Callistophytopsida

Callistophytopsida is een uitgestorven klasse van zaadvarens (Pteridospermatophyta) die leefde tijdens het Boven-Carboon en het Perm. De groep vormt een belangrijke evolutionaire schakel in de ontwikkeling van vroege zaadplanten (Gymnospermae).

Kenmerken

De klasse valt binnen de zaadplanten (Spermatofyta) en omvat voornamelijk de orde Callistophytales, met Callistophyton als bekendste geslacht.

In tegenstelling tot veel andere vroege zaadvarens die als bomen groeiden, waren soorten binnen de Callistophytopsida meestal kleine struiken of klimplanten met dunne, houtige stengels. De bladeren leken sterk op die van moderne varens (varenachtig loof), maar droegen aan de onderzijde echte zaadknoppen en stuifmeelorganen in plaats van sporangia. Deze planten produceerden al echt stuifmeel met luchtzakken voor windbestuiving, vergelijkbaar met moderne coniferen. De zaadknoppen waren plat en ovaal, wat duidt op een geavanceerde aanpassing aan verspreiding en bescherming van het embryo.

Fylogenetische stamboom van de Tracheophyta, vaatplanten
een polyfyletische groep
→ wordt ook gerekend tot polyfyletisch groep

De Callistophytopsida worden beschouwd als een belangrijke groep om de oorsprong van moderne naaktzadigen en mogelijk zelfs bedektzadigen (bloemplanten) beter te begrijpen. Fossielen van deze klasse worden vooral aangetroffen in zogenaamde coal balls (steenkoolknollen) uit Noord-Amerika en Europa, waarin de interne celstructuur uitzonderlijk goed bewaard is gebleven.