Andreas Schaub

Andreas Schaub
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum 1964
Geboorteplaats Schramberg
Nationaliteit Vlag van Duitsland Duitsland
Academische achtergrond
Alma mater Universiteit van FreiburgBewerken op Wikidata
Wetenschappelijk werk
Vakgebied archeologie, Romeinse tijd, middeleeuwen

Andreas Schaub (Schramberg, 1964) is een Duits archeoloog. Sinds 2006 is hij werkzaam als stadsarcheoloog van Aken, waar hij verantwoordelijk is voor de gemeentelijke monumenten- en bodemzorg in de historische binnenstad.

Onder zijn leiding zijn er diverse spraakmakende binnenstedelijke opgravingen uitgevoerd. Met zijn onderzoek naar de Romeinse infrastructuur, de thermen en de ontdekking van het laat-Romeinse castellum is het wetenschappelijke beeld van de betekenis en omvang van de Romeinse nederzetting Aquae Granni ingrijpend gewijzigd. Door middel van publicaties en publieksprojecten, zoals de 'archeologische vitrine' in de Elisengarten, heeft hij de archeologie van Aken breed toegankelijk gemaakt voor het grote publiek. Schaub geldt als een pleitbezorger van grensoverschrijdende samenwerking tussen archeologen in de Euregio Maas-Rijn.

Loopbaan

Schaub groeide op in het Zuid-Duitse Schramberg en studeerde provinciaal-Romeinse archeologie, prehistorie en oude geschiedenis aan de Albert-Ludwigs-Universität Freiburg in Freiburg im Breisgau. Hij sloot zijn studie in 1993 af met een MA-scriptie over het Romeinse castellum van Sulz am Neckar.

Na zijn afstuderen was hij van 1994 tot 2002 als opgravingsleider verbonden aan de stadsarcheologische dienst van Augsburg. In deze periode leidde hij diverse opgravingen, onder meer naar de Romeinse stadsmuur van Augsburg en de vroege civiele nederzetting (Augusta Vindelicorum). Vervolgens verhuisde hij naar het Rijnland, waar hij van 2002 tot 2006 als projectleider verantwoordelijk was voor de grootschalige archeologische noodopgravingen in de historische binnenstad van Keulen, voorafgaand aan de aanleg van de Noord-Zuid-metrolijn (Nord-Süd-Stadtbahn [de]).

In juni 2006 trad Schaub aan als stadsarcheoloog bij de gemeentelijke monumenten- en bodemzorg (Untere Denkmalbehörde) van de stad Aken. In de voorafgaande periode − vanaf het vertrek van Wilfried Maria Koch in 1994 − werden de archeologische belangen van de stad indirect door plaatselijke museummedewerkers of het LVR-LandesMuseum Bonn behartigd. Met zijn aanstelling kreeg de stad na twaalf jaar weer een vaste, eigen functionaris voor de archeologische monumentenzorg.

In zijn functie is Schaub verantwoordelijk voor het archeologisch noodonderzoek, de advisering bij stedelijke bouwprojecten en de wetenschappelijke documentatie in de historische binnenstad. Hij richt zich in zijn onderzoek met name op de overgang van de Romeinse bewoning (het thermencomplex en de vicus Aquae Granni) naar de vroege middeleeuwen en de herstichting van de stad onder Karel de Grote. Sinds 2007 deelt hij deze expertise tevens als docent aan zowel de RWTH Aachen (leerstoel Oude Geschiedenis) als de Universiteit van Keulen (instituut voor Archeologie).

Belangrijke opgravingen en ontdekkingen

Onder leiding van Schaub heeft de stadsarcheologische dienst van Aken diverse grootschalige binnenstedelijke onderzoeken uitgevoerd. Deze opgravingen hebben geleid tot een ingrijpende herziening van de vroegste geschiedenis van de stad en haar regionale betekenis:

Archeologische opgraving onder leiding van Schaub in de Elisengarten (dec. 2008)

Elisengarten (2008–2009)

Tussen augustus 2008 en het voorjaar van 2009 leidde Schaub een van de omvangrijkste archeologische projecten in de geschiedenis van de stad, voorafgaand aan de herinrichting van de Elisengarten, een klein stadspark achter de Elisenbrunnen. Hierbij werd een min of meer ononderbroken bewoningssequentie van meer dan vijfduizend jaar gedocumenteerd. Tot de belangrijkste ontdekkingen behoorden vuurstenen werktuigen uit de steentijd, een nederzettingslaag uit de Keltische ijzertijd, en substantiële resten van de Romeinse vicus Aquae Granni. De Romeinse vondsten omvatten onder meer een ambachtswijkje met ovens en fundamenten van een monumentale porticus die vermoedelijk de grens vormde van het nabijgelegen thermencomplex. De resultaten werden later via een permanente 'archeologische vitrine' voor het publiek ontsloten.

Markt, Katschhof en Pontstraße (2011, 2024)

Sinds het einde van de 19e eeuw vermoedden historici de aanwezigheid van een laat-Romeinse versterking op de Akense Marktheuvel. Onder leiding van Schaub werd dit castellum in de periode 2011–2014 voor het eerst archeologisch gelokaliseerd, onder meer door de ontdekking van een zes meter brede verdedigingsgracht op het Katschhof. De versterking werd rond 330 n.Chr. opgericht ter bescherming van de thermenbronnen na verwoestende invallen van Frankische stammen.

In het voorjaar van 2024 volgde een grote doorbraak toen Schaubs team bij wegwerkzaamheden in de aangrenzende Pontstraße stuitte op een 5,3 meter breed fundament van zware kalkstenen blokken. Schaub identificeerde dit bouwwerk als de noordelijke poortdoorgang (Torwange) van het castellum, wat bewees dat de militaire ommuring een monumentaal en permanent karakter had en dat de status van Aken binnen de provincie Germania Inferior groter was dan voorheen werd aangenomen.

Romeinse infrastructuur en handelswegen (2017)

Bij infrastructurele werkzaamheden in de Akense binnenstad in 2017 legde Schaubs team een zes meter brede, gefundeerde Romeinse heerweg bloot die dateert uit de 2e eeuw n.Chr. Schaub toonde aan dat dit tracé een handels- en transportverbinding vormde tussen de Romeinse nederzetting Aken en de Romeinse brug van Maastricht (Mosa Trajectum). Deze ontdekking ondersteunde zijn bredere wetenschappelijke visie dat Romeins Aken geen geïsoleerd kuuroord was, maar een knooppunt in het West-Romeinse wegennetwerk dat verbonden was met de hoofdas, de Via Belgica.

Münsterplatz (2026)

Van februari tot september 2026 leidde Schaub een intensief archeologisch noodonderzoek op de Münsterplatz, direct grenzend aan de Dom van Aken. Vanwege de kwetsbare en historisch topografische ligging omschreef Schaub dit project bij de aanvang als een "operatie aan het open hart" van de stadsgeschiedenis.

De opgravingen leverden een schat aan nieuwe historische data op. Er werd een metersdiepe Romeinse straatlaag bereikt, waarvan Schaub aannam dat deze fungeerde als de monumentale hoofdtoegang tot de Münsterthermen. Direct bovenop de Romeinse weg werd de historische immuniteitsmuur van het middeleeuwse Mariastift blootgelegd, inclusief een tot dan toe onbekende 14e-eeuwse openbare waterput. Verder werden circa zestig graven gedocumenteerd die behoorden tot het voormalige middeleeuwse en vroegmoderne Domkerkhof (12e tot 18e eeuw). Veel opzien baarde een zeldzaam dubbelgraf uit de 16e eeuw van twee zuigelingen (vermoedelijk een tweeling), dat met behulp van antropologen van de Universiteit van Bonn werd geborgen. De skeletresten werden overgedragen aan de RWTH Aachen voor DNA- en pathologisch onderzoek om vast te stellen of zij slachtoffer waren van een epidemie.

Publicaties (selectie)

Boeken (als auteur of editor)

Bijdragen in bundels en jaarboeken

Tijdschriftartikelen

Zie ook