Levensloop
Toneel en onderwijs
Hoogstra groeide op in Dordrecht. Hij ontwikkelde zich tot een veelzijdig toneelmaker die niet alleen zelf optrad, maar zich ook bezighield met het opleiden van acteurs en het regisseren van voorstellingen.
Aan het begin van de jaren vijftig was hij docent aan de Academie voor Dramatische Kunsten in Amsterdam, waar hij lesgaf in stemvorming en dictie. Daarnaast was hij actief als acteur en schrijver van toneelstukken.
In 1951 werd Hoogstra aangesteld als regisseur van de opnieuw opgerichte toneelvereniging Philips' Toneel in Eindhoven. De vereniging was voortgekomen uit toneelactiviteiten van medewerkers van het elektronicaconcern Philips.
Naast de regie kreeg Hoogstra de verantwoordelijkheid voor de opleiding van de amateurspelers. Hij organiseerde toneellessen, leidde improvisatieoefeningen en werkte aan het verbeteren van hun speltechniek.
Voor de eerste productie van het vernieuwde gezelschap koos hij De gevaarlijke bocht, naar het toneelstuk Dangerous Corner van de Britse schrijver J.B. Priestley. De voorstelling ging op 29 april 1952 in première in de Philips Schouwburg en werd positief ontvangen.
Professionele toneelregie
Naast zijn werk met amateurspelers regisseerde Hoogstra voor professionele Nederlandse toneelgezelschappen.
In 1955 regisseerde hij De rebel, een productie van Stichting Toneelgroep Studio die op 5 mei van dat jaar in première ging.
In november 1957 volgde bij hetzelfde gezelschap De markiezin. Een halfjaar later, op 22 mei 1958, ging zijn regie van Een meisje om te stelen in première. Deze producties zijn gedocumenteerd in de TheaterEncyclopedie.
Hoogstra bleef ook op latere leeftijd op het toneel actief. In oktober 1986 speelde hij Jonkheer de Vos van Folie in Pravda, een productie van het RO Theater. Het stuk werd gespeeld door een ensemble met onder anderen Carol van Herwijnen, Hajo Bruins en Hubert Fermin.
In 1995 werkte de inmiddels tachtigjarige Hoogstra mee aan de voorstelling Oud, onder regie van Koos Terpstra. Vier oudere acteurs en actrices onderzochten daarin op humoristische wijze de ervaringen en ongemakken van het ouder worden.
Tijdens een interview in het radioprogramma Coulissen sprak Hoogstra over de voorstelling en zijn eigen ervaringen met ouderdom. Hoewel hij vond dat ouder worden meer nadelen dan voordelen had, waardeerde hij de luchtige toon van het toneelstuk.
Film en televisie
Televisieproducties
Hoogstra was ook in televisiedrama's en series te zien. In 1974 speelde hij Hameling in de aflevering Met uitzicht op het water van de VARA-dramaserie Waaldrecht.
Een jaar later vertolkte hij De Haan in Hoogbouw, een aflevering van Klaverweide, een dramaserie geschreven door Kees Holierhoek. In het verhaal ontstaat een conflict over nieuwbouwplannen in de fictieve gemeente Klaverweide.
In 1976 speelde hij Prexaspes in Volk en Vaderliefde, een televisiedrama naar een verhaal van de Griekse geschiedschrijver Herodotus. Het scenario werd geschreven door Harry Mulisch en voor televisie bewerkt door Wim T. Schippers.
De productie werd op 11 maart 1976 uitgezonden door de VPRO. Naast Hoogstra speelden onder anderen Hidde Maas, Gees Linnebank, Cor van Rijn en Kitty Courbois mee.
Q & Q
In 1976 speelde Hoogstra Felix de Gaal in de tweede reeks van de populaire AVRO-jeugdserie Q & Q, geschreven door Harrie Geelen en geregisseerd door Bram van Erkel. De reeks volgde de avonturen van Aristides Quarles van Ispen en Wilbur Quant, gespeeld door Erik van 't Wout en Martin Perels, die betrokken raakten bij mysterieuze gebeurtenissen.
Hoogstra vertolkte Felix de Gaal in acht afleveringen van de tweede reeks. Hij maakte daarbij deel uit van een acteursbezetting met onder anderen Bob de Lange, Rudolf Damsté, Onno Molenkamp, Marlies van Alcmaer en Fien Berghegge.
De rol van Felix de Gaal behoort tot zijn bekendere televisieoptredens. De serie werd later herhaald en op dvd uitgebracht. Bij de dvd-uitgave van de tweede reeks werd Hoogstra eveneens expliciet in de rolverdeling vermeld.
Latere televisieproducties
In 1981 werkte Hoogstra mee aan een televisieopvoering van Op hoop van zegen van Herman Heijermans, gespeeld door Het Open Theater. De registratie werd op 27 december 1981 door de VARA uitgezonden.
In 1988 vertolkte hij Mario in de jeugdserie Spanning in Slagharen, waarin een groep jongeren verwikkeld raakt in een avontuur rond Egyptische mythologie. De dertiendelige serie werd door de AVRO uitgezonden en geregisseerd door Anneke Hoog Antink.
Latere filmrollen
In de jaren tachtig speelde Hoogstra onder meer in Vrijdag (1980), een film van Hugo Claus, en in Gebroken spiegels (1984) van Marleen Gorris. In laatstgenoemde film vertolkte hij John, een klant.
In 1989 speelde hij oom Louis in Rituelen, een verfilming van de roman van Cees Nooteboom.
Ook in de jaren negentig bleef hij werkzaam als acteur. In 1994 was hij betrokken bij de korte film The Dead Man 2: Return of the Dead Man van filmmaker Aryan Kaganof.
In 1996 speelde Hoogstra mee in de jeugdserie Willie en Nellie, onder meer in de aflevering Missen. Deze productie werd geregisseerd door Erik van 't Wout en uitgezonden door de NCRV.
Radio en hoorspelen
Hoogstra werkte ook mee aan radiodrama's. Een van zijn latere hoorspelrollen was die van Pugo in Het Kremlin Complot, het eerste deel van de reeks Na de Bevrijding in het radioprogramma Het voordeel van de twijfel.
Het hoorspel, uitgezonden op 29 augustus 1994, reconstrueerde de mislukte staatsgreep in de Sovjet-Unie van augustus 1991. Andere rollen werden onder meer gespeeld door Joop Admiraal, Jacques Commandeur, Hugo Koolschijn en Hein van der Heijden.
Laatste jaren en overlijden
Op latere leeftijd bleef Hoogstra belangstelling houden voor toneel en film. In het radio-interview van mei 1995 sprak hij over zijn ervaringen met ouder worden en over zijn deelname aan de voorstelling Oud.
Ook werd zijn leven vastgelegd in de documentaire Jaap Hoogstra: geboorte werd hem zijn dood, geregisseerd door Aryan Kaganof. De productie combineert een persoonlijk interview met gedramatiseerde scènes waarin Hoogstra zelf optreedt.
In deze documentaire blikt hij onder meer terug op zijn jeugd in Dordrecht, zijn persoonlijke ervaringen en de dood van vrienden en collega's. Ook spreekt hij openhartig over zijn homoseksualiteit.
De documentaire duurt 26 minuten en werd in 2007 vertoond tijdens het Nederlands Film Festival.
Hoogstra overleed op 27 juni 1998, op 83-jarige leeftijd.
Beeld- en geluidsmateriaal
Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid bewaart verschillende televisie- en radioproducties waarin Jaap Hoogstra optreedt. In De Schatkamer is een uitgebreide selectie daarvan beschikbaar.
Daaronder vallen televisiedrama's, toneelregistraties, jeugdseries en hoorspelen. Ook is een radio-interview uit 1995 beschikbaar waarin Hoogstra vertelt over zijn werk en het ouder worden.
De programma's Volk en Vaderliefde, Op hoop van zegen en Willie en Nellie behoren tot het digitaal toegankelijke materiaal. De Schatkamer biedt daarnaast een afzonderlijke persoonspagina waarop andere producties met Hoogstra zijn terug te vinden.
Ook zijn werk in Q & Q is van belang voor zijn televisiecarrière. De tweede reeks uit 1976 is uitgebracht op dvd en de rolverdeling is gedocumenteerd in gespecialiseerde televisieoverzichten.
Nederland