Jan van der Zee

Jan van der Zee
	Portret van Jan van der Zee, 1973
Persoonsgegevens
Geboren	16 februari 1898
Overleden	15 december 1988
Geboorteland	Nederland
Opleiding en beroep
Beroep	schilder, monumentaal kunstenaar
Floruit	1981
Oriënterende gegevens
Werklocatie	Groningen
Links
	RKD-profiel
Portaal	Kunst & Cultuur

Jan van der Zee (Leeuwarden, 16 februari 1898 - Groningen, 15 december 1988) was een Nederlandse schilder en monumentaal kunstenaar.

Leven en werk

Jan van der Zee tekende van kind af aan. Zijn tekenleraar aan de HBS in Leeuwarden bracht hem in contact met Jan Mankes, bij wie hij enige tijd tekenlessen volgde. Van der Zee volgde een opleiding aan Academie Minerva (1919-1922) in Groningen, waar hij les kreeg van onder andere F.H. Bach en Willem Valk. Van der Zee schilderde (gouache, olieverf) en aquarelleerde landschappen, portretten, stillevens en stadsgezichten. Hij maakte daarnaast grafische kunst in de vorm van lino- en houtsnedes. Van der Zee behoorde tot de vroege Nederlandse constructivisten. Hoewel hij binnen het figuratieve werk zijn onderwerpen abstraheerde, werden ze nooit echt abstract.

In 1922 richtte hij met Wobbe Alkema en Johann Faber het reclamebureau Atelier Voor Artistieke Reclame (AVAR) op, ze huurden atelierruimte aan de Noorderstationsstraat in Groningen. Van der Zee was lid van De Ploeg (1923-1948), vervolgens van Het Narrenschip. In 1958 was hij medeoprichter van de Groninger schildersgroep Nu. In 1965 ontving hij de Culturele prijs van de provincie Groningen. In 1986 hielden het Fries Museum en het Groninger Museum een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk.

Van der Zee was niet alleen als kunstschilder actief, maar maakte ook monumentaal werk. Voorbeelden zijn het drieluik in de voormalige Winkler Prins-school in Veendam (1958), de trap bij de Naberpassage aan de Grote Markt (1975) en de mozaïekmuur (1960) voor de pabo aan de Verzetsstrijderslaan. Voor de Martinikerk maakte hij een aantal glas-in-loodramen.

Begin jaren 70 ontwierp Jan van der Zee een kunstwerk voor het nieuwe gebouw van de Provinciale Bibliotheekcentrale aan de Atoomweg 1 te Groningen. Het kunstwerk bestaat uit vier grote ruiten, die rechts naast de ingang aan de Hoendiepzijde, als glas-appliqué werden geplaatst. De ruiten werden in het atelier van Glas Abeln BV gemaakt door Eef Scheffers. De 12mm dikke ruiten werden vooraf gehard om te voorkomen dat ze breken door het grote gewicht van het opgeplakte glasmozaïek en door het werken van de verlijming. Voor de lijm werd een transparante twee-componenten lijm van Araldit gebruikt. In 2003 werden de ruiten gedemonteerd en in stalen frames geplaatst om boven elkaar in de nieuwe locatie van Biblionet aan de Mudden 18 te Groningen te worden geplaatst. Glas Abeln realiseerde dat in samenwerking met Edobode uit Groningen. Op 11 en 12 oktober 2004 werd het kunstwerk herplaatst.

De trap op de Grote Markt moest in 2013 wijken voor de bouw van het Forum, maar kwam in 2023 terug als blikvanger van een nieuwbouwproject (de ACM locatie) aan het Reitdiep.