Arno Brys

De reus Grimminck in de Gouden Boomstoet, een van de vele 'reuzen' die Arno Brys ontwierp.

Arno Brys, volledig: Arnold Jozef Maria Brys (Sijsele, 7 juni 1928 - Brugge, 28 augustus 2025), was een Belgisch tekenaar, graficus en ontwerper.

Levensloop

Brys werd geboren in het talrijk gezin van Leon Brys (1897-1975) en Veneranda Salens (1903-1992) dat in Oostende ging wonen. Hij trouwde in 1955 met de kunstenares (tapijtenborduurster) Beatrix Uleyn en kwam toen in Brugge (Sint-Michiels en Sint-Andries) wonen. Ze kregen vijf kinderen.

Hij liep school in het Oostendse Onze-Lieve-Vrouwecollege. Hij werd van kinds af aangetrokken door de hout- en linosneden van o.m. Jozef Cantré, Victor Stuyvaert, Hermanns en Armand Panis. Hij keek op naar de illustraties van René De Pauw (1887-1946) en naar zijn muurschilderingen in het station van Brugge. Hij onderging verder de invloed van twee wandtapijten: de ommegang (1936-1937), en de penitenten van Veurne door Floris Jespers en van de portrettengalerie van Felix Labisse in de boekhandel Corman in Oostende. Voor het werk van James Ensor had hij een bijzondere belangstelling. Het absurde en ironische in zijn origineelste composities was uiteraard van belang voor zijn esthetische vorming.

In 1944-1945 werd het gezin geëvacueerd uit het Sperrgebiet en ging tijdelijk in Zwijnaarde wonen. Arno maakte er een aanzienlijk aantal schetsen en pentekeningen van landschappen en landlieden. Hij nam er deel aan een wedstrijd voor een praalwagen naar aanleiding van de bevrijdingsfeesten in Zwijnaarde. Hij behaalde de eerste prijs en kreeg meteen zijn eerste opdracht.

Hij kreeg vervolgens zijn opleiding aan het Hoger Instituut Sint-Lucas in Gent, die hij in 1951 met grootste onderscheiding beëindigde. Onder zijn leraars bevonden zich Max Van Damme (1914-1972), Gerard Hermans en Juliaan Kaspar die hem de volkskunst en de heraldiek aanleerden. Hij leerde de etstechniek aan bij leraar Gilbert Klemans, het boetseren bij Van Hecke en keramiek en glastechniek bij Joost Maréchal.

Tijdens zijn studies nam hij deel aan allerhande activiteiten:

Hij werd leraar aan de kunstacademie in Roeselare (1952-1963) en aan het Hoger Instituut Sint-Lucas in Gent (1952-1990). Hij was bij deze laatste de stichter van de afdeling Functionele grafiek (1972). Hij was eveneens betrokken bij de opbouw van de Sint-Lucas-meisjesafdeling Nieuwenbos in Gent (1959).

Zijn activiteiten maakten dat Brys vriendschappen aanknoopte met talrijke tijdgenoten, zoals Ludo Laagland, Heiko Kolt, Antoon Viaene, Remi Van Duyn, Godfried Oost, Anton van Wilderode en Jozef Verhelle (1910-1975).

Ontwerper voor stoeten en processies

De reus Grauwelinck, ontworpen door Arno Brys

Brys verkreeg bekendheid als ontwerper voor stoeten en processies van kostuums, vlaggen, reuzen, praalwagens en praalboten, alsook van kostuums en decors voor toneel en openluchtspelen. Uit de rijke reeks realisaties zijn te vermelden:

De ontwerpen door Brys vielen op door hun heraldische en historische correctheid, door de rijkdom van de uitvoering en de gebruikte stoffen en materialen alsook door de variatie van de kleurencombinaties.

Heilig Bloedprocessie

Heilig Bloedprocessie Brugge

Toen in 1969 het voortbestaan van de Heilig Bloedprocessie bedreigd leek, zette Brys zich samen met Antoon Viaene in voor een vernieuwing van deze processie. Een tienjarenplan werd opgesteld en goedgekeurd door het stadsbestuur van Brugge en door de Edele Confrérie van het Heilig Bloed. Brys stond in voor de kostuums, vlaggen en rekwisieten.

Grafisch werk

Vanaf de jaren vijftig maakte Brys naam met gelegenheidsgrafiek (geboorten, kerst- en nieuwjaarsprenten), feestmenu’s, ex librissen, vignetten, boekillustraties en stofwikkels prentkaarten, affiches, illustraties voor diverse opdrachtgevers en drukkerijen o.m. Grafica / Oostende en Lannoo /Tielt.

Zijn ontwerpen vielen op door de zuiverheid van de lijnen, hun narratief en origineel karakter en de inleving van de auteur in de personalia van de opdrachtgevers.

Hij ontwierp onder meer:

Arno Brys nam deel aan talrijke tentoonstellingen, in binnen- en buitenland.

Auteursrechten

Arno Brys heeft bij herhaling te maken gehad met een miskenning van zijn auteursrechten.

Dit was onder meer het geval in Roeselare, in de kerk van de Redemptoristen, waar muurschilderingen van Brys buiten hem om werden 'gerestaureerd' en verknoeid.

In Brugge kwam het tot een botsing met het stadsbestuur en het Comité voor Initiatief. Brys zag zich in 1989 verplicht een proces te voeren om zijn auteursrechten te doen erkennen. Na een jarenlange procedure werd hij in 2003 door het hof van beroep in het gelijk gesteld.

Woonhuis

Brys liet zijn woning, met atelier voor hem en zijn echtgenote, bouwen naar een ontwerp van architect Jan Tanghe, in de Grote Moerstraat, Sint-Andries. Het huis genaamd Evenhoghe kreeg erkenning als kunstenaarswoning. In 1962 kreeg het de derde melding in de jaarlijkse prijs Van de Ven voor Architectuur.

Publicaties

Musea

Begin 2022 kocht Musea Brugge een collectie ontwerpen en grafiek aan, van de hand van Arno Brys. De Musea kondigden deze aankoop als een unieke collectie aan. Ze behelst:

Het Yper Museum in Ieper bezit een ontwerptekening uit 1968 voor het monumentale glasraam dat Arno Brys voor de raadzaal van het Ieperse stadhuis ontwierp en een tegel met voorstelling van Godelieve van Gistel die door twee mannen wordt gewurgd.

Literatuur