Kinderliedboek

Jan Pieter Heije, Kinderliederen (druk van 1847; 1e druk 1843). Geïllustreerd voorblad.

Een kinder­liedboek is een liedboek dat een verzame­ling kinderliedjes bevat. Naast liedteksten kan het boek ook muzieknotatie bevatten. Vanaf de jaren 1990 werd er aan een kinder­liedboek soms een cd toegevoegd, zodat de liedjes in het boek ook konden worden beluisterd.

De eerste Nederlands­talige kinder­liedboeken verschenen vanaf het einde van de achttiende eeuw, vanuit de idealen van de Verlichting. Bekende tekstdichters voor kinderen waren in de eerste honderd jaar Hieronymus van Alphen, Jan Pieter Heije en Jan Goeverneur.

In de negentiende eeuw verschenen de eerste schoolliedboeken, zoals De Muzikale Vriend der Jeugd, ook tot Schoolgebruik om jeugd te leren zingen (1828). Dit hing samen met de opkomst van de kweekscholen rond 1800 (waar aankomende onderwijzers muziek als vak kregen) en de invoering van de verplichte zangles op lagere scholen in 1857.

In de tweede helft van de negentiende eeuw gingen daarnaast etnologen en liedonderzoekers ook kinderliedjes verzamelen 'uit de volksmond' (oude, traditionele, anoniem overgeleverde kinderliedjes). Dit leidde tot grote verzamelbundels, zoals Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1871) en Rijmpjes en versjes uit de oude doos (1911).

In de twintigste eeuw nam het belang van het liedboek af, en dat van lp's en cd's toe; al bleven er steeds liedboeken met traditionele kinderliedjes in druk. Daarnaast bleven er de hele eeuw door liedboekjes verschijnen met nieuw geschreven kinderliedjes, van tekstdichters als Annie M.G. Schmidt, Herman Broekhuizen (van het radioprogramma Kleutertje luister) en Burny Bos (van Radio Lawaaipapegaai). Ook educatieve instellingen als de Gehrels Vereniging en Muziek op Schoot bleven kinderliedboekjes met nieuwe liedjes uitgeven.

Lijst van Nederlandstalige kinderliedboeken

De liedboeken in onderstaande lijst staan op chronologische volgorde naar het jaar van de eerste druk. De lijst is bedoeld als indruk van het aanbod aan kinderliedboeken en is dus niet volledig.

Achttiende eeuw

Negentiende eeuw

Twintigste eeuw

Eenentwintigste eeuw

Zie ook