1893

1893
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1880-1889 · 1890-1899 · 1900-1909
Jaren:	<< · < · 1892 · 1893 · 1894 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2646 MMDCXLVI
Armeense jaartelling:		1342 – 1343 ԹՎ ՌՅԽԲ – ՌՅԽԳ
Chinese jaartelling:		4589 – 4590 己辰 – 庚巳
Christelijke jaartelling:		1893 MDCCCXCIII
Ethiopische jaartelling:		1885 – 1886
Hebreeuwse jaartelling:		5653 – 5654
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1948 – 1949
- Shaka Samvat		1815 – 1816
- Kali yuga		4994 – 4995
Iraanse jaartelling:		1271 – 1272 ۱۲۷۱ – ۱۲۷۲
Islamitische jaartelling:		1310 – 1311 ١٣١١ – ١٣١٠
Maçonnieke jaartelling:		5892 – 5893
1893 naar onderwerp
Lijst van landen
Atlantisch orkaanseizoen
Auto's
Film
Sport (categorie)
Juliaanse kalender van 1893
Gregoriaanse kalender van 1893

Het jaar 1893 is het 93e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - Het eerste nummer van De Telegraaf verschijnt.
• 11 - Tijdens nationale wedstrijden op het Paterswoldsemeer verbetert Jaap Eden het wereldrecord op de 1500 meter en brengt het op 2 minuten en 35 seconden.
• 13 - Jaap Eden wordt op het Museumplein de eerste ISU-wereldkampioen hardrijden op de schaats.
• 17 - Koningin Liliuokalani van Hawaï wordt door een staatsgreep van de Amerikaanse suikerplantagehouders van de troon gestoten en het land wordt door de Verenigde Staten geannexeerd.
• 31 - Het handelsmerk Coca-Cola wordt geregistreerd.

februari

• 15 - Tivadar Puskás start in Boedapest met de Telefon Hírmondó, de telefoonkrant of de voorloper van de radio.

maart

• 4 - Grover Cleveland wordt voor de tweede keer president van de Verenigde Staten.
• 10 - Ivoorkust wordt een Franse kolonie.

april

• 5 - De "Mendenhall Order" wordt uitgevaardigd door Thomas Corwin Mendenhall, hoofd van de U.S. Coast and Geodetic Survey. In de Mendenhall Order wordt de meter vastgesteld op 39,37 inch. Deze zogenaamde survey inch is een fractie meer dan 2,54 centimeter (1.000.000/999.998 maal zo groot).
• 11 - Het Belgische parlement verwerpt een voorstel om algemeen stemrecht in te voeren.
• 12 tot 18 - Algemene werkstaking in België om het algemeen kiesrecht af te dwingen.
• 13 - De zestienjarige koning Alexander Obrenović van Servië stuurt de regentschapsraad weg en neemt de uitoefening van het koningschap op zich.
• 18 - De Kamer van Afgevaardigden besluit alsnog tot invoering van algemeen meervoudig stemrecht. Belgische mannen, ouder dan 25, worden stemplichtig. Naargelang de voldane voorwaarden kan men 1 tot 4 stemmen uitbrengen.

mei

• 2 - Johan de Liefde brengt het Utrechts Volksblad op de markt, dat na een half jaar wordt herdoopt in Utrechts Nieuwsblad.
• 3 - Oprichting van de R.K.S.V. Sanctus Augustinus, katholieke studentenvereniging te Leiden.
• 26 - De synode van de Free Church of Scotland kiest met 346 tegen 192 stemmen voor de Declaratory Act. Daarmee ontstaan enkele vrije gemeenten, die later met elkaar de Free Presbyterian Church of Scotland zullen vormen.
• Het eerste erkende werelduurrecord (wielrennen) wordt op de Parijse Velodroom Buffalo door Henri Desgrange gevestigd met een afstand van 35,325 km.
• 30 - Tijdens een bijeenkomst op het Groot-seminarie Rijsenburg wordt besloten tot het opnieuw vertalen van het Oude Testament vanuit de Vulgaat. De zgn. professorenvertaling zal gereedkomen in 1911.

juni

• 29 - Sultan Hassan I van Marokko vertrekt vanuit de hoofdstad Fez naar Marrakech voor een halfjaar durende rondreis door zijn land. Hij hoopt zo een meer nationale geest te kweken.
• 30 - De Excelsior-diamant wordt in de Jagersfonteinmijn in de Oranje Vrijstaat gevonden en is tot de vondst van de Cullinan de grootste onbewerkte diamant ooit gevonden.

juli

• 6 - De latere koning George V van het Verenigd Koninkrijk trouwt met Mary van Teck.
• 20 - In de geboortekliniek van Port-Royal wordt de eerste speciale afdeling voor te vroeg geborenen in gebruik genomen, met 14 couveuses.
• 25 - Opening van het Kanaal van Korinthe.

augustus

• 22 - Er bestaan vier orkanen naast elkaar in het Atlantisch bassin; orkaan 3, orkaan 4, de orkaan van de barrière-eilanden van Georgia en South Carolina en orkaan 7, een zeldzame gebeurtenis. Zie: Atlantisch orkaanseizoen 1893
• 29 - De Amerikaan Whitcomb Judson verkrijgt octrooi op de ritssluiting.

september

• 7 - In gebruik name van de orthodoxe synagoge Shomre Hadas in Antwerpen.
• 11 - In het "World Parliament of Religions", onderdeel van de World's Columbian Exposition te Chicago, spreekt swami Vivekananda uit Bengalen als eerste Hindugeestelijke een westers publiek toe.
• 19 - In Nieuw-Zeeland wordt vrouwenkiesrecht ingevoerd. Het is daarmee het eerste land dat dit doet.
• 21 - De gebroeders Duryea rijden met de eerste in de VS gebouwde automobiel door de straten van Springfield (Massachusetts).

oktober

• 1 - Oprichting van de Zwolsche Athletische Club.
• 3 - In het Verdrag van Bangkok met Frankrijk ziet Siam af van alle aanspraken op Laos. Xieng Khuang gaat over van Siamese in Franse handen, en wordt bij Laos gevoegd. Laos wordt toegevoegd aan de Unie van Indochina.
• 10 - In Parijs verschijnen de eerste nummerborden op automobielen.
• 19 - Als de Oostenrijkse Rijksraad zijn voorstel tot invoering van algemeen kiesrecht verwerpt, treedt kanselier Eduard von Taaffe af.
• 27 en 28 In de Rif (Noord-Marokko) wordt het Spaanse fort van Cabrerizas Altas door Berbers aangevallen. Hierbij komt de militaire gouverneur van Melilla, divisiegeneraal Juan García Margallo, samen met vele andere militairen in het fort om het leven.
• 29 - Octave Maus sticht "La Libre Esthétique".

november

• 6 - Pjotr Iljits Tsjaikovski overleden te Sint Petersburg, Rusland.
• 14 - Opening van het Moors Paleis, het concertgebouw bij de Haagsche Dierentuin.
• 15 - Oprichting van de Zwitserse voetbalclub FC Basel.
• 22 - Een groep Russische kozakken voert het Bloedbad van Kražiai uit.

december

• 1 - Op de Waddenzee vergaan, tijdens een zware sneeuwstorm, 13 vissersboten. Hierbij komen 22 vissers om het leven. Een vissersmonument bij de zeedijk te Wierum (Friesland) herinnert aan deze gebeurtenis.
• 9 - De anarchist Auguste Vaillant gooit een spijkerbom in de vergadering van de Franse Assemblée Nationale.
• 11 en 18 - Het Franse parlement neemt de "Lois Scélérates" aan, wetten die de persvrijheid beperken en met name het verdedigen van anarchistische aanslagen strafbaar stellen.
• december - De Tramlijn Utrecht - Vreeswijk gaat verder als paardentram.

zonder datum

• John Milne ontwerpt een seismograaf die ook de richting van de trillingen kan registreren.
• Eerste opgravingen in Troje na de dood van Heinrich Schliemann, geleid door Wilhelm Dörpfeld.
• De dumdumkogel wordt uitgevonden.
• Berthold von Bernstorff koopt Schiermonnikoog van John Eric Banck.
• In het Waldorf-Astoria Hotel wordt voor het eerst een Waldorfsalade opgediend.
• De Hurtigruten wordt begonnen als vrachtdienst langs de Noorse kust.

Film

Zie Film in 1893 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Muziek

• Franz Lehár schrijft de opera Rodrigo
• Wereldpremière van Antonín Dvořáks symfonie Uit de Nieuwe Wereld.
• De Finse componist Jean Sibelius componeert De zwaan van Tuonela
• Sergej Rachmaninov componeert de Suite nr. 1 voor twee piano's, Opus 5

Literatuur

• Oscar Wilde schrijft A Woman of No Importance
• De eerste volledige editie van de dagboeken van Samuel Pepys verschijnt
• De dichtbundel Tijdkrans van Guido Gezelle verschijnt
• Henriette Roland Holst (toen nog Henriette van der Schalk) debuteert in de 5e aflevering van de 8e jaargang van De Nieuwe Gids met zes sonnetten
• André Gide schrijft La tentative amoureuse en Le voyage d'Urien
• Louis Couperus schrijft Majesteit

Beeldende kunst

• 
  Het lied van de tijd (1893) Jan Toorop
• 
  De drie bruiden (1893) Jan Toorop
• 
  De bruid Jan Thorn-Prikker
• 
  De Schreeuw (1893) Edvard Munch
• 
  Vrouw met vrucht (1893) Paul Gauguin
• 
  En lit (1893) Henri de Toulouse-Lautrec, Musée d'Orsay
• 
  The last load, (Rudolf Eickemeyer, 1893).
• 
  Un soir de grève/le drapeau rouge, Eugène Laermans, 1893

Bouwkunst

• 
  Vuurtoren Hoek van Holland (1893) A C van Loo

Geboren

Overleden

januari

• 5 - Karel Houben (71), heilig verklaarde priester
• 15 - Fanny Kemble (83), Brits schrijfster, actrice en abolitionist
• 17 - Rutherford B. Hayes (70), negentiende president van de Verenigde Staten
• 22 - Vinzenz Lachner (81), Duits componist en dirigent
• 24 - Otto Kahler (44), Oostenrijks arts, beschreef multipel myeloom (ziekte van Kahler)
• 29 - Margaretha van Bourbon-Parma (46), prinses van Bourbon-Parma

februari

• 6 - Reinoudina de Goeje (Agatha) (59), Nederlands vertaalster en kinderboekenschrijfster
• 18 - George Tupou I (95), 1e koning van Tonga

maart

• 3 - Jan Willem Brouwers, (62), Nederlands priester
• 16 - Tivadar Puskás (48), Hongaars uitvinder en ingenieur
• 27 - Alphonse Beau de Rochas (77), Frans ingenieur en uitvinder
• 27 - Tonka Obretenova (81), Bulgaars verzetsstrijdster

april

• 21 - Sebastián Lerdo de Tejada (69), president van Mexico (1872-1876)
• 28 - Cornelis Cardinaal (73), Nederlands politiefunctionaris

mei

• 14 - Ernst Kummer (83), Duits wiskundige

juli

• 6 - Anna Petronella Westerman (91), Nederlandse actrice en toneelschrijfster

augustus

• 2 - Ernst II (75), hertog van Saksen-Coburg-Gotha

september

• 10 - Auguste de T'Serclaes (65), Vlaams politicus

oktober

• 11 - Ford Madox Brown (72), Engels kunstschilder
• 16 - Patrice de Mac Mahon (85), Frans militair en president van de Franse Republiek
• 18 - Charles Gounod (75), Frans componist
• 26 - Franz Grashof (67), Duits ingenieur

november

• 6 - Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (53), Russisch componist
• 8 - Francis Parkman (70), Amerikaans historicus
• 29 - Age Buma (73), Nederlands politicus

december

• 4 - Heinrich Göbel (75), Duits uitvinder van de gloeilamp
• 4 - John Tyndall (73), Iers natuurkundige

Weerextremen in België

• april: April met laagste relatieve vochtigheid: 59 % (normaal 76,6 %).
• lente: Na 1880 lente met minst aantal regendagen ooit : 24 (normaal 52,8).
• lente: Lente met hoogste zonneschijnduur : 643 (normaal 545,9 u).
• lente: Lente met laagste neerslagtotaal: 37,6 mm (normaal 196,2 mm).

Zie de categorie 1893 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.