Akoleienstraat

Akoleienstraat
Akoleienstraat vanaf Rozengracht (juni 2026)
Akoleienstraat vanaf Rozengracht (juni 2026)
Locatie
Land Vlag van Nederland Nederland
Plaats Amsterdam
Stadsdeel Amsterdam-Centrum
Wijk/buurt Jordaan
Begin Bloemstraat
Eind Rozengracht
Postcode(s) 1016LNBewerken op Wikidata
BAG-informatie 0363300000002665
Tijdlijn
Aangelegd in 17e eeuw
Naam sinds 17e eeuw
Genoemd naar akelei
Plattegrond uit circa 1700 na volbouwen van de Jordaan
Gevelreclame (juni 2026)

De Akoleienstraat is een straat in de Amsterdamse wijk de Jordaan. De straat is enigszins verbasterd vernoemd naar de bloem akelei. Voor zover bekend is de gemeente, die een straat op deze wijze naar die plant heeft vernoemd, de Akeleistraat komt in meer gemeenten voor (bijvoorbeeld Alkmaar, Den Haag, Gouda).

Ligging en geschiedenis

De geschiedenis van de Akoleienstraat gaat tot de late 19e eeuw gelijk op met die van de Bloemgracht en Rozengracht. Ze is aangelegd in de Jordaan, die begin 17e eeuw werd volgebouwd. Er was toen een stratenplan waarbij straten en grachten werden aangebracht in een soort rasterpatroon; grachten en straten liepen van oost naar west, dwarsstraten van noord naar zuid. Die dwarsstraat kreeg dan de naam van gracht of straat mee. Dat laatste geldt niet voor de Akoleienstraat; ze maakt deel uit van een drietal dwarsstraten tussen de Bloem- en Rozengracht, maar draagt nog de naam van de een noch van de ander. De Akoleienstraat is al sinds jaren alleen van belang voor lokaal verkeer, daar waar de twee genoemde grachten verbindingen leggen tussen wijken.

De Akoleienstraat, tot in de 20e eeuw ook wel Accolijenstraat genoemd, komt al anoniem voor op diverse stadsplattegronden uit de 17e eeuw en is daarop als straat moeilijk te herkennen. De Rozengracht is vanwege haar breedte veel duidelijker te zien met vertrekpunt de Westerkerk. Op die oude kaarten is de straat het zichtbaarst als een stukje straat met daarvoor een brug over die Rozengracht. Toch maakte de straat deel uit van het rasterpatroon; aansluitend lopen de Tweede Rozendwarsstraat, Tweede Laurierdwarsstraat, Hazenstraat en Eerste Looiersdwarsstraat.

Alhoewel de straat net zo oud is als haar omliggende buurt, heeft de Akoleienstraat geen enkel adres dat leidt tot een gemeentelijk dan wel rijksmonument. Twee panden hebben wel die bescherming, maar dragen adressen aan Rozengracht 160 en Rozengracht 144-154. Die laatste heeft een zijgevel aan de Akoleienstraat. De straat is circa vijftig meter lang.

Akoleienstraat 2K-N

Akoleienstraat 2K-N draagt twee gevelornamenten. De eerste is een lijst van natuursteen waarop in reliëftekst wordt vermeld: Magazijn van Brandstoffen van J.M. Marcus. Diezelfde naam staat vermeld op een “eerste steen” aldaar uit 1883 (Jan Marcus-zes jaar). De reliëftekst zou later afgedekt worden door de andere firma’s die zich daar vestigen, maar rond 2016 in ere hersteld door de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA).

Zie de categorie Akoleienstraat, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.