De oorsprong van het bedrijf Brocades ligt bij de vestiging door Willem Brocades in 1798 van een apotheek in Meppel. Het bedrijfje, aan de Woldstraat, ging tevens producten en preparaten vervaardigen voor de omliggende apothekers. Bij het overlijden, in 1849, kende de apotheek van Brocades aanvankelijk geen bedrijfsopvolger. In 1854 nam Eisso Post Stheeman de apotheek echter over en breidde die geleidelijk aan uit tot een fabriekje. In 1876 kwam ook Eisso's zoon Sypko Stheeman in de zaak. Het productassortiment onderging in korte tijd een grote uitbreiding; vanaf 1895 werden tabletten geïntroduceerd, een nog niet eerder gehanteerde toedieningsvorm van medicijnen. De onderneming groeide gestaag uit en verwierf in 1905 het predicaat Koninklijk. Na verhuizing in 1901 binnen Meppel naar een nieuw bedrijfscomplex aan de Stationsweg, werd de onderneming in 1907 omgezet in een naamloze vennootschap, de Koninklijke Pharmaceutische Fabriek v/h Brocades & Stheeman, waarvan de drie gebroeders Sypko, Petrus Johannus en Eisso Stheeman de directeuren waren.
Groei door overnames en fusies
Na de Eerste Wereldoorlog werden diverse verwante ondernemingen overgenomen zoals K.G.W. de Bosson te Dordrecht en Hartong, Van Ark & Van Son te Schoonhoven. In 1927 fuseerde Brocades met de Koninklijke Pharmaceutische Handelsvereeniging tot de N.V. Koninklijke Pharmaceutische Fabrieken v/h Brocades-Stheeman & Pharmacia. In de jaren dertig onderging deze onderneming een verdere expansie, ook geografisch. In 1933 werd te Soerabaja de NV Brocades & Italie als farmaceutische groothandel opgericht, in 1934 verwierf men de farmaceutische groothandel v/h Schmaltz & Werlich & D. Veen & Co. te Amsterdam.
Na de Tweede Wereldoorlog verhuisde het hoofdkantoor naar Amsterdam, maar de hoofdfabriek bleef in Meppel. In 1954 werd de NV Unicura te Oss overgenomen; de NV Brocachemie te Zaandam voor de vervaardiging van fijne farmaceutische chemicaliën werd eigendom, de productie daarvan verhuisde naar Meppel, in Zaandam kwam een onderzoekslaboratorium. In Nijmegen had men een fabriek voor verbandstoffen en pleisters, in Wolvega onder de naam Orvelte Industrie NV een bedrijf voor damesverband. Verder richtte Brocades in 1946 met de NV Amsterdamsche Chininefabriek de NV Bipharma op, een bundeling van beide buitenlandse agenturen in de vorm van een onafhankelijk geneesmiddelenimportbedrijf.
Fusie met NG&SF
In 1967 fuseerde het bedrijf met de DelftseKoninklijke Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek (NG&SF) tot de Koninklijke Gist-Brocades NV. Na de fusie ontstond een bedrijf met een omzet van 300 miljoen gulden en 5200 werknemers in binnen- en buitenland. Er kwam een moedermaatschappij die de enige aandeelhouders werd van beide bedrijven. Het eerste contact over een samengaan kwam toevallig tot stand, toen Gist-directeur Jellema en Brocades-directeur Beukema elkaar ontmoetten op de boot van Harwich naar Hoek van Holland. In 1969 fuseerde de handelspoot van de Gist-Brocades met Amsterdam Chemie Farmacie NV tot Brocacef, dat zich vooral als groothandel in geneesmiddelen profileerde. Er kwam een nieuwe vennootschap Brocades-ACF Groothandel NV, waarin Gist-Brocades en ACF elk 50% van de aandelen kregen. Beide bedrijven waren actief als distributeur van geneesmiddelen en aanverwante artikelen met een gezamenlijke groothandelsomzet van ruim ƒ250 miljoen. Het nieuwe hoofdkantoor kwam in Maarssen. Twintig jaar later, in 1989, verkocht Gist-Brocades het aandelenbelang in de farmaceutische groothandel Brocacef aan de partner ACF.
De Gist-Brocades verkocht in 1990 haar farmaciedivisie aan het Japanse concern Yamanouchi. Bij deze divisie werkten ongeveer 1000 mensen die een jaaromzet realiseerden van ƒ240 miljoen. Het oorspronkelijke Meppelse productiebedrijf kende daarna enkele fabrieksbranden, waardoor de fabriek moest verhuizen. In 1995 werd een nieuwe fabriek op het industrieterrein Noord te Meppel geopend. In 1998 werd Gist-Brocades overgenomen door Koninklijke DSM NV (DSM). In 2002 werd het bedrijf uitgebreid met een nieuwe penicillinefabriek.
Ilse van Goozen (red.), Van plattelandsapotheek tot Europees bedrijf. Een beknopte bedrijfsgeschiedenis van 1798 tot 1995 (uitgave van Yamanouchi, 1995)
Nederland
