De Julianasluis is een Nederlandseschutsluis tussen de Hollandsche IJssel en de Gouwe, ten westen van Gouda. De sluis werd tussen 1932 en 1936 aangelegd en in 2014 is een tweede kolk toegevoegd. De provincie Zuid-Holland is eigenaar van de sluis en daarmee verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. De sluis is een rijksmonument (monumentnummer: 517584).
Technische gegevens
De sluis is uitgevoerd met roldeuren. De schutlengte is 110 m, de wijdte 12 m, de drempeldiepte aan de noordzijde KP -3,40 m en aan de zuidzijde NAP -4,00 m.
De vaarweg is CEMT-klasse IV. De maximaal toegestane afmetingen in de oude kolk zijn 90,00 m lengte, 11,00 m breedte en 2,80 m diepgang. De sluis kan via de marifoon worden aangeroepen op VHF-kanaal 18.
Bruggen
Over beide sluishoofden van elke kolk ligt een ophaalbrug; vier in totaal. Bij de oude kolk heeft de brug over het binnenhoofd in gesloten stand een doorvaarthoogte KP +3,60 m; die over het buitenhoofd +3 m. Bij het schutten blijft steeds een brug beschikbaar voor het wegverkeer van de N207.
Geschiedenis
Toen de Julianasluis er nog niet was, moest de scheepvaart tussen Rotterdam en Amsterdam door de binnenstad van Gouda manoeuvreren, via de Havensluis of de Mallegatsluis. Dit leverde steeds meer problemen op en rond 1929 duurde het soms wel dertig uur voordat een schip de stad gepasseerd was.
Het Rijk en de provincie projecteerden daarom een nieuwe verbinding met een voorhaven en een sluis die geschikt zou zijn voor schepen tot 2000 ton. Voor deze verbinding werd niet alleen het Gouwekanaal gegraven, maar ook een (korter) stroomkanaal met een dieselgemaal: het Mr. P.A. Pijnacker Hordijkgemaal. Ertussen ontstond een eiland, het huidige Sluiseiland. Het dieselgemaal verving het meer oostelijk gelegen stoomgemaal bij de Hanepraaisluis, dat water van de Gouwe via de Fluwelensingel loosde op de Hollandse IJssel. Veel van het graafwerk voor de sluis en de beide kanalen is met de spa en kruiwagen uitgevoerd door werklozen, in het kader van de werkverschaffing in de crisis van de jaren 1930.
De Julianasluis is eerder in gebruik genomen dan gepland, toen de Mallegatsluis op 9 september 1935 beschadigd raakte. Op eigen risico mochten schepen daarom met toestemming van Provinciale Waterstaat al door de Julianasluis varen. De werkzaamheden waren toen nog niet gereed en zo werd de sluis opengesteld zonder officiële opening. In 1936 werd begonnen met het heffen van de Gouwerechten, die eind twintigste eeuw weer werden afgeschaft.
Gedurende de Tweede Wereldoorlog in Nederland werd de sluis in opdracht van de bezetter Nieuwe sluis genoemd, omdat het gebruik van namen van het Koninklijk Huis verboden was.
Het gebruik van de sluis wordt door de beroepsvaart en de pleziervaart verschillend ervaren. Er drijven aan weerszijden in de lengte van de sluis houten balken langs de sluiswand, waardoor binnenschepen rustig langs de sluismuur schuiven zonder wrijfhoutjes te hoeven gebruiken. Maar watersporters vinden het vaak een onhandig systeem.
Nieuwe kolk
Werkzaamheden voor de aanleg van de tweede sluiskolk
In november 2009 besloten de Provinciale Staten een tweede kolk aan te leggen. De voorbereidende werkzaamheden werden in 2011 gestart en de tweede sluis is op 20 juni 2014 officieel geopend. Die is 14 meter breed en iets dieper dan de bestaande, zodat ook grotere schepen er gebruik van kunnen maken. De bruikbare lengte van deze kolk is 115,5 meter. Scheepswerf Feadship uit Kaag kan nu bredere (luxe) jachten bouwen en betaalde daarom 2,5 miljoen euro mee aan de totale nieuwbouwkosten van circa 35 miljoen euro.
Incidenten
De bediening van de bruggen en de sluizen is complex en er zijn tussen 2018 en 2026 minstens drie incidenten geweest waarbij verkeer ingesloten raakte tussen de slagbomen. Hierbij vielen een dode en een zwaargewonde. Na het eerste incident zijn er aanpassingen gedaan om de situatie overzichtelijker te maken voor weggebruikers en zijn de slagbomen rond het dertien meter brede middeneiland weggehaald. Na het ongeval in 2026 is een brugwachter aangeklaagd voor dood door schuld. Onderzoekers hebben verbeteringen voorgesteld aan de veiligheidsvoorzieningen en de opleiding en begeleiding van brugwachters.
_-_1.jpg)
