GroenLinks-PvdA was een samenwerkingsverband van de Nederlandse politieke partijen GroenLinks en Partij van de Arbeid (PvdA). Deze partijen, die een groene en een sociaaldemocratische signatuur hebben, zitten op landelijk niveau in gezamenlijke fracties.
De leden stemden tijdens een oprichtingscongres op 13 juni 2026 in met het voorstel van de partijbesturen om de partijen per 1 juli 2026 volledig te laten fuseren tot een nieuwe partij genaamd Progressief Nederland (PRO). De nieuwe naam werd eerder al gebruikt in gemeenteraden, en met ingang van 10 juni 2026 in de Tweede Kamer.
De PvdA en GroenLinks zijn zelf ook het resultaat van fusies. Het idee van een mogelijke fusie van linkse partijen in Nederland, waaronder de PvdA en GroenLinks, was niet nieuw. Al in 2004 pleitte Job Cohen, destijds burgemeester van Amsterdam en later landelijk leider van de PvdA, voor een fusie met GroenLinks en de SP, waarbij hij de Progressieve Volkspartij als mogelijke naam opperde. Die naam verwijst naar een nooit gerealiseerd voorstel dat in de jaren zeventig werd besproken, waarbij de PvdA, D'66 en de Politieke Partij Radikalen (PPR), een van de voorlopers van GroenLinks, zouden fuseren tot één partij.
Na de Tweede Kamerverkiezingen 2017, waarin de PvdA van 38 naar 9 zetels ging en veel kiezers verloor aan GroenLinks, vatte fractievoorzitter Jesse Klaver het plan om de voorheen dominante positie van de PvdA op links over te nemen. De PvdA bleek veerkrachtiger dan gedacht door de Europese Parlementsverkiezingen 2019 te winnen. Hierna stuurde GroenLinks aan op een fusie.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021 boekten de traditionele linkse partijen een historisch laag resultaat. GroenLinks, de PvdA en de Socialistische Partij (SP) verloren in totaliteit zetels en gingen van 37 naar 26 zetels. Een groep ongeruste GroenLinks- en PvdA-leden stelde het RoodGroen Manifest op, waarin zij pleitten voor meer samenwerking tussen de partijen. Binnen korte tijd ondertekenden duizenden sympathisanten dit manifest.
GL-Kamerleden Corinne Ellemeet en Jesse Klaver in gesprek met partijleden over samenwerking met PvdA (augustus 2021)
RoodGroen wilde vervolgens de partijen bewegen richting een fusie door middel van moties en congresuitspraken. Dit deden zij vanuit de leden, mede vanwege de mislukte samenwerkingen die tijdens de voorgaande decennia vanuit de partijleidingen waren gekomen. Ondertussen hielden de GroenLinks- en PvdA-fracties elkaar vast bij de dan lopende kabinetsformatie.
Samengaan Eerste Kamerfracties
Op het PvdA-congres en bij een digitaal referendum binnen GroenLinks in juni 2022 stemden leden van beide partijen voor een gezamenlijke fractie van GroenLinks en PvdA in de Eerste Kamer.
De twee partijen namen nog wel afzonderlijk deel aan de Eerste Kamerverkiezingen van 30 mei 2023 en haalden elk zeven zetels. Na de installatie vormden ze vervolgens een fractie met GroenLinks-lijsttrekker Paul Rosenmöller als voorzitter en PvdA-lijsttrekker Mei Li Vos als vicevoorzitter.
De partijen wilden met een gecombineerde lijst en programma aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023 meedoen. Bij een ledenreferendum stemden leden van GL en PvdA hier voor. EurocommissarisFrans Timmermans werd als enige kandidaat-lijsttrekker door de beide partijbesturen voorgedragen en op 22 augustus 2023 door beide partijen gekozen.
Bij het begin van het verkiezingsreces op 27 oktober 2023 werden de fracties van de twee partijen formeel samengevoegd, nadat fractieleden al enige tijd namens beide fracties het woord voerden. De gezamenlijke lijst behaalde 25 zetels bij de verkiezingen en werd daarmee de op een na grootste fractie, na de Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders.
Europese verkiezingen 2024
Na de Tweede Kamerverkiezingen werd er binnen beide partijen een referendum gehouden over een gezamenlijke lijst bij de Europese verkiezingen van 6 juni 2024. Van de deelnemende leden stemde een meerderheid van GroenLinksers en PvdA'ers voor. GroenLinkser Bas Eickhout, tevens een van de twee spitzenkandidaten voor de Europese Groene Partij (EGP), werd de Europese lijsttrekker van GroenLinks-PvdA.
Bij de verkiezingen behaalde GroenLinks-PvdA 21 procent van de Nederlandse stemmen, goed voor acht zetels. De combinatie ontving het grootste aantal stemmen bij de verkiezingen, maar moest wel een zetel inleveren.
Na de verkiezingen sloten de afzonderlijke partijen zich weer aan bij hun gebruikelijke fracties: GroenLinks bij De Groenen/EVA, de PvdA bij S&D. Sinds 13 februari 2025 zitten de delegatieleden onder de naam GroenLinks-PvdA in het Europees Parlement, maar zij bleven in de verschillende fracties zitten.
Tweede Kamerverkiezingen 2025 en referendum over partijfusie
Na de val van het kabinet-Schoof werden er verkiezingen uitgeschreven voor 29 oktober 2025. Tijdens een online-referendum in juni 2025, voorafgaand aan het gezamenlijke partijcongres, stemde een meerderheid onder GroenLinkser en PvdA'ers voor het wederom opkomen met een gezamenlijke lijst en voor het volledig samengaan van de twee partijen in 2026.
Na het tumultueus verlopen partijcongres van 21 juni 2025 hadden sommige PvdA'ers kritiek op het verloop ervan. Het voornaamste twistpunt was een Kamermotie van Kamerlid Kati Piri om een volledig wapenembargo tegen Israël in te stellen, wat mogelijk het defensieve Iron Dome-systeem zou treffen. PvdA-coryfee Gerdi Verbeet verliet de partij vanwege de koers van de samenwerking, waarin er onvoldoende ruimte zou zijn voor de standpunten van minderheden. Ook voormalig Tweede Kamerlid Lutz Jacobi en lokale en provinciale vertegenwoordigers zegden hun lidmaatschap op. In de nasleep van het congres uitte voormalig partijleider Lodewijk Asscher in een opiniestuk in de Volkskrant zijn twijfel of hij zich nog thuis voelde bij de partij.
Bij de verkiezingen behaalde GroenLinks-PvdA 20 zetels, vijf zetels minder dan bij de vorige verkiezingen en zes minder dan de grootste partijen, D66 en PVV. Lijsttrekker Timmermans trad na het bekend worden van deze tegenvallende uitslag af als partijleider.
Concept-beginselprogramma
In juni 2025 publiceerden de wetenschappelijke bureaus van de partijen het concept-beginselprogrammaTijd voor solidariteit. De concepten-statuten en het concept-reglement van orde werden tegelijkertijd gepubliceerd. Over deze stukken startte de mogelijkheid voor leden om te reageren.
Kritiek op het concept-beginselprogramma bestond er onder meer uit het te veel geschreven was voor de hoogopgeleide bewoners van grote steden, dat het te weinig concreet en moreel verheven zou zijn, en onvoldoende in staat om de potentiële kiezers te overtuigen. Volgens anderen was het eveneens nog te abstract, en slaagde het er niet in om de doelgroep te verbredenen, naar met name de lagere inkomensgroepen. Het document zou er ook niet in slagen om helder te maken, of de fusie-partij nu links, progressief of allebei zou worden.
Gemeenteraadsverkiezingen 2026
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 deden GroenLinks en PvdA voor het eerst op grote schaal mee met gezamenlijke lijsten. GroenLinks-PvdA kreeg de meeste stemmen van alle landelijke partijen, maar verloor 150 van haar raadszetels. In ongeveer acht van de tien gemeenten kregen de partijen een lager percentage stemmen dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. In sommige gemeentes deden GL en PvdA apart mee, waar de fracties tot maart 2030 apart blijven.
Keuze naam fusiepartij
Logo van Progressief Nederland (PRO)
Na de verkiezingen maakte Jesse Klaver op 26 maart 2026 tijdens een bijeenkomst in Halfweg bekend dat de fusiepartij Progressief Nederland zou gaan heten met de afkorting 'PRO'. In dezelfde bijeenkomst presenteerde hij een visie-stuk genaamd Progressief Pleidooi. Ook werd de nieuwe website gelanceerd en het nieuwe logo bekend gemaakt.
Het idee achter de nieuwe naam is dat lokale afdelingen het woord 'PRO' voor de gemeentenamen kan plaatsen, zodat namen als 'PRO Leeuwarden', 'PRO Heerlen' of 'PRO Gooise Meren' ontstaan.
Sommige bestaande lokale politieke partijen zoals ProHengelo en PRO Eindhoven waren "niet echt blij". ProVeenendaal gaf aan tegen de naamgeving PRO juridisch bezwaar te gaan maken, wanneer de naam van de fusiepartij zou worden ingeschreven bij de Kiesraad. Op 3 juni 2026 besloot de Raad van State dat de naamswijziging nationaal kon plaatsvinden. Voor lokale afdelingen blijft er ruimte voor bezwaar.
Op 9 juni stemde de Tweede Kamer op voorstel van het Presidium in met het gebruik van de naam Progressief Nederland (PRO) door de Tweede-Kamerfractie. De oprichting van de nieuwe partij werd gepland voor 1 juli 2026. De leden konden tijdens een oprichtingscongres op 13 juni voor of tegen het hele pakket van het beginselprogramma, de statuten en het huishoudelijk reglement stemmen.
Keuze naam jongerenorganisatie
Op zaterdag 28 maart, kozen de jongerenorganisaties van beide partijen, DWARS (van GroenLinks) en de Jonge Socialisten (van de PvdA), op een gezamenlijk congres in Zwolle als nieuwe naam PROTEST. De jongeren kozen ook voor andere accenten, met een sterkere nadruk op ecologisme en dekolonisatie. De jongerenorganisaties kozen ook voor een meer pacifistische en anti-kapitalistische insteek ten opzichte van de visie in Progressief Pleidooi.
Facties
RoodGroen
De samenwerking tussen de partijen is vooral aangejaagd door RoodGroen. Deze groep ontstond na de verkiezingen van 2021, en vormde zich rond het RoodGroen Manifest. Het doel van deze groep was het laten fuseren van GroenLinks en PvdA tot één partij.
Rood Vooruit
Er ontstonden als reactie op de samenwerking tussen PvdA en GroenLinks een tweetal kritische bewegingen: Rood Vooruit en LinksBoven. Rood Vooruit bestaat uit PvdA-leden, en is voornamelijk gekant tegen een fusie met GroenLinks. Volgens Rood Vooruit zou de sociaaldemocratische stroming kunnen verdwijnen bij deze fusie, en voelen kiezers zich meer aangesproken met een zelfstandig PvdA-verhaal.
Rood Vooruit gaf eerst aan bij een fusie zelf een nieuwe sociaaldemocratische partij op te gaan richten, maar na de uitslag van het ledenreferendum in 2025 gaf de groep aan in eerste instantie als "sociaaldemocratisch geweten" van de nieuwe partij te willen optreden.
De beweging heeft een eigen jongerenvereniging, Jong RoodVooruit.
LinksBoven
LinksBoven komt voort uit beide partijen. Deze groep is voorstander van de fusie, maar streeft ook een meer progressief-linkse en groenere koers na. LinksBoven vreest dat de combinatie naar het midden zou trekken en het debat op rechtse thema's zou aangaan. Kernpunten binnen LinksBoven zijn ecologisme, antikapitalisme en antimilitarisme. LinksBoven is tevens nauw verbonden met diverse maatschappelijke bewegingen die sinds juli 2023 nauwer gingen samenwerken om tegenwicht te bieden aan het neoliberalisme.
De fracties in de Tweede Kamer gingen samen op 27 oktober 2023, in aanloop naar de verkiezingen op 22 november dat jaar. Sinds november 2025 wordt de Tweede Kamerfractie voorgezeten door Jesse Klaver.
In Zeeland deden PvdA en GroenLinks bij de Provinciale Statenverkiezingen 2023 mee met een gezamenlijke lijst. In Zuid-Holland fuseerden de afzonderlijke fracties op 21 september 2023, na al intensief te hebben samengewerkt.
In een deel van de gemeenten wordt al langer samengewerkt tussen progressieve partijen. Naast PvdA en GroenLinks zijn D66 en SP bij progressieve samenwerkingen betrokken. Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 namen GroenLinks en PvdA in 80 procent van de gemeenten met een gezamenlijke lijst deel.
Nederland
