| Appelzuur | ||||
|---|---|---|---|---|
| Structuurformule en molecuulmodel | ||||
Structuurformule van L-appelzuur | ||||
Structuurformule van D-appelzuur | ||||
| Algemeen | ||||
| Chemische formule | ||||
| IUPAC-naam | 2-hydroxybutaandizuur | |||
| Molaire massa | 134,09 g/mol | |||
| SMILES | C([C@@H](C(=O)O)O)C(=O)O | |||
| CAS-nummer | 6915-15-7 | |||
| EG-nummer | 230-022-8 | |||
| PubChem | 222656 | |||
| Wikidata | Q190143 | |||
| Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen | ||||
| H-zinnen | H319 | |||
| EUH-zinnen | geen | |||
| P-zinnen | P280 - P305+P351+P338 - P337+P313 | |||
| Fysische eigenschappen | ||||
| Aggregatietoestand | vast | |||
| Kleur | wit | |||
| Smeltpunt | 128-130 °C | |||
| Evenwichtsconstante(n) | pKz1 = 3,40 pKz2 = 5,20 | |||
| Nutritionele eigenschappen | ||||
| Type additief | voedingszuur, smaakstof | |||
| E-nummer | E296 | |||
| Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar). | ||||
| ||||
Appelzuur is een zwak organisch zuur, met de systematische naam 2-hydroxybutaandizuur, dat een onderdeel is van de citroenzuurcyclus en verder onder meer in appels voorkomt (het zorgt voor de zure smaak van groene appels). Het maakt, samen met onder andere wijnsteenzuur, deel uit van de tweewaardige hydroxycarbonzuren. Appelzuur staat als E296 op de lijst van E-nummers.
In de (bio)medische wetenschappen wordt appelzuur vaak aangeduid als malaat, de naam voor de zouten en esters van appelzuur, omdat onder de omstandigheden waaronder de stof in die wetenschapsgebieden wordt aangetroffen (een pH van ongeveer 7), beide zuurgroepen hun proton hebben afgestaan, en dus het dianion, het malaat, aanwezig is.
Appelzuur en de zouten van appelzuur, de zogenaamde malaten worden langs chemische weg gemaakt uit fumaarzuur of via biochemische processen door bacteriën en schimmels. Bekende zouten zijn natriummalaat (E350), kaliummalaat (E351) en calciummalaat (E352).
Er bestaan twee stereo-isomeren van appelzuur, appelzuur L en appelzuur D, doordat het één asymmetrisch koolstofatoom heeft: het tweede koolstofatoom in de structuurformules.
In de citroenzuurcyclus is appelzuur de stof tussen het onverzadigde fumaraat en het α-ketozuur oxaalazijnzuur.
| Fumaarzuur | Appelzuur | oxaalazijnzuur |
Vooral succulente planten kunnen 's nachts, als de huidmondjes openstaan, CO2 opnemen en vastleggen als appelzuur. Overdag als de zon schijnt kunnen zij dan met gesloten huidmondjes, om verdamping zo veel mogelijk te beperken, appelzuur weer afbreken en fotosynthese uitvoeren. Zie verder Crassulacean Acid Metabolism.
Het wordt als zuivere stof vooral in levensmiddelen gebruikt onder het label E 296, maar er zijn ook verschillende verbindingen van appelzuur in de chemische industrie. In cosmetica komt het soms voor in plaats van citroenzuur.
Appelzuur wordt onder andere voor het volgende gebruikt:
