Darmstadt
Voor de gelijknamige plaats in Indiana, zie Darmstadt (Indiana).
Kreisfreie Stadt in Duitsland  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
  | |||
| Situering | |||
| Deelstaat |  Hessen | ||
| Regierungsbezirk | Darmstadt | ||
| Coördinaten | 49° 52′ NB, 8° 39′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 122,07 km² | ||
| Inwoners (31-12-2020) |
159.174 (1.304 inw./km²) | ||
| Hoogte | 144 m | ||
| Hanno Benz (SPD) | |||
| Overig | |||
| Postcodes | 64283–64297 | ||
| Netnummers | 06151, 06150 (Wixhausen) | ||
| Kenteken | DA | ||
| Kreisfreie Stadt | 9 stadsdelen | ||
| Gemeentenr. | 06 4 11 000 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Locatie van Darmstadt | |||
.svg) | |||
| Foto's | |||
 | |||
| Marktplatz met het Residenzschloss van Darmstadt | |||
| |||
Darmstadt is een kreisfreie Stadt in de Duitse deelstaat Hessen en ligt ten zuiden van de steden Frankfurt en Wiesbaden. De kreisfreie stad telt 159.174 inwoners (31 december 2020) op een oppervlakte van 122,07 km². Op 31 december 2020 had 22,09% van de inwoners een niet-Duits staatsburgerschap (35.165 niet-Duitsers) en hadden 205 inwoners het Nederlandse staatsburgerschap.
Stadsindeling
Het stadsgebied van Darmstadt is in negen stadsdelen verdeeld. Deze zijn op hun beurt in statistische districten onderverdeeld, die vooral om administratieve redenen zijn afgepaald. De zgn. kernstad bestaat mede uit Bessingen (districten 100 - 500) en huisvest circa twee-derde van de inwoners. Wixhausen, Arheilgen, Kranichstein en Eberstadt (districten 600 - 900) vormen de buitenwijken, waar één-derde van de mensen uit Darmstadt wonen. Dit waren tot ver in de 20e eeuw nog aparte dorpen en gemeentes, die bij gemeentelijke herindelingen aan Darmstadt zijn toegevoegd. Kranichstein is een nieuwe nederzetting uit de jaren-1960, die naar het naburige jachtslot is genoemd.
Grafische stadsindeling
Kijkje door de Wilhelminenstraße op de Sint-Lodewijkskerk
| Nr. | Naam | oppervlakte in ha | Bevolking | Opmerkingen | |
|---|---|---|---|---|---|
| 100 | Darmstadt-Mitte | 232,7 | 20.812 | o. a. met stadscentrum en Eichbergviertel | |
| 200 | Darmstadt-Nord | 1.231,0 | 32.201 | o. a. met de Johannes- en Martinuswijk, de Waldkolonie en de Europawijk | |
| 300 | Darmstadt-Ost | 2.757,7 | 14.838 | o. a. met Mathildenhöhe en de wijk Woogsviertel | |
| 400 | Darmstadt-Bessungen | 552,4 | 15.507 | stadsdeel sedert 1 april 1888 | |
| 500 | Darmstadt-West | 1.514,7 | 18.580 | o. a. met de zogenaamde Heimstättensiedlung | |
| 600 | Darmstadt-Arheilgen | 1.126,0 | 17.815 | stadsdeel sedert 1 april 1937 | |
| 700 | Darmstadt-Eberstadt | 1.808,4 | 23.479 | stadsdeel sedert 1 april 1937 | |
| 800 | Darmstadt-Wixhausen | 2.322,8 | 6.456 | stadsdeel sedert 1 januari 1977 | |
| 900 | Darmstadt-Kranichstein | 655,0 | 11.932 | start bouw in 1968 | |
| Gehele stad Darmstadt | 12.200,7 | 161.620 |
Ontleend aan de website van de gemeente. Peildatum: 2020.
Geschiedenis
Darmstadt is ontstaan aan het einde van de 11e eeuw, toen nog als Darmundestat. In 1330 kreeg de plaats stadsrechten van Keizer Lodewijk de Beier.
Van 1567 tot 1945 was Darmstadt de hoofdstad van een autonoom land Hessen-Darmstadt, dat achtereenvolgens een landgraafschap binnen het Heilige Roomse Rijk, een groothertogdom binnen de Duitse Bond en een republiek binnen de Republiek van Weimar was.
Tijdens de 19e eeuw groeide het aantal inwoners uit van 10.000 naar zo'n 72.000. In 1877 werd er een technische universiteit opgericht. In het begin van de 20e eeuw was Darmstadt het centrum van de jugendstil-kunstbeweging. Van de ongeveer 3000 Joden die in Darmstadt woonden, heeft vrijwel niemand het nazi-regime overleefd. Op 11 september 1944 werd het centrum van de stad volledig verwoest door een Brits bombardement waarbij 11.000 slachtoffers vielen en nog veel meer mensen dakloos werden. Na de Tweede Wereldoorlog groeide Darmstadt uit tot een centrum voor moderne klassieke muziek.
Cultuur
Bezienswaardigheden
- Het Darmstädter Residenzschloss met in de voormalige kasteelkerk een aan de graven en hertogen van Hessen-Darmstadt gewijd museum; de rest van het gebouw is grotendeels kantoor- en universiteitsruimte (van de Technische Universiteit Darmstadt).
- Het Ludwigsmonument (1841-1844), een 39 m hoge zuil op de Luisenplatz, opgericht ter ere van Lodewijk I van Hessen-Darmstadt
- De neoclassicistische Sint-Lodewijkskerk (1822-1827)
- Het Hessisches Landesmuseum Darmstadt, een veelzijdig museum
- Mathildenhöhe, een heuvel waar de Jugendstil-kunstenaarskolonie van Darmstadt zich op uitnodiging van kunstminnaar en mecenas groothertog Ernst Lodewijk van Hessen-Darmstadt had gevestigd tussen 1899 en 1914. Sinds 2021 staat Mathildenhöhe op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Daar bevinden zich onder meer nog:
- De Maria Magdalenakerk (de Russische Kapel), een Russisch-orthodoxe kerk die werd gebouwd opdat tsarina Alexandra Fjodorovna (geboren in Darmstadt) en haar keizerlijke familie van Rusland over een orthodoxe kerk zou beschikken tijdens hun bezoeken aan haar vaderland
- Het Ernst-Ludwighaus waarin het Museum van de Künstlerkolonie is ondergebracht
- De 48,5 m hoge Hochzeitsturm: werd in 1908 aangeboden aan Ernst Lodewijk van Hessen-Darmstadt, de laatste groothertog van Hessen en aan de Rijn
- De Platanenhain
- De Künstlerkolonie: de nog resterende huizen van de kunstenaars, inzonderheid het Behrenshuis en het Olbrichhuis
- Het kasteeltje Prinz-Georg-Palais, vanwege de belangrijke porseleincollectie bijgenaamd porseleinkasteeltje
- Het Jugendstilbad (1907-1909)
- Het gebouw Waldspirale van Friedensreich Hundertwasser: 105 woningen
- Jachtslot Kranichstein met jachtmuseum en hotel-restaurant
- Spoorwegmuseum bij station Darmstadt-Kranichstein
- Groeve Messel, een fossielenvindplaats in het dorpje Messel nabij Darmstadt die in 1995 werd uitgeroepen tot Werelderfgoed
Residenzschloss
Luisenplatz
Interieur museum in het Ernst-Ludwig-Haus
Jachtslot Kranichstein
Prins-Georg-Paleis of porseleinkasteeltje
Spoorwegmuseum
Sport
SV Darmstadt 98 is de professionele voetbalclub van Darmstadt en speelt in het Stadion am Böllenfalltor. De club speelde enkele seizoenen op het hoogste Duitse niveau in de Bundesliga.
Universiteit
De universiteit van Darmstadt - Technische Universität Darmstadt (TUD) - staat bekend als een van de belangrijkste in Duitsland. Enkele hieraan gerelateerde instituten zijn het GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung en het Fraunhofer-Gesellschaft. Daarnaast is het Space Operations Center (ESOC) van de Europese Ruimtevaartorganisatie in de stad gevestigd. Veel grote chemie- en farmacieconcerns, zoals Merck en Röhm, hebben hun hoofdkantoor in Darmstadt. In 1997 is Darmstadt officieel uitgeroepen tot "Wetenschapsstad". Het element Darmstadtium werd naar de stad vernoemd, omdat het hier voor het eerst is geproduceerd.
Stedenbanden
Bekende inwoners van Darmstadt
Geboren
- Johann Jacob Dillenius (1684-1747), Duits-Engels botanicus
- Ludwig Christian Hesse (1716-1772), gambist
- Lodewijk IX van Hessen-Darmstadt (1719-1790), landgraaf van Hessen-Darmstadt
- Lodewijk II van Hessen-Darmstadt (1777–1848), van 1830 tot 1848 groothertog van Hessen en Rijn-Hessen
- Johann Jakob Kaup (1803-1873), paleontoloog en dierkundige
- Justus von Liebig (1803-1873), chemicus, uitvinder van o.a kunstmest, marmite en kringlooplandbouw
- Hermann von Rosenberg (1817-1888), natuuronderzoeker
- Georg von Hertling (1843-1919), rijkskanselier
- Elisabeth van Hessen-Darmstadt (1864-1918), grootvorstin van Rusland
- Ernst Lodewijk van Hessen-Darmstadt (1868-1937), laatste groothertog van Hessen en bij de Rijn
- Alexandra Fjodorovna (1872-1918), laatste tsarina van Rusland
- Christa Winsloe (1888-1944), schrijfster en beeldend kunstenares
- Gustav-Adolf von Zangen (1892-1964), generaal
- Karl Wolff (1900-1984), SS-Obergruppenführer, generaal bij de Waffen-SS en oorlogsmisdadiger
- Werner Best (1903-1989), SS-Obergruppenführer en oorlogsmisdadiger
- Hans Christian Blech (1915-1993), acteur (speelde o.a. Major Werner Pluskat in the longest day)
- Karlheinz Böhm (1928-2014), Oostenrijks acteur
- Paul-Bernd Spahn (1939-2025), professor, auteur en adviseur
- Bruno Labbadia (1966), voetballer en voetbalcoach
- Roman Flügel (1970), danceproducer
- Sebastian Dehmer (1982), triatleet
- Yannick Lebherz (1989), zwemmer
- Marco Koch (1990), zwemmer
- Roberto Soriano (1991), Italiaans voetballer
- Mareike Thum (1991), schaatsster en skeeleraar
Overleden
- Wolfgang Carl Briegel (1626-1712), componist
- Ernst Christian Hesse (1676-1762), gambist en componist, vader van Ludwig Christian Hesse
- Ludwig Christian Hesse (1716-1772), gambist
- Johanna Elisabeth Döbricht (1692-1786), sopraan, moeder van Ludwig Christian Hesse
- Arnold Mendelssohn (1855-1933), componist
- Heinrich von Brentano (1904-1964), politicus
Externe links
- (de) (en) Website van de gemeente Darmstadt
- (de) (en) Schlossmuseum Darmstadt
· 
· 
.svg){kind=small}
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Darmstadt op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- 1 2 (de) Hessisches Statistisches Landesamt: Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden (Landkreise en kreisfreie Städte evenals gemeenten, inwonertallen op basis van de census 2011) (gearchiveerd)
- ↑ (de) Ausländische Bevölkerung in Hessen am 31. Dezember 2020. Hessisches Statistisches Landesamt (april 2021). Gearchiveerd op 7 mei 2021. Geraadpleegd op 12 maart 2022.
- ↑ (de) Ausländische Bevölkerung in Hessen am 31. Dezember 2020. Hessisches Statistisches Landesamt (april 2021). Geraadpleegd op 12 maart 2022.