1892

1892
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1880-1889 · 1890-1899 · 1900-1909
Jaren:	<< · < · 1891 · 1892 · 1893 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2645 MMDCXLV
Armeense jaartelling:		1341 – 1342 ԹՎ ՌՅԽԱ – ՌՅԽԲ
Chinese jaartelling:		4588 – 4589 戊卯 – 己辰
Christelijke jaartelling:		1892 MDCCCXCII
Ethiopische jaartelling:		1884 – 1885
Hebreeuwse jaartelling:		5652 – 5653
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1947 – 1948
- Shaka Samvat		1814 – 1815
- Kali yuga		4993 – 4994
Iraanse jaartelling:		1270 – 1271 ۱۲۷۰ – ۱۲۷۱
Islamitische jaartelling:		1309 – 1310 ١٣١٠ – ١٣٠٩
Maçonnieke jaartelling:		5891 – 5892
1892 naar onderwerp
Lijst van landen
Auto's
Film
Sport (categorie)
Juliaanse kalender van 1892
Gregoriaanse kalender van 1892

Het jaar 1892 is het 92e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - Opening van Ellis Island, de plek waar alle immigranten de Verenigde Staten van Amerika binnenkomen. De eerste doorgelaten immigrant is Annie Moore, een Ierse tiener.
• 7 - Abbas II Hilmi volgt zijn overleden vader op als kedive van Egypte.
• 13 - Het Chinese stoomschip "Nanchow" van de rederij Chuah yu Pung, vergaat in de Chinese Zee waarbij 509 opvarenden om het leven komen.
• 14 - Daags voor zijn huwelijk met Mary van Teck bezwijkt de Britse prins Albert Victor aan longontsteking. Hij was tweede in lijn van troonopvolging na zijn vader.
• 28 - Oprichting Nederlands eerste hockeyclub: Amsterdamsche Hockey & Bandy Club.

februari

• 2 - William Painter patenteert de kroonkurk.
• 16 - Paus Leo XIII richt de encycliek "Au Milieu Des Sollicitudes" tot de Franse katholieken, waarin hij hen oproept hun verzet tegen de Derde Republiek op te geven.
• 27 - Rudolf Diesel krijgt patent op de dieselmotor.

maart

• 27 - Manresa (Catalonië), goedkeuring van de Bases de Manresa, een ontwerp voor een regionale grondwet

april

• 3 - In de Verenigde Staten wordt de eerste sundae gemaakt.
• 10 - José Martí richt een revolutionaire partij op om de Spaanse kolonies Cuba en Puerto Rico zelfstandig te maken.
• 15 - De Edison General Electric Company gaat samen met de Thomson-Houston Electric Company in General Electric.

mei

• 1 - België gaat over van de ware plaatselijke tijd op de West-Europese Tijd op verzoek van enkele spoormaatschappijen.
• 14 - Oprichting van Vitesse.
• 21 - De Great Western Railway is als laatste Engelse spoorweg omgebouwd van breedspoor naar normaalspoor, een omvangrijke operatie waar ruim 3000 man voor ingeschakeld is.
• 29 - De wielerklassieker Luik-Bastenaken-Luik wordt voor het eerst gehouden en wordt gewonnen door Léon Houa.
• In Groningen wordt begonnen met de aanleg van de spoorlijn tussen Sauwerd en Roodeschool.

juni

• 6 - De Spaanse koloniale overheid arresteert de schrijver en filosoof dr. José Rizal wegens betrokkenheid bij La Liga Filipina. In reactie hierop wordt Katipunan opgericht.
• 7 - 12 De vulkaan Awu op het Indonesische eiland Sangir barst uit en maakt 1.532 slachtoffers.
• 10 - De twaalfjarige koningin Wilhelmina legt de eerste steen voor het nieuwe Universiteitsgebouw van Utrecht.

juli

• 7 - Janus Ooms wint als eerste niet-Britse roeier de Diamond Sculls in Henley, het officieuze wereldkampioenschap.
• 8 - De hoofdstad van Newfoundland St. John's wordt door brand zwaar beschadigd.
• 18 - De Liberalen winnen de algemene verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk, wat het einde betekent van de regering - Salisbury. Gladstone vormt zijn vierde regering, met steun van de Ierse nationalisten. Voor het eerst wordt een socialist in het Lagerhuis gekozen: Keir Hardy.
• 23 - De Internationale Schaatsunie (ISU) wordt in Scheveningen opgericht op initiatief van de KNSB.
• juli - Als de Carnegie Steel Company honderden zwaarbewapende Pinkertons afstuurt op een staking van staalwerkers in Homestead, breken zware gevechten uit, waarbij negen doden vallen. De gouverneur van Pennsylvania kondigt voor het stadje de noodtoestand af en Carnegie ontslaat alle vakbondsleden.

september

• 9 - Edward Emerson Barnard ontdekt Amalthea, een maan van Jupiter.

oktober

• 5 - Bij een bankoverval in Coffeyville, Kansas, worden vier leden van de Daltonbende gedood, onder wie twee broers Dalton. Een zwaargewonde Emmett Dalton wordt ingerekend.
• 6 - In Nederland wordt de Centrale Commissie voor de Statistiek opgericht.
• 28 - De stadsdokter van Maastricht verklaart, dat er difterie heerst in de stad. In de volgende maanden sterven tientallen kinderen en breidt de epidemie zich uit naar de omgeving.
• 31 - Inwijding van de gerestaureerde slotkapel in Wittenberg.

november

• 17 - Franse troepen bezetten Abomey, de hoofdstad van het Westafrikaanse Koninkrijk Dahomey.
• 25 - De Franse baron Pierre de Coubertin lanceert het idee de Olympische Spelen in moderne vorm te doen herleven.

zonder datum

• Bestuurlijke hervormingen in Thailand (zie Changwat).
• In Noorwegen wordt het landsmål gelijkgesteld aan het riksmål.
• De ziekte van Bechterew wordt voor het eerst beschreven, door Vladimir Bechterew.
• De Internationale wordt officieel aangenomen als strijdlied van de communistische beweging.
• De Vereniging: De Afscheiding en de Doleantie gaan samen als de Gereformeerde Kerken in Nederland.
• De laatste Franstalige krant in Nederland, Le Courrier de la Meuse, houdt op te bestaan.
• Brussel bouwt als eerste stad in Europa een afvalverbrandingsinstallatie.

Film

Zie Film in 1892 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Muziek

• Giuseppe Verdi schrijft de opera Falstaff
• Pjotr Iljitsj Tsjaikovski componeert de balletsuite De Notenkraker
• Sergej Rachmaninov componeert Morceaux de Fantaisie Opus 3
• Jules Massenet schrijft de opera Werther
• 17 maart: première van Ouverture lyrique van Armas Järnefelt
• 21 mei: Eerste uitvoering in Milaan van de opera Pagliacci van Ruggiero Leoncavallo.

Literatuur

• 20 februari - Het toneelstuk Lady Windermere's Fan van Oscar Wilde gaat in première in het Londense St. James Theatre
• Gerhart Hauptmann wordt geliefd en gehaat in het Duitse Rijk door zijn toneelstuk Die Weber
• Arthur Conan Doyle publiceert The Adventures of Sherlock Holmes
• André Gide publiceert Les poésies d'André Walter
• Louis Couperus schrijft Eene illuzie
• Knut Hansen publiceert Mysteriën

Beeldende kunst

• Eerste Sezession-beweging, in München.
• Schilderijen van Edvard Munch veroorzaken een schandaal op een tentoonstelling in Berlijn.
• Auguste Rodin begint het werk aan Balzac.

• 
  O grave, where is thy Victory (1892) Jan Toorop
• 
  Manao tupapau (1892) Paul Gauguin
• 
  The lily gatherer, (Rudolf Eickemeyer, 1892).

Bouwkunst

• 
  Watertoren Zwolle (1892) Jan Schotel
• 
  Basiliek, Raalte (1892) Alfred Tepe
• 
  Slot Neuschwanstein, Beieren (gereed 1892)

Geboren

Overleden

januari

• 2 - George Biddell Airy (90), Brits astronoom en wiskundige
• 14 - Albert Victor, hertog van Clarence en Avondale (28), lid van het Britse koninklijk huis

maart

• 27 - François Ferdinand Hommebon d'Elhoungne (76), Belgisch liberaal politicus en minister van Staat
• 31 - Pieter Frederik van Os (83), Nederlands kunstschilder

april

• 179 - Alexander Mackenzie (70) tweede minister-president van Canada
• 22 - Édouard Lalo (69), Frans componist

mei

• 1 - Willem Albert Scholten (72), Nederlands ondernemer
• 29 - Bahá'u'lláh (74), stichter van de Bahai-religie

juli

• 7 - Ivan Tsjerski (47), Pools-Russisch geoloog en geograaf

september

• 24 - Jan Willem van Borselen (67), Nederlands kunstschilder (Haagse School)

oktober

• 6 - Alfred Tennyson (83), Brits dichter
• 7 - Thomas Woolner (66), Engels beeldhouwer en dichter

november

• 3 - Hervé (67), Frans operettecomponist, zanger, acteur en dirigent
• 6 - Frederik Nicolaas Nieuwenhuijzen (73), bestuurder in Nederlands-Indië
• 25 - Samuel Senior Coronel, (65) Nederlands sociaal geneeskundige

december

• 2 - Jay Gould (56), Amerikaans spoorwegmagnaat
• 6 - Werner von Siemens (75), Duits uitvinder en industrieel
• 18 - Richard Owen (88), Brits bioloog

datum onbekend

• Constantin Guys (90), Nederlands illustrator

Zie de categorie 1892 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.