NS 8100

NS 8100
Loc NS 8107, bewaard door de Museum Buurtspoorweg op bezoek bij de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik, te Medemblik; 28 oktober 2018.
Loc NS 8107, bewaard door de Museum Buurtspoorweg op bezoek bij de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik, te Medemblik; 28 oktober 2018.
Aantal 30
Nummering SS: 651-680
NS: 8101-8130
Fabrikant Machinefabriek Breda, Centrale werkplaats Tilburg, Centrale werkplaats Zwolle
In dienst 1901-1907
Uit dienst 1936-1955
Asindeling B
Spoorwijdte 1435 mm
Massa locomotief 33,3 ton
Diameter drijfwielen 1100 mm
Lengte over buffers 7493 mm
Hoogte 4200 mm
Maximumsnelheid 45 km/u
Vuurkist 6,5 m2
Vlampijpen 56 m2
Roosteroppervlak 1,23 m2
Maximum stoomspanning 11,7 kg/cm2
Aantal cilinders 2
Diameter × slaglengte cilinders 370 x 480 mm
Stoomverdeling Walschaerts
Waterinhoud 2,8 m3
Brandstofvoorraad 1,2 ton kolen
Trekkracht 4890 kg
Remsysteem Westinghouserem
Soortmerk NS: R2/L3
Bijnaam Kikkers
Aantal bewaarde exemplaren 1
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
SS 657, bewaard door de Museum Buurtspoorweg, Boekelo, 2004.

De serie NS 8100 was een serie rangeerstoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en de voorganger daarvan, de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS).

Geschiedenis

SS-periode

Omdat de SS omstreeks de eeuwwisseling van 1900 de behoefte kreeg aan korte rangeerlocomotieven werd een serie van tien stuks besteld bij de Machinefabriek Breda. Ze werden in 1901 geleverd als SS 651-660. Uitbreidingen van deze serie werden in eigen beheer in de Centrale Werkplaatsen van de SS vervaardigd, in Tilburg de 661-667 (1903), 671-672 (1905), 673-677 (1906) en 678-680 (1907) en in Zwolle de 668-670 (1903).

NS-periode

Bij de samenvoeging van het materieelpark van de HSM en de SS in 1921 kregen de locomotieven van deze serie de NS-nummers 8101-8130. Ter vervanging van de serie 6800, die waren aangepast voor de inzet op de tramlijn Ede - Wageningen, werden tussen 1931 en 1934 de 8124-8126 en 8128-8130 geschikt gemaakt voor gebruik op deze stoomtramlijn.

Van 1940 tot 1941 werden de 8101, 8118 en 8122 verhuurd aan de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM). In 1941 werd de defect geraakte 8122 vervangen door de 8119. Van 1942 tot 1944 werden de 8104, 8109, 8112 en 8129 verhuurd aan de Gooische Tramweg-Maatschappij (GoTM). De 8104 keerde al in 1943 terug naar de NS, om later in dat jaar met de 8105 te worden verhuurd aan de NTM. In 1944 werd ook de 8130 verhuurd aan de NTM.

Voor beide maatschappijen waren de schoorstenen van de 8100-en te hoog om in de loodsen te passen. De aan de GoTM verhuurde locomotieven werden daarop van een lagere schoorsteen voorzien. Bij de NTM werd de toegang tot de loods in Drachten vergroot. Tijdens de spoorwegstaking van 1944-'45 werden dertien 8100-en door de Duitsers naar het oosten afgevoerd, die alle tussen 1945 en 1947 naar Nederland terugkeerden. Alle in de oorlogsjaren uitgevoerde wijzigingen werden teruggedraaid en de aan de GoTM verhuurde locomotieven kregen hun oude schoorsteen terug. Diverse benodigde onderdelen werden van afgevoerde NS 4600'en, NS 6200'en, NS 6800'en en NS 9500'en afgenomen en hergebruikt voor de resterende 8100'en.

Afvoer

Als eerste werden in 1936 de 8116 en een jaar later de 8121 afgevoerd. In 1945 werden de 8111 en 8122 met onherstelbare oorlogsschade afgevoerd, in 1947 en 1948 gevolgd door de 8104, 8105, 8114 en 8110. De rest volgde in de jaren 1949-1955 met als laatste de 8102.

De 8120 werd verkocht aan Moutai Export in Den Haag, die de loc vermoedelijk exporteerde naar moedermaatschappij Kweichow Moutai Distillery in het zuidwesten van China.

Museumlocomotief 657 / 8107

De 8126 werd in 1950 verhuurd aan de Verenigde Coöperatieve Suikerfabrieken voor rangeerwerkzaamheden op het fabrieksterrein in Roosendaal. Hij werd in 1952 gesloopt nadat de VCS ter vervanging de 8107 had gekocht en in dienst had gesteld onder het nummer VCS 3. Sinds 1964 werd deze loc niet meer gebruikt en in mei 1968 werd hij geschonken aan de Stichting Museum Buurtspoorweg (MBS) in Haaksbergen. Bij een omvangrijke restauratie van 1973 tot 1987 werd de VCS 3, ex NS 8107, teruggebracht in de afleveringsstaat als SS 657. Sindsdien behoort hij tot het rijvaardige materieelpark van de MBS. In 2018 werd de loc na een revisie in de uitvoering als NS 8107 gebracht.

Afbeeldingen

Overzicht locomotieven

FabrikantFabrieksnummerIn dienstSS nummerNS nummerUit dienstBijzonderheden
Machinefabriek Breda164190165181011952
Machinefabriek Breda165190165281021955
Machinefabriek Breda166190165381031951
Machinefabriek Breda167190165481041947
Machinefabriek Breda168190165581051952
Machinefabriek Breda169190165681061949
Machinefabriek Breda170190165781071952verkocht aan de VCS in Roosendaal, als VCS 3 ingezet tot 1964. Bewaard door MBS als SS 657. Sinds 2018 uitgevoerd als NS 8107.
Machinefabriek Breda171190165881081952
Machinefabriek Breda172190165981091953
Machinefabriek Breda173190166081101948
Centrale werkplaats Tilburg10190366181111945
Centrale werkplaats Tilburg11190366281121949
Centrale werkplaats Tilburg12190366381131949
Centrale werkplaats Tilburg13190366481141948
Centrale werkplaats Tilburg14190366581151950
Centrale werkplaats Tilburg15190366681161937
Centrale werkplaats Tilburg16190366781171952
Centrale werkplaats Zwolle1190366881181949
Centrale werkplaats Zwolle2190366981191952
Centrale werkplaats Zwolle3190367081201951verkocht aan Moutai Export in Den Haag.
Centrale werkplaats Tilburg17190567181211937
Centrale werkplaats Tilburg18190567281221945
Centrale werkplaats Tilburg19190667381231951
Centrale werkplaats Tilburg20190667481241949
Centrale werkplaats Tilburg21190667581251951
Centrale werkplaats Tilburg22190667681261950verhuurd aan de VCS in Roosendaal, gesloopt in 1952.
Centrale werkplaats Tilburg23190667781271954
Centrale werkplaats Tilburg24190767881281950
Centrale werkplaats Tilburg25190767981291951
Centrale werkplaats Tilburg26190768081301954