
Heumensoord is een ruim 600 hectare groot natuurgebied in het zuiden van de Nederlandse provincie Gelderland. Het bestaat merendeels uit naaldbos.
Het gebied hoort gemeentebestuurlijk bij Heumen. Het begint net ten zuiden van Nijmegen en ligt ingeklemd tussen de Scheidingsweg, de weg Nijmegen-Malden, de weg van Malden naar Groesbeek, en de spoorlijn Nijmegen - Venlo. Het natuurgebied grenst in het oosten aan het landgoed Dekkerswald.
In de omgeving van het spoor bevindt zich een militair schietterrein. In het bos eromheen worden soms militaire oefeningen gehouden, waarbij soms delen van het gebied voor publiek worden afgesloten. In het zuiden van het gebied ligt het Zweefvliegveld Malden, bestaande uit een aantal landingsbanen met enige accommodatie. Het gebied wordt ontsloten door een fijnmazig net van zandpaden.
Heumensoord is een onderdeel van de keten van bossen tussen Nijmegen en Mook die naar het oosten toe steeds rijker en gevarieerder worden, maar naar het westen toe steeds droger, armer en ook armer aan soorten. Heumensoord zelf wordt beheerd als een productiebos met uitheemse soorten. In het centrum van Heumensoord lagen lange tijd enkele heideterreinen, die begin 20e eeuw ongeveer een derde van het gebied bedekten. Later werden de meeste van deze heidegebieden omgevormd tot een enkele tientallen hectare grote grasvlakte ter accommodatie van de militairen tijdens de Nijmeegse Vierdaagse.
Historisch gezien is Heumensoord de meest westelijke uitloper van een veel groter oerbos: het Ketelwald, dat zich tot in de middeleeuwen uitstrekte van de omgeving rondom Nijmegen tot voorbij Kleef, Kessel en Asperden. Binnen Nederland is het Groesbeekse Bos (waar Heumensoord tegenwoordig in het oosten door de Biesseltsebaan van wordt afgegrensd) nog een ander restant van dit oerbos. Er zijn restanten van een Romeins fort aangetroffen.
Het oorspronkelijke Ketelwald is vanaf de middeleeuwen geregeld van eigenaar gewisseld. Het gebied was afwisselend in bezit van de graven, later hertogen van Gelre en Kleef. Mettertijd raakten sommige delen van het oorspronkelijke oerbos gedegenereerd doordat ze slecht werden onderhouden, terwijl er bovendien veel werd gekapt. Dit gebeurde ook in Heumensoord, waardoor dit gebied na de middeleeuwen steeds meer verwerd tot kaal heidegebied. Hetzelfde gebeurde met de iets noordelijker gelegen plek die later Hatertse Hei heette (nog later is hier een Nijmeegse wijk gebouwd met dezelfde naam).:18 Vooral vanaf de 19e eeuw is er in Heumensoord weer veel herbebossing geweest, voornamelijk met dennen; het huidige bos is hier zodoende relatief jong.
Het gebied wordt sinds 1878 gebruikt voor militaire oefeningen. Ook moet hier een Romeinse wachttoren inclusief grachten zijn geweest, aan de weg van Cuijk naar Nijmegen. Deze wachtpost diende om Frankische invallen te voorkomen. Vanaf 1962 werd voor de militairen die deelnamen aan de Nijmeegse Vierdaagse het tijdelijke Kamp Heumensoord ingericht, dat plek bood aan zo'n zesduizend personen. Later (vanaf ca. 1990) is men dit kamp ook gaan gebruiken om asielzoekende vluchtelingen op te vangen.