Dorothy L. Sayers

Dorothy Leigh Sayers (Oxford, 13 juni 1893 – Witham, 17 december 1957) was een Engelse schrijfster, dichteres, toneelschrijfster en vertaalster en werd het bekendst door haar detectiveverhalen met een hoger literair gehalte dan over het algemeen gebruikelijk in dit genre.

Leven en werk

Dorothy Sayers werd in Oxford geboren als enig kind van Henry Sayers, een Anglicaanse geestelijke en hoofd van een christelijke school, en Helen Mary Leigh.

In 1915 promoveerde ze met lof in de moderne talen aan het Somerville College in Oxford. Ze was daarmee een van de eerste Engelse vrouwen die in Oxford een academische graad behaalden. Na haar afstuderen schreef ze twee dichtbundels. Om in haar onderhoud te kunnen voorzien werkte ze een poosje als copywriter en begon tegelijkertijd aan het schrijven van detectiveromans.

Haar eerste roman, Whose Body?, publiceerde ze in 1923. Hierin introduceerde ze de ietwat dandy-achtige speurder Lord Peter Wimsey en zijn vriend, inspecteur Parker van Scotland Yard, die samen meestal misdaden in de hogere kringen oplosten. Hij treedt op in elf romans en in verschillende korte verhalen. Een tweede amateurdetective die zij creëerde is die van de handelsreiziger Montague Egg, die figureert in elf korte verhalen.

Sayers wist in haar detectiveverhalen creatieve doodsoorzaken te verzinnen, zoals dood door een kat met vergiftigde klauwen en door een dolk van ijs.

In 1926 trouwde Sayers met Arthur Fleming en ging wonen in Witham in Essex.

In december 1936 werd de Peter Wimsey-roman Busman's Honeymoon opgevoerd als toneelstuk. Daar was ze zo enthousiast over dat ze stopte met het schrijven van detectiveverhalen en zich onder meer toelegde op het schrijven van hoorspelen en toneelstukken. Het stuk The Man Born to be King, uitgezonden op de BBC, lokte een storm van kritiek uit. Ze verwoordde in dit spel haar geloofsvisie, waarbij ze de Christusfiguur alledaags Engels liet spreken, iets wat in die tijd nieuw was.

Naast het schrijven van detectives vertaalde Sayers ook verschillende werken, zoals Tristan van Thomas en het Roelantslied (Chanson de Roland) uit het oud-Frans, dat ze zichzelf had aangeleerd, evenals middeleeuws Italiaans. Als spreekster was ze veelgevraagd.

De laatste jaren van haar leven werkte Sayers aan een Engelse vertaling van Dantes driedelige Divina Comedia (Goddelijke Komedie). Het was van haar bekend dat ze religie en middeleeuwse studies belangrijker vond dan het schrijven van detectiveverhalen. Ze stierf op 17 december 1957 onverwachts aan een hartstilstand, terwijl ze werkte aan het laatste deel van Dantes werk, Paradiso.

Bibliografie

• 1921 - The Unpleasantness at the Bellona Club (Digitale versie, 1958). Vert. door Charles van van Eijk als: Onaangenaamheden in de Bellonaclub. s'-Gravenhage, Uitgeverij "Pax", 1942?. Vert. door H. W. J. Schaap als: Soesah op de soos. Amsterdam, N.V. De Arbeiderspers, 1950. Vert. door H.W.J. Schaap als: Kabaal op de Bellona Club. Utrecht, Bruna, 1968
• 1923 - Whose Body? (Digitale versie). Vert. door Heleen v.d. Bogaert als: Het lijk met de Pince-nez. Utrecht, A.W. Bruna & Zoon's Uitgevers-Mij., 1938. Vert. door Heleen v.d. Bogaert als: Lord Peter en het lijk in de badkuip. Utrecht, Het Spectrum, 1984 ISBN 90-274-3968-0. Met grote letter gedrukt, 1988 ISBN 90-364-0725-7. Vert. als: Het lijk met het lorgnet. Amsterdam, Poema Pocket, 2004 ISBN 90-245-4365-7
• 1926 - Clouds of Witness. Vert. door M. Mok als: Het hoofd in de strop. Amsterdam, Becht, 1952. In 1952 vertaald door Maurits Mok. In 1983 verschenen als: Lord Peter contra de familiemoord ISBN 90-274-3934-6. Met grote letter gedrukt, 1976
• 1927 - Unnatural Death (Digitale versie, 1977). Vert. door Renée van Walcheren als: Onnatuurlijke dood, Utrecht, A.W. Bruna & Zoon, 1951. Vert. als: Geen natuurlijke dood. Amsterdam, Poema Pocket, 2004 ISBN 90-245-4325-8
• 1928 - Great short stories of detection, mystery and horror (ed.) (Digitale versie)
• 1928 - Lord Peter views the body (Digitale versie, 1949). Vert. door P.J.M. Boezeman-Droog als: Lord Peter schouwt het lijk. Utrecht, Het Spectrum, 1953
• 1930 - The Documents In The Case. Vert. door Jacoba van Velde als: Documenten in de zaak Harrison. Utrecht, Het Spectrum, 1955
• 1930 - Strong Poison (Digitale versie, 1940). Vert. door mevrouw Landré-Tollenaar als: Gif. Amsterdam, N.V. Drukkerij Jacob van Campen, 1933. Vert. door R.W.Th. Löbler als: Zwaar vergif Utrecht, Prisma-boeken, 1960
• 1931 - Five Red Herrings. Vert. door John Vandenbergh als: De vijf dwaalwegen. Utrecht, Atlas Mystery Reeks, 1954
• 1931 - The Floating Admiral, Agatha Christie ... et al. (Digitale versie, 1980). Vert. door Thomas Nicolaas als: De dood van een admiraal. Bussum, Van Holkema & Warendorf, 1981 ISBN 90-269-7724-7
• 1932 - Have His Carcase. Vert. door Iet Houwer als: Lijk in zicht. Utrecht, Het Spectrum, 1964
• 1933 - Murder Must Advertise. A detective story. Vert. door J.F. Kliphuis als: Een moordenaar adverteert. Amsterdam, Republiek der Letteren, 1947. Vert. door J.F. Kliphuis als: Dood op de ijzeren trap. Utrecht, Het Spectrum, 1957
• 1933 - Hangman's Holiday (verhalenbundel)
• 1934 - The Nine Tailors. Vert. door A. W. L. Bondam als: De negen slagen. Arnhem, Van Loghum Slaterus, 1934
• 1935 - Gaudy Night. Vert. door D.O. (= Dirk Ouwendijk) als: College zonder mannen. 's-Gravenhage, PAX, 1941. Vert. door John Vandenbergh als: Smaad. 's-Graveland, "De Driehoek", 1949. Vert. door P.J.M. Boezeman-Droog als: Onrust in Oxford. Utrecht, Het Spectrum, 1956
• 1937 - The zeal of thy house (play)
• 1938 - Busman's Honeymoon. a love story with detective interruptions. Vert. door Eva Raedt-de Canter als: Wittebroodsweken. Utrecht : A.W. Bruna & Zoon's Uitgevers-Mij., 1938. Vert. door Eva Raedt-de Canter als: Met de dood op huwelijksreis. Utrecht, A.W. Bruna & Zoon, 1967
• 1939 - In the Teeth of the Evidence (verhalenbundel). Vert. door W. Wielek-Berg als: De cyperse kat en dertien andere moordzaken. Utrecht, Het Spectrum, 1961
• 1939 - Double death. A murder story by Dorothy L. Sayers ... et al.
• 1943 - The man born to be king. Vert. door H.C. Dirkse-Bresters als: Koning incognito. Bijbelse hoorspelen. 's-Gravenhage, Boekencentrum, 1952
• 1944 - The mind of the Maker
• 1946 - The just vengeance. The Lichfield Festival play for 1946
• 1949-1962 - The comedy of Dante Alighieri the Florentine
  • 1951 - I. Cantica 1.: Hell (Vert. van: L'inferno)
  • 1955 - II. Cantica 2.: Purgatory (Vert. van: Il Purgatorio)
  • 1962 - III. Cantica 3.: Paradise, transl. by Dorothy L. Sayers and Barbara Reynolds (Vert. van: Il Paradiso)
• 1954 - Introductory papers on Dante
• 1957 - Further papers on Dante
• De cyperse kat. Utrecht, Het Spectrum, 1961. Vert. door W. Wielek-Berg van verhalen uit: In the teeth of the evidence, 1939 en Hangman's holiday, 1933
• Lord Peter schaakt een vrouw. Utrecht, Het Spectrum, 1962. Vert. door A.H.Chr. Meertens van verhalen uit: Lord Peter views the body, 1928 en Hangman's holiday, 1933 en In the teeth of the evidence, 1939
• 1963 - The poetry of search and the poetry of statement, and other posthumous essays on literature, religion and language
• 1998 - Thrones, dominations, Dorothy L. Sayers and Jill Paton Walsh

Literatuur

• Angela Frieseke. Dorothy L. Sayers' 'The man born to be king'. Seine Struktur und seine Gestaltung als Hörspielzyklus. Proefschrift Münster, 1966
• Janet Hitchman. 'Such a strange lady'. An introduction to Dorothy L. Sayers (1893-1957). London, New English Library, 1975 ISBN 0-450-02139-4
• Robert B. Harmon and Margaret A. Burger. An annotated guide to the works of Dorothy L. Sayers. New York ; London. Garland Publishing, 1977 ISBN 0-8240-9896-X
• Ralph E. Hone. Dorothy L. Sayers. A literary biography. Kent, Ohio, Kent State University Press, 1979 ISBN 0-87338-228-5
• Margaret P. Hannay (ed.). As her whimsey took her. Critical essays on the work of Dorothy L. Sayers. Kent, Ohio, The Kent State University Press, 1979 ISBN 0-87338-227-7. Merendeels bew. van lezingen aan de Dorothy L. Sayers Seminars van de Modern Language Association conventions, van 1974-1978 gehouden
• James Brabazon. Dorothy L. Sayers. A biography. New York, Scribner, 1981 ISBN 0-684-16864-2
• Barbara Reynolds. The passionate intellect. Dorothy L. Sayers' encounter with Dante. Kent, Ohio, Kent State University Press, 1989 ISBN 0-87338-373-7
• Barbara Reynolds. Dorothy L. Sayers. Her life and soul. London, Hodder & Stoughton, 1993 ISBN 0-340-58151-4
• Chosen and ed. by Barbara Reynolds. The letters of Dorothy L. Sayers. Uitg. van dl. 1 van de Britse uitg.: London, Hodder & Stoughton; Uitg. vanaf vol. 2: Cambridge, The Dorothy L. Sayers Society, 1995-2000
  • (Vol. 1): 1899-1936. The making of a detective novelist ISBN 0-340-53623-3
  • Vol. 2: 1937-1943. From novelist to playwright ISBN 0-9518000-4-3
  • Vol. 3: 1944-1950. A noble daring ISBN 0-9518005-1-5
  • Vol. 4: 1951-1957. In the midst of life ISBN 0-9518000-6-X
• Susan Rowland. From Agatha Christie to Ruth Rendell. British women writers in detective and crime fiction. Basingstoke, Palgrave, 2001 ISBN 0-333-67450-2. With the complete detective and crime novels of the six authors: Agatha Christie, Dorothy L. Sayers, Margery Allingham, Ngaio Marsh, P.D. James, Ruth Rendell/Barbara Vine

Referenties