Francesco Ceccarelli
| Francesco Ceccarelli | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 1752 | |||
| Geboorteplaats | Foligno | |||
| Overlijdensdatum | 21 september 1814 | |||
| Overlijdensplaats | Dresden | |||
| Oriënterende gegevens | ||||
| Stijl(en) | opera | |||
| Zangstem | castraat (sopraan) | |||
| ||||
Francesco Ceccarelli (Foligno, 1752 - Dresden, 21 september 1814) was een Italiaanse castraatzanger met een stembereik van een sopraan. Het grootste deel van zijn carrière speelde zich af in Duitstalige landen. Hij werd vooral bekend vanwege zijn vriendschap met de familie Mozart.
Levensloop
Over Ceccarelli's jeugd is eigenlijk niets bekend. Hij zou zanglessen hebben gevolgd in Città di Castello bij de contra-alt Florido Baldigara. Zijn zangdebuut vond plaats in het Teatro del Leon d’oro te Perugia tijdens het carnaval van 1770. Hij zong hier vrouwenrollen in de komische opera's Le astuzie di Rosina e Burlotto van Carlo De Franco en Le contadine bizzarre van Niccolò Piccinni.
Tot 1774 was Ceccarelli werkzaam bij de kathedraal van Città di Castello. In deze stad zong hij tijdens het carnaval van 1772 in het Teatro degli Illuminati de vrouwelijke rol van Roccolina in de opera Gli uccellatori, intermezzi per musica van Pietro Guglielmi.
In 1773 was Ceccarelli weer in Perugia, waar het Teatro del Pavone werd heropend. Hij trad hier op in Alessandro nell’Indie van Antonio Sacchini en in Quinto Fabio van Pasquale Anfossi. Dit keer betrof het mannelijke zangrollen.
Het carnaval van 1774 bracht hij door in zijn geboorteplaats Foligno. Hier was hij in het Teatro dell’Aquila te horen in Carlo Monza's opera Demetrio.
Hij was in 1775 en 1776 actief in Venetië en Verona. Met Giovanni Ansani en Giusto Fernando Tenducci was hij te horen in de opera Rinaldo van Antonio Tozzi.
Mozart
Van 1777 tot 1788 werkte Ceccarelli aan het aartsbisschoppelijk hof te Salzburg. Hij zong onder andere in Andromeda e Perseo van Michael Haydn.
In Salzburg maakte hij kennis met de familie Mozart en raakte met hen bevriend. Wolfgang Amadeus Mozart schreef zelfs muziek speciaal voor Ceccarelli. Zo was de sopraanpartij in de Missa brevis (K275/272b) voor hem gecomponeerd en op 21 december 1777 zong Cerrarelli deze mis in de Sankt Peter te Salzburg. Ook componeerde Mozart voor hem het recitatief en rondo A questo seno deh vieni – Or che il cielo a me ti rende (K374). Deze compositie voor sopraan, twee hobo's, twee hoorns en strijkers werd op 8 april 1781 in Wenen uitgevoerd, met Ceccarelli als uitvoerende.
Van maart tot december 1781 werkten Ceccarelli en Mozart nauw samen.
Mainz en Italië
In 1788 vertrok Ceccarelli naar Mainz, waar hij tot 1792 werkzaam was. Hij mocht met regelmaat ook concertreizen ondernemen buiten de stad. Zo was hij in 1790 te horen tijdens een concert in Frankfurt.
In 1793 keerde Ceccarelli terug naar Italië. In de jaren 1793-1795 verbleef hij in Napels, waarna hij reisde naar Venetië en Florence (1795), Ferrara (1796, 1798), Mantua (1796), Padua (1798) en Triëst (1799). In 1798 was hij in Livorno om mee te werken aan Guglielmi's Debora e Sisara.
Laatste jaren
Vanaf februari 1800 was hij in Dresden in dienst van de keurvorst van Saksen als Kammersänger. Hij gaf hier onder andere les, zoals aan Charlotte Häser. Zijn stem was inmiddels weinig geschikt meer voor grote zangrollen op het podium.
Ceccarelli overleed op 21 september 1814 in Dresden.
Waardering
Ceccarelli was in zijn tijd een beroemde castraat met een uitstekende stem. Zijn techniek was goed en hij stond bekend om zijn mooie triller. Zijn uiterlijk was kennelijk minder aangenaam. Op latere leeftijd zakte zijn sopraanstem naar een contra-alt.
Hij is het meest bekend geworden vanwege zijn vriendschap en samenwerking met Wolfgang Amadeus Mozart. Ceccarelli kwam in de periode 1777-1787 veelvuldig voor in de correspondentie van de familie Mozart: niet alleen Wolfgang Amadeus maar ook zijn zus Nannerl en hun beider vader Leopold schreven met regelmaat over de zanger. Overigens was Leopold in eerste instantie niet onder de indruk van Ceccarelli: hij vond dat zijn stem nasaal klonk en weinig sterk overkwam. Leopold draaide echter al snel bij en erkende de kwaliteiten van Ceccarelli.
Ceccarelli kwam met regelmaat bij de familie Mozart over de vloer. Hij was in Salzburg net begonnen met vioollessen en bespeelde dit instrument tijdens zijn bezoeken aan de Mozarts. Ook werden er spelletjes gespeeld.
Mozart schreef enkele composities voor Ceccarelli, maar hij was niet de enige componist die dat deed: Muzio Clementi schreef in 1781 de Due canzonette speciaal voor Ceccarelli.
- (en) Rosselli, John, Ceccarelli, Francesco
. Grove Music Online (20 januari 2001). - (fr) Francesco CECCARELLI. Quell 'usignolo.
- (it) Iesuè, Alberto, CECCARELLI, Francesco. Treccani (1979).
- (en) Brumana, Biancamaria (2014). The Castrato Singer Francesco Ceccarelli: His Friendship with the Mozart Family and a Portrait from the Salzburg Period . Music in Art 39: pp. 119-124
- 1 2 (de) Kindhäuser, Petra (2015). Die Wiener Klassiker Und Das Italien Ihrer Zeit: Festschrift Für Christian Speck Zum 60. Geburtstag. Brill | Fink, p. 102. ISBN 978-3-8467-5875-5.