Epos

Kleitablet met een passage uit het Gilgamesj-epos, ca. 2000 v.Chr.
De eerste verzen van de Odyssee van Homerus, ca. 800 v.Chr.
De goddelijke komedie van Dante Alighieri, 14e eeuw, uitgave van 1529

Een epos (Grieks, meervoud epen of, minder gebruikelijk, epossen) of heldendicht is een lang, verhalend gedicht over een belangrijke mythologische of historische persoon en gebeurtenis. Daaronder vallen ook legendarische gebeurtenissen, zoals beschreven in de Ilias van Homerus en de Aeneis van Vergilius.

Etymologie

De oorsprong van het Nederlandse woord epos ligt in het Oudgriekse woord 'ἔπος', épos, dat kan worden vertaald als (gesproken) woord, bewering, raad, wens, bevel, voorschrift, gerucht, lied, epische versregel of zelfs (orakel)spreuk. Het Griekse woord 'ἔπος' is verwant aan het onvolledige werkwoord 'εἶπον', eîpon, vertaald spreken of zeggen.

Epen in de klassieke oudheid

De Grieken

De Griekse epen zijn de oudste bewaarde Griekse teksten. Ze werden kort na de herontdekking van het schrift opgetekend, rond het einde van de achtste eeuw v.Chr. De twee eerste staan op naam van de dichter Homerus. De verhalen werden echter slechts door hem in hun definitieve vorm gegoten, want de Ilias en Odyssee waren toen al eeuwenlang mondeling doorgegeven.

De Romeinen

Het epos werd in Rome in ca. 240 v.Chr. door Livius Andronicus geïntroduceerd. De Romeinen begonnen de Griekse verhalen te vertalen. In Livius' geval betrof het een vertaling van de Odyssee. Later gingen de Romeinen de concurrentie aan: ze bootsten eerst de Grieken na en probeerden ze daarna te overtreffen.

Kenmerken van oude epen

Eeuwenlang werden de homerische kenmerken in ere gehouden. Alleen Ovidius' Metamorfosen beantwoorden niet aan die kenmerken.

Vormelijke kenmerken

Inhoudelijke kenmerken

Bekende epen

De onderstaande epen zijn in chronologische volgorde weergegeven.

Oude epen tot 500

Middeleeuwse Epen 500-1500

Recentere Epen na 1500

Zie ook