Zonnediertjes

Heliozoa, ook wel zonnediertjes, is een informele groepering van protisten. De naam verwijst naar het bolvormige, doorzichtige cellichaam met straalvormige uitstulpingen (axopodiën), waardoor ze onder de microscoop op kleine zonnetjes lijken.

De axopodiën zijn uitstulpingen van het cytoplasma die bij veel soorten door kleine openingen in een skeletje steken. Deze structuren dienen voornamelijk om voedseldeeltjes te vangen, maar helpen ook bij de voortbeweging of aanhechting. Zonnediertjes komen algemeen voor in zoet water, zoals sloten; sommige soorten leven in zee. De morfologie en grootte varieert sterk.

Omdat uit DNA-onderzoek is gebleken dat deze organismen genetisch niet verwant zijn, is de groepering in moderne eukaryotensystematiek in onbruik geraakt; veel soorten zijn hergeclassificeerd en ondergebracht in geaccepteerde clades.

Classificatie

In het verleden werden de zonnediertjes behandeld als een officieel taxon (Heliozoa of Heliozoea) met de rang van klasse of fylum. Uit genoomanalyses werd al snel duidelijk dat deze protisten een polyfyletische groep vormen. In beschrijvende ecologische literatuur wordt de term nog gebruikt.

De belangrijkste groepen klassieke zonnediertjes zijn onder andere:

Actinophryida, Pedinellida en Ciliophryida (tegenwoordig ingedeeld bij de Stramenopila)
Centrohelida (tegenwoordig ingedeeld bij de Haptista)
Desmothoracida, Heliomonadida en Gymnosphaerida (tegenwoordig ingedeeld bij de Cercozoa)
Sticholonche (tegenwoordig ingedeeld bij de Radiolaria)
Rotosphaerida (tegenwoordig ingedeeld bij de Nucleariida en bij de Rhizaria)

Zie ook

Stralendiertjes of radiolariën

Referenties

↑ (en) Cavalier-Smith T, Von Der Heyden S. (2007). Molecular phylogeny, scale evolution and taxonomy of centrohelid heliozoa. Molecular Phylogenetics and Evolution 44 (3): 1186-1203. DOI: 10.1016/j.ympev.2007.04.019.
↑ (en) Nikolaev SI, Berney C, Fahrni JF, Bolivar I, Polet S, Mylnikov AP, Aleshin VV, et al. (2004). The twilight of Heliozoa and rise of Rhizaria, an emerging supergroup of amoeboid eukaryotes. Proceedings of the National Academy of Sciences 101 (21): 8066-8071. DOI: 10.1073/pnas.0308602101.

[cavalier-1] (en) Cavalier-Smith T, Von Der Heyden S. (2007). Molecular phylogeny, scale evolution and taxonomy of centrohelid heliozoa. Molecular Phylogenetics and Evolution 44 (3): 1186-1203. DOI: 10.1016/j.ympev.2007.04.019.

[nikolaev-2] (en) Nikolaev SI, Berney C, Fahrni JF, Bolivar I, Polet S, Mylnikov AP, Aleshin VV, et al. (2004). The twilight of Heliozoa and rise of Rhizaria, an emerging supergroup of amoeboid eukaryotes. Proceedings of the National Academy of Sciences 101 (21): 8066-8071. DOI: 10.1073/pnas.0308602101.