| Geert Koefoed | ||||
|---|---|---|---|---|
Geert Koefoed bij de herdenking van de Surinaamse dichters Slory en Shrinivási bij de Vereniging Ons Suriname in Amsterdam (2019) | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 1 januari 1941 | |||
| Overlijdensdatum | 26 oktober 2026 | |||
| Links | ||||
| Dbnl-profiel | ||||
| ||||
Gerard (Geert) Anthonie Tijmen Koefoed (Batavia, 6 november 1941 – Bilthoven, 26 oktober 2026) was een Nederlands taalkundige, dichter, vertaler, uitgever en surinamist.
Geert Koefoed werd geboren in Batavia, nu Jakarta, in Nederlands-Indië, waar hij als kleine jongen de verschrikkingen van de Jappenkampen meemaakte. Zijn ervaringen zouden zijn leven lang een zware wissel op hem trekken, met episodes van zware depressie.
Koefoed studeerde Nederlands en algemene taalwetenschap. Van 1966 tot 1969 werkte hij in Suriname waar hij als neerlandicus werkte aan de kweekschool in Paramaribo. Als gastdocent aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren bleef hij met regelmaat terugkeren in Suriname. Hij behield altijd een bijzondere betrokkenheid bij de Surinaamse poëzie, en dan met name bij het werk van Trefossa, Johanna Schouten-Elsenhout, Michael Slory, R. Dobru, Shrinivási, Jit Narain en Cándani. Van de laatste drie bezorgde hij ook enkele bundels, sommige als uitgave van zijn uitgeverij Canna zoals Tussen de woorden is het stil (1995) van Jit Narain en Een zoetwaterlied (2000) van Cándani. Koefoed maakte ook deel uit van de redactie van het tijdschrift voor surinamistiek Oso, van 1989 tot 1991 ook als hoofdredacteur.
Na zijn Surinaamse jaren werkte hij als taalkundedocent aan het Instituut voor Algemene Taalwetenschap aan de Rijksuniversiteit te Utrecht. Als academicus was hij bijzonder geïnteresseerd in de generatieve taalkunde, maar ook in taaldiversiteit, taalverandering en sociolinguïstiek. Voor zijn wetenschappelijke werk vond hij belangrijke stimulansen in de ideeën van Paul Kiparsky en William Labov. Hij promoveerde in 1993 in Utrecht op het proefschrift Benoemen; Een beschouwing van de faculté du langage bij de hoogleraren J. van Marle en E.J. Reuland. Hij was mede-auteur van de Basiskursus Algemene Taalwetenschap, die destijds aan de Utrechtse Faculteit Letteren onderwezen werd. Samen met Arnold Evers was hij redacteur van Lijnen van Taaltheoretisch Onderzoek (1976) en met Eddy Charry van Talen van Suriname (1983). Bij zijn afscheid van de universiteit in 2001 werd hem een liber amicorum aangeboden.
De poëzie van Geert Koefoed is sterk filosofisch-beschouwend van toon. Dat betekent niet dat die niet zijn startpunt vindt in de wereld van alledag. Zo zijn verschillende van de gedichten uit Golgotha (1984) gewijd aan de dood van zijn vader. De dichter besteedt veel aandacht aan de taal, aan de wonderlijke verhouding tussen gedachte, taal en taaltekens. Niet zelden geven de slotregels ook een verrassende wending aan de eerdere regels. Gaandeweg is er een lichtere toon in Koefoeds werk gekomen en heeft mildheid plaats gemaakt voor zwaarwichtigheid. Koefoed peilt diep en zoekt naar het ultieme in poëzie en vond die ook in de poëzie van zijn vriend, de Surinaamse dichter Shrinivási die zei: ‘Poëzie is het wonder vangen binnen het broze omhulsel van taal.’ En: ‘Poëzie is God en het goede ontdekken.’ Pieterjan Mellegers schreef over de gedichten van Geert Koefoed: ‘In zijn denken nemen de poëtische functie en de poëzie als levenshouding een centrale plaats in. Poëzie als levenshouding komt tot uiting in het verzet tegen de beweging om taal steeds meer in regels vast te leggen.’ En Michiel van Kempen noteerde in zijn In Memoriam: ‘Voor sommige mensen – de taalgevoeligsten – is poëzie niets minder dan een levenselixer. Tot die taalgevoeligsten behoorde Geert Koefoed. Hij was een academisch taalkundige, bevlogen en zachtmoedig docent, maar bovenal een uiterst fijnzinnig poëzievertaler, essayist, redacteur en natuurlijk: hij was ook zelf een dichter.’
Overigens schreef Koefoed ook kort proza, zoals in de column-achtige stukken van de bundel Album (2011). De bundels van Koefoed zijn veelal in kleine oplage verschenen en bereikten een klein publiek van fijnproevers.
Geert Koefoed huwde in 1965 met Milly Beijerinck, maar zij woonden sinds 1990 niet meer samen. Uit het huwelijk zijn vier kinderen geboren, van wie er één vroeg overleed.
Geert Koefoed was een verwoed schaker.