EUV-licht door vrijwel alle materialen wordt geabsorbeerd, moet het lithografieproces plaatsvinden in een vacuümomgeving en kan het licht niet met lenzen worden gestuurd. In plaats daarvan worden uiterst nauwkeurige spiegels gebruikt om het licht te richten en te focussen. Deze spiegels worden ontwikkeld door Carl Zeiss AG en bestaan uit meerdere ultradunne lagen die het EUV-licht kunnen reflecteren. Het licht zelf wordt opgewekt door in de machine microscopisch kleine druppels tin te beschieten met een krachtige laser, waardoor een plasma ontstaat dat extreem ultraviolet licht uitzendt. De systemen bestaan uit honderdduizenden onderdelen die met extreme nauwkeurigheid moeten samenwerken.

Als opvolger van de eerste generatie EUV-lithografiesystemen ontwikkelde ASML systemen met een grotere numerieke apertuur (NA), bekend als High-NA EUV. Hierbij werd de numerieke apertuur verhoogd van 0,33 naar 0,55, waardoor kleinere structuren op siliciumwafers kunnen worden geprojecteerd. Deze technologie maakt verdere miniaturisatie van halfgeleiders mogelijk. In 2026 werd High-NA EUV bij Intel toegepast in de commerciële productie van processors.

Geschiedenis

Oprichting en beginjaren (1984–1995)

ASML werd in 1984 opgericht als een joint venture tussen Philips en ASM International met als doel lithografiesystemen voor de halfgeleiderindustrie te ontwikkelen en te produceren. De eerste activiteiten vonden plaats in Veldhoven, aanvankelijk in gebouwen van Philips. Het jonge bedrijf richtte zich op de ontwikkeling van zogenoemde stepper-machines, waarmee patronen van transistoren op siliciumwafers kunnen worden geprojecteerd. In de tweede helft van de jaren tachtig introduceerde het bedrijf zijn eerste commerciële lithografiesystemen en begon het internationaal uit te breiden, onder meer met activiteiten in de Verenigde Staten en Azië. In 1988 verkocht ASM International zijn belang aan Philips, waarna ASML als zelfstandige onderneming verderging. In 1995 bracht Philips het bedrijf naar de beurs.

Internationale groei (1995–2010)

Na de beursgang groeide ASML snel uit tot een belangrijke leverancier van lithografiesystemen voor de wereldwijde halfgeleiderindustrie. Een belangrijke strategische stap was de overname van de lithografiedivisie van het Amerikaanse bedrijf Silicon Valley Group in 2001, waarmee ASML zijn positie op de Amerikaanse markt versterkte. In 2007 volgde voor ruim 200 miljoen euro Brion Technologies. In deze periode ontwikkelde het bedrijf verschillende nieuwe lithografietechnologieën waarmee steeds kleinere transistorstructuren op chips konden worden geproduceerd. Rond het begin van de jaren 2000 groeide ASML uit tot de grootste producent van lithografiesystemen ter wereld.

Ontwikkeling van EUV (2010–2020)

Vanaf het begin van de jaren 2010 richtte ASML zich op de ontwikkeling van extreme ultravioletlithografie (EUV), een technologie die noodzakelijk werd voor de productie van de meest geavanceerde halfgeleiders.

In 2012 startte het bedrijf een zogenoemd Customer Co-Investment Program, waarbij belangrijke klanten zoals Intel, TSMC en Samsung Electronics investeerden middels een aandelenbelang in de verdere ontwikkeling van lithografietechnologie. In dezelfde periode nam ASML de Amerikaanse lichtbronfabrikant Cymer over voor bijna 2 miljard euro om de ontwikkeling van EUV-technologie te versnellen. De krachtige CO₂-lasers die daarbij worden gebruikt, worden ontwikkeld en geleverd door het Duitse TRUMPF, waarmee ASML bij de ontwikkeling van EUV-technologie nauw samenwerkt.

Ook verwierf het bedrijf een minderheidsbelang in de optica-divisie van Carl Zeiss AG, waarmee de samenwerking rond optische componenten voor lithografiesystemen verder werd verdiept. In de tweede helft van de jaren 2010 werden de eerste EUV-machines commercieel ingezet bij chipfabrikanten.

De ontwikkeling van extreme ultraviolet (EUV)-lithografie vormde een belangrijke doorbraak voor ASML. Hoewel EUV als concept al decennia bekend was binnen de halfgeleiderindustrie, bleek het lange tijd moeilijk om de technologie betrouwbaar en op industriële schaal toe te passen. ASML slaagde erin EUV geschikt te maken voor de massaproductie van deze geavanceerde chips, waarmee het bedrijf een technologische voorsprong opbouwde. Binnen ASML speelde voormalig CTO Martin van den Brink (1999-2024) een belangrijke rol in het blijven ondersteunen van EUV als strategische richting, ondanks langdurige technische en organisatorische onzekerheden.

Nieuwe generatie lithografie (2020–heden)

Sinds het begin van de jaren 2020 werkt ASML aan een nieuwe generatie lithografiesystemen, bekend als High-NA EUV, die verdere miniaturisatie van halfgeleiders mogelijk moeten maken. Door de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie nam het strategische belang van geavanceerde halfgeleiders verder toe. Door de centrale rol van lithografiesystemen in de productie van geavanceerde chips is ASML uitgegroeid tot een strategisch belangrijk technologiebedrijf binnen de wereldwijde halfgeleiderketen. In 2025 investeerde ASML in het Franse AI-bedrijf Mistral AI, dat zich richt op de ontwikkeling van kunstmatige-intelligentiemodellen.

In 2026 maakte Intel bekend High-NA EUV toe te passen bij de productie van een deel van zijn Core Ultra Series 3-processors. Daarmee werd de technologie voor het eerst ingezet bij de grootschalige productie van commerciële processors. Ook TSMC kondigde in september 2026 een verdere samenwerking met ASML aan voor de ontwikkeling van grotere fotomaskers voor deze generatie lithografiesystemen. In september 2026 begon ASML met de bouw van een tweede grote bedrijfscampus in de regio Eindhoven, op het terrein Brainport Industries Campus Noord. De uitbreiding moet op termijn ruimte bieden aan maximaal 20.000 werknemers en is bedoeld om de onderzoeks- en productiecapaciteit van het bedrijf verder uit te breiden.

Resultaten

ASML levert lithografiesystemen aan halfgeleiderfabrikanten wereldwijd. Een groot deel van de omzet wordt gerealiseerd in Azië, waar veel van de belangrijkste chipproducenten gevestigd zijn. In 2025 werd circa 86% van de omzet behaald in Azië, waarvan 29% in China, 26% in Taiwan en 25% in Zuid-Korea. Ongeveer 13% van de omzet werd gerealiseerd in de Verenigde Staten.

De financiële resultaten van ASML vertonen, net als die van de halfgeleiderindustrie als geheel, een cyclisch patroon. De vraag naar chipproductieapparatuur wordt sterk beïnvloed door investeringscycli bij chipfabrikanten en door ontwikkelingen in markten zoals consumentenelektronica, datacenters en kunstmatige intelligentie.

ASML investeert een aanzienlijk deel van zijn omzet in onderzoek en ontwikkeling (R&D). In 2011 bedroegen de uitgaven hiervoor ongeveer €600 miljoen. In 2025 waren deze gestegen tot circa €4,7 miljard, wat neerkomt op ruim 14% van de netto-omzet.

Omzet en winst

Sinds het begin van de jaren 2000 is de omzet van ASML sterk gegroeid, hoewel er periodieke schommelingen optreden als gevolg van economische en technologische cycli in de halfgeleiderindustrie.

JaarOmzet (€ miljard)Nettowinst (€ miljard)
201911,82,59
202014,03,60
202118,65,88
202221,25,62
202327,67,84
202428,37,57
202532,79,6

Strategisch belang en veiligheidsincidenten

Door zijn dominante positie in lithografiesystemen voor geavanceerde halfgeleiders speelt ASML een belangrijke rol in de wereldwijde halfgeleiderketen. De technologie van het bedrijf wordt gebruikt voor de productie van de meest geavanceerde microchips, onder meer voor toepassingen in smartphones, datacenters en kunstmatige intelligentie. Vanwege deze positie staat ASML ook centraal in internationale discussies over technologische soevereiniteit en exportcontrole. De productie van geavanceerde halfgeleiders wordt door veel landen beschouwd als strategisch belangrijk voor economische en militaire toepassingen.

Exportbeperkingen

De export van bepaalde lithografiesystemen van ASML valt onder exportcontrolemaatregelen. In 2018 verleende de Nederlandse regering een vergunning voor de export van een EUV-lithografiesysteem naar China. Deze vergunning verliep in 2019 zonder dat de machine was geleverd en werd, mede onder druk van de Verenigde Staten, niet vernieuwd.

In maart 2023 kondigde de Nederlandse regering verdere beperkingen aan voor de export van bepaalde geavanceerde immersie-DUV-lithografiesystemen. Deze maatregelen traden op 1 september 2023 in werking en maakten deel uit van bredere internationale exportcontrolemaatregelen voor geavanceerde halfgeleidertechnologie.

In september 2024 breidde Nederland de vergunningplicht uit naar meer typen geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders. In april 2025 volgde een verdere uitbreiding, waarbij ook bepaalde meet- en inspectieapparatuur onder de nationale exportcontrole kwam te vallen.

In maart 2023 kondigde de Nederlandse regering onder Amerikaanse druk verdere beperkingen aan voor de export van bepaalde geavanceerde immersie-DUV-lithografiesystemen, mede in het kader van internationale afspraken over exportcontrole van chiptechnologie. Deze maatregelen gingen in september 2023 van kracht en maakten deel uit van bredere geopolitieke spanningen rond de ontwikkeling van geavanceerde halfgeleiders, waarbij de Verenigde Staten via hun bondgenoten proberen de toegang van China tot bepaalde chipproductietechnologieën te beperken.

Veiligheidsincidenten

Vanwege de technologische waarde van de ontwikkelde systemen is ASML ook doelwit geweest van cyberaanvallen en industriële spionage.

Cyberaanvallen

In 2015 werd bekend dat hackers mogelijk toegang hadden gekregen tot bedrijfsinformatie van ASML. Volgens mediaberichten ging het om gegevens met betrekking tot geavanceerde technologieën.

Spionagezaken

ASML werd ook geconfronteerd met industriële spionage. In een rechtszaak in de Verenigde Staten werd vastgesteld dat het bedrijf XTAL bedrijfsgeheimen van ASML had gestolen. In 2019 kende een rechtbank in Californië een schadevergoeding van ongeveer 845 miljoen dollar toe aan ASML.

In juli 2025 veroordeelde de rechtbank in Rotterdam een man tot drie jaar gevangenisstraf wegens het doorspelen van technische informatie uit de Nederlandse chipindustrie aan Rusland.