Lithiumnitride

Lithiumnitride
Structuurformule en molecuulmodel
Eenheidscel van LiA3N, ball and stick model
Eenheidscel van LiA3N, ball and stick model
Kristalstructuur van LiA3N
Kristalstructuur van LiA3N
Algemeen
Chemische formule LiA3N
Andere namen Trilithiumnitride
Molaire massa 34,83 g/mol
SMILES
[Li]N([Li])[Li]
CAS-nummer 26134-62-3
EG-nummer 247-475-2
PubChem 520242
Wikidata Q413407
Beschrijving rood-purperen vaste stof
Waarschuwingen en veiligheids­maatregelen
OntvlambaarCorrosief
Gevaar
H-zinnen H260 - H314
P-zinnen P223 - P231+P232 - P260 - P264 - P280 - P301+P330+P331 - P303+P361+P353 - P304+P340 - P305+P351+P338 - P310 - P321 - P335+P334 - P363 - P370+P378 - P402+P404 - P405 - P501
Fysische eigenschappen
Dichtheid 1,270 g/cm³
Smeltpunt 813 °C
Oplosbaarheid in water reageert g/L
log(Pow) 3,24
Thermodynamische eigenschappen
ΔfGos -207 kJ/mol
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Lithiumnitride is een chemische verbinding met de formule LiA3N. Het is het enige stabiele alkali-nitride. De vaste stof heeft een rood-roze kleur en een hoog smeltpunt. Naast LiA3N zijn ook bij hogere drukken LiNA2, LiN en LiNA5 bekend.

Synthese en risico

Lithiumnitride wordt verkregen door de directe reactie tussen lithium en stikstofgas.

6Li  + NA2  ⟶ 2LiA3N

In plaats van metallisch lithium in een stikstofatmosfeer te verbranden wordt een oplossing van lithium in vloeibaar natrium met stikstofgas behandeld. Deze reactie verloopt al bij kamertemperatuur, maar dan erg langzaam. De reactie wordt meestal uitgevoerd bij ongeveer 100 ᐤC, een temperatuur net boven de smelttemperatuur van natrium.

Lithiumnitride reageert heftig met water, waarbij ammoniak ontstaat:

LiA3N  + 3HA2O  ⟶ 3LiOH  + NHA3

Wordt lithiumnitride in een waterstofstroom verhit, dan ontstaat via lithiumamide (LiNHA2) en lithiumimide (LiA2NH) uiteindelijk lithiumhydride en stikstofgas:

2LiA3N  + 3HA2  ⟶ 6LiH  + NA2 ↑

Structuur en eigenschappen

αLiA3N (stabiel onder standaardomstandigheden) heeft een ongebruikelijke kristalstructuur: het bestaat uit twee soorten lagen. De ene heeft de samenstelling LiA2NA−, de stikstof-atomen zijn hierin 6 gecoördineerd, de andere laag bestaat uitsluitend uit lithium-kationen.

Naast de alfa-vorm zijn ook βLiA3N en γLiA3N bekend. De beta-vorm ontstaat uit de alfa-vorm bij 4200 bar = 4,2∙108 Pa met dezelfde kristalstructuur als natriumarsenide. γLiA3N ontstaat uit de beta-vorm bij een druk van ongeveer 4∙1010 Pa en heeft dezelfde kristalstructuur als LiA3Bi.

Lithiumnitride is een goede ionengeleider (ladingtransport via ionen in plaats van elektronen).

Toepassingen

In de metallurgie wordt lithiumnitride toegepast om stikstof aan legeringen toe te voegen.

Lithiumnitride wordt in combinatie met brandstofcellen ook onderzocht als opslagmedium voor waterstof, omdat het door reactie tot 9,3 gewichts% waterstof kan opnemen. De reactie verloopt via lithiumimide en lithiumamide. Omdat de reactie tussen het imide en het amide reversibel is, komt het practische waterstofgehalte uit op 7%. Voor een practische toepassing is momenteel (2023) de werktemperatuur van ongeveer 255 °C te hoog.

LiA2N  + 2HA2  ⟶ LiA2NH  + LiH  + HA2  A⟶A⟵ LiNHA2  + 2LiH