1901

1901
Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1890-1899 · 1900-1909 · 1910-1919
Jaren:	<< · < · 1900 · 1901 · 1902 · > · >>
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2654 MMDCLIV
Armeense jaartelling:		1350 – 1351 ԹՎ ՌՅԾ – ՌՅԾԱ
Chinese jaartelling:		4597 – 4598 丁子 – 戊丑
Christelijke jaartelling:		1901 MCMI
Ethiopische jaartelling:		1893 – 1894
Hebreeuwse jaartelling:		5661 – 5662
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1956 – 1957
- Shaka Samvat		1823 – 1824
- Kali yuga		5002 – 5003
Iraanse jaartelling:		1279 – 1280 ۱۲۷۹ – ۱۲۸۰
Islamitische jaartelling:		1318 – 1319 ١٣١٩ – ١٣١٨
Maçonnieke jaartelling:		5900 – 5901
1901 naar onderwerp
Lijst van landen
Overleden
Auto's
Film
Sport (categorie)
Juliaanse kalender van 1901
Gregoriaanse kalender van 1901

Het jaar 1901 is het eerste jaar in de 20e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - Nigeria wordt een protectoraat van het Verenigd Koninkrijk.
• 1 - Oprichting van het Gemenebest van Australië.
• 7 - Alfred Packer wordt na 18 jaar gevangenisstraf voor kannibalisme vrijgelaten.
• 10 - Op het vijfde congres van de Zionistische Wereldorganisatie te Bazel wordt het Joods Nationaal Fonds gesticht met als doel om land aan te kopen voor Joodse vestiging in het historische thuisland Palestina.
• 10 - In Texas wordt aardolie gevonden.
• 22 - Koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk sterft. Zij wordt opgevolgd door de bijna 60-jarige kroonprins Albert, die gaat regeren als Edward VII.

februari

• 7 - Koningin Wilhelmina der Nederlanden trouwt in Den Haag met hertog Hendrik van Mecklenburg-Schwerin.
• 24 - Koning Edward VII van het Verenigd Koninkrijk arriveert per schip in Vlissingen op doorreis naar een Duits kuuroord. De Zeeuwen op de kade zingen demonstratief het Volkslied van Transvaal.

maart

• 1 - De Wuppertaler Schwebebahn wordt in gebruik genomen.
• 4 - De Amerikaanse president William McKinley begint aan zijn tweede regeringsperiode.
• 13 - De Amerikaanse staalfabrikant Andrew Carnegie kondigt aan, dat hij zich terugtrekt uit het zakenleven. Hij verkoopt zijn bedrijf aan de bankier J.P. Morgan, die het met enkele andere overnames onderbrengt in de eerste holding ter wereld: U.S. Steel.
• 17 - Progressief-liberalen en radicalen in Nederland richten de Vrijzinnig-Democratische Bond op.
• 23 - Aftreden van Emilio Aguinaldo als president van de niet erkende Filipijnse Republiek. Hij erkent het bestuur van de Amerikaanse gouverneur William Howard Taft.

april

• 20 - De NFLS opent officieel haar eerste spoorlijn: Leeuwarden-Ferwerd. Op 22 april gaan de treinen rijden.
• 25 - De Amerikaanse staat New York voert als eerste een verplicht kenteken in voor automobielen.
• 26 - Lizzy van Dorp wordt de eerste vrouwelijke jurist in Nederland.
• 28 - Oprichting van de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie.

mei

• 6 - Prins Hendrik opent het Wandelhoofd Koningin Wilhelmina bij het Scheveningse Kurhaus.
• 8 - De Belg Eugène Monseur richt de Ligue Belge des Droits de l’Homme op.

juni

• 11 - Het Filipijns hooggerechtshof wordt door het Amerikaanse gouvernement opgericht. De eerste opperrechter wordt Cayetano Arellano.
• 22 - De Nederlandse woningwet wordt van kracht, waardoor gemeenten een actieve eigen woningpolitiek kunnen gaan voeren.
• 24 - De Nederlandse Staatsmijnen worden bij wet opgericht. De wet is ingediend door minister van Nijverheid Cornelis Lely.

juli

• 1 - In Frankrijk wordt de anti-klerikale wet op de laicité gestemd die leidt tot de naasting van kerkelijke goederen en gebouwen en de verbanning van verschillende kloostergemeenschappen.

augustus

• 1 - Beëdiging van het kabinet-Kuyper. Abraham Kuyper heeft een ploeg bij elkaar van 5 protestantse en 3 katholieke ministers. Zelf neemt hij binnenlandse zaken voor zijn rekening.
• 2 - In As in de Belgische Kempen wordt onder leiding van de mijnbouwkundige André Dumont een grote kolenlaag gevonden. Hiermee begint de ontginning en een reusachtige uitbreiding van de Belgische mijnbouw.
• 30 - Hubert Booth krijgt octrooi op zijn uitvinding: de stofzuiger.
• augustus - Het Britse literaire tijdschrift The Strand Magazine begint met de publicatie in afleveringen van The hound of the Baskervilles van Arthur Conan Doyle.

september

• 6 - De Amerikaanse president William McKinley raakt zwaargewond bij een moordaanslag.
• 7 - Ondertekening in Peking van het Bokserprotocol. De keizerlijke regering van China moet haar verkapte steun aan de Bokseropstand bekopen met een schadevergoeding van 450 miljoen taels aan de coalitie van Europese mogendheden. Ook moet ze zich verplichten de leiders van de opstand ter dood te brengen.
• 14 - President McKinley bezwijkt aan zijn verwondingen. Hij wordt opgevolgd door vicepresident Theodore Roosevelt.
• 14 - Drie wetenschappers vinden in Siberië de resten van een van de laatste mammoeten die op aarde leefden.
• 24 - Eerste auto-ongeluk met dodelijke afloop in Nederland. Bij Valkenburg botst een auto tegen de Grendelpoort. De Nederlandse officier baron Van Asbeck raakt dodelijk gewond.

oktober

• 2 - Bouw van de eerste onderzeeboot voor de Britse marine.
• 19 - De Braziliaan Alberto Santos-Dumont vliegt in een luchtschip een rondje om de Eiffeltoren.

december

• 2 - King Camp Gillette krijgt in de USA octrooi op het dubbelzijdig scheermes.
• 9 - De jonge Haagse huisarts Plantenga opent het eerste Nederlandse Consultatiebureau voor zuigelingen naar Frans voorbeeld.
• 10 - De eerste Nobelprijzen worden uitgereikt. De Nederlander Jacobus van 't Hoff ontvangt die voor scheikunde voor zijn verdienste als grondlegger van de stereochemie.
• 12 - Het eerste trans-Atlantische radio-bericht, wordt ontvangen op Newfoundland door Guglielmo Marconi.
• 12 - Inwijding van de Dominicanenkerk in Zwolle, waarmee de paters terug zijn na ruim drie eeuwen.
• 20 - In Brits-Oost-Afrika wordt een spoorlijn voltooid van Mombassa naar het Victoriameer.
• In Susa wordt door Franse archeologen een zuil opgegraven met daarop de tekst van de Codex Hammurabi.

zonder datum

• Uitgave van de eerste Iskra.
• In Nederland verschijnt het eerste leerboek Esperanto.
• Booker T. Washington schrijft "Up from slavery", waarin hij de Amerikaanse zwarte bevolking voorhoudt zich te ontwikkelen teneinde zich te bevrijden.
• De Okapi wordt voor het eerst wetenschappelijk beschreven.

Film

Zie Film in 1901 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Muziek

• Een Napolitaans liefdeslied begint zijn veroveringstocht door de wereld: 'O sole mio, geschreven in 1899 door Giovanni Capurro en Eduardo di Capua.
• Edvard Grieg voltooit zijn Lyrische Stücke met Boek 10.

Literatuur

• De Franse schrijver Sully Prudhomme ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur
• Louis Couperus schrijft Babel
• Buddenbrooks, de eerste roman van Thomas Mann verschijnt
• 11 november: eerste uitvoering van Quality Street van James Barrie
• 13 februari: eerste uitvoering van Aino van Arvilde Prydz, in Oslo

Beeldende kunst

• 
  Judith I, Gustav Klimt
• 
  Toulouse-Lautrec, São Paulo Museum of Art
• 
  La Promenade (1901)'Théo van Rysselberghe

Bouwkunst

• 
  Klooster Nazareth (Venlo) (1901) Jules Kayser

Nobelprijzen

• Natuurkunde: Wilhelm Röntgen (Dui)
• Scheikunde: Jacobus van 't Hoff (Ned)
• Geneeskunde: Emil Adolf von Behring (Dui)
• Literatuur: Sully Prudhomme (Fra)
• Vrede: Henri Dunant (Zwi) en Frédéric Passy (Fra)

Geboren

januari

• 1 - Marcel Balsa, Frans autocoureur (overleden 1984)
• 1 - Christine Wttewaall van Stoetwegen, Nederlands politica (overleden 1986)
• 2 - Pleun van Leenen, Nederlands langeafstandsloper (overleden 1982)
• 3 - Ngô Đình Diệm, president van Zuid-Vietnam (overleden 1963)
• 4 - Marian Spoida, Pools voetballer (overleden 1940)
• 10 - Henning von Tresckow, Duits generaal (overleden 1944)
• 11 - Andries Copier, Nederlands ontwerper en glaskunstenaar (overleden 1991)
• 12 - Pedro Benítez, Paraguayaans voetballer (overleden 1974)
• 16 - Fulgencio Batista, Cubaans president (overleden 1973)
• 19 - Hans Moser, Zwitsers ruiter (overleden 1974)
• 21 - Kick Geudeker, Nederlands sportjournalist (overleden 1977)
• 21 - Ricardo Zamora, Spaans voetballer (overleden 1978)
• 23 - Benno Stokvis, Nederlands jurist, publicist en politicus (overleden 1977)
• 25 - Pablo Antonio, Filipijns architect (overleden 1975)
• 28 - Ambroise Croizat, Frans syndicalist en politicus (overleden 1951)
• 30 - Rudolf Caracciola, Duits autocoureur (overleden 1959)

mei

• 2 - Chiyo Miyako, Japans supereeuwelinge (overleden 2018)
• 4 - Hector Marius van Fenema, Nederlands burgemeester (overleden 1983)
• 7 - Gary Cooper, Amerikaans acteur (overleden 1961)
• 8 - Fik Abbing, Nederlands kunstschilder en illustrator (overleden 1955)
• 8 - August Schmidhuber, Duits officier (overleden 1947)
• 13 - Witold Pilecki, Pools beroepsmilitair en verzetsman (overleden 1948)
• 13 - Louis Somer, Nederlands violist en componist (overleden 1966)
• 15 - Luis Monti, Italo-Argentijns voetballer (overleden 1983)
• 18 - Vincent du Vigneaud, Amerikaans biochemicus en Nobelprijswinnaar (overleden 1978)
• 20 - Max Euwe, Nederlands schaker (overleden 1981)
• 23 - Edmund Rubbra, Brits componist, muziekpedagoog en pianist (overleden 1986)
• 24 - Toine Mazairac, Nederlands wielrenner (overleden 1966)
• 24 - José Nasazzi, Uruguayaans voetballer (overleden 1968)
• 25 - Alex Asperslagh, Nederlands schilder, glazenier en keramist (overleden 1984)
• 30 - Alfred Karindi, Estisch componist en organist (overleden 1969)

Overleden

Weerextremen in België

• 21 februari: Minimumtemperatuur tot –15,0 °C in Leopoldsburg en –25,0 °C in Stavelot.
• 11 maart: Neerslag met woestijnstof.
• 10 april: Tornado in de streek van Terhulpen.
• 13 juli: 63 mm neerslag op 24 uur te Semmerzake (Gavere).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1901 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.