Nymphalidae

Nymphalidae
Kleine vos
(Aglais urticae – Nymphalinae)
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Arthropoda (Geleedpotigen)
Klasse:Insecta (Insecten)
Orde:Lepidoptera (Vlinders)
Superfamilie:Papilionoidea
Familie
Nymphalidae
Rafinesque, 1815
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Nymphalidae op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Insecten

De Nymphalidae zijn een familie van vlinders in de superfamilie Papilionoidea. De familie omvat de schoenlappers, parelmoervlinders en zandoogjes. De Nederlandse naamgeving is een lappendeken van oude benamingen voor (onder)families. Deze familie omvat ongeveer 6000 soorten die, afhankelijk van de gehanteerde systematische indeling, in een verschillend aantal onderfamilies worden geplaatst.

Kenmerken

Nymphalidae zijn over het algemeen middelgrote vlinders met een opvallende vlucht: na elke vleugelslag een korte glijvlucht. Rupsen zijn meestal harig of hebben stekels en de poppen hebben vaak glimmende vlekken. De voorpoten van de vlinders zijn over het algemeen niet volledig ontwikkeld waardoor het lijkt of ze maar vier pootjes hebben. De voorpoten worden niet, zoals de andere poten, gebruikt om zich vast te houden aan bladeren, maar om de kop en antennes mee schoon te maken. De bovenzijde van de vleugels is vaak opvallend gekleurd, terwijl de onderzijde altijd een camouflageaftekening heeft. Dikwijls zijn beide geslachten verschillend gekleurd. De vleugelspanwijdte varieert van 3 tot 15 cm.

Leefwijze

Het voedsel van de volwassen vlinders bestaat uit vele soorten vloeistoffen. Ze worden aangetrokken door vruchten, mest, kadavers, urine en zelfs benzine.

Voortplanting

De ronde eieren worden in groepjes op het loof van bomen, struiken en kruidachtige planten gelegd. De poppen vertonen dikwijls opvallende, wrattige bulten en hangen aan de punt van hun achterlijf van de waardplant omlaag.

Verspreiding en leefgebied

Deze familie komt wereldwijd voor in bloemrijke hooilanden, lichte bossen, parken en tuinen.

Naamgeving

Kleine parelmoervlinder (Issoria lathonia) – Met tekening als ingelegd parelmoer aan de onderzijde van de achtervleugel

De Nederlandse naamgeving van de Nymphalidae-familie is een lappendeken van oude benamingen voor (onder)families. Enkele benamingen voor deze (onder)families zijn aurelia's, nimfen, parelmoervlinders, passiebloemvlinders, schoenlappers, uilvlinders, vossen, weerschijnvlinders en zandoogjes.

welken de Liefhebbers der Insecten Paerlemoer-vlinders noemen. Men heeft hun dien naam gegeeven, om dat de ondervlakte hunner ondervleugelen gemeenlyk met Paerlemoer ingelegd schynt te weezen; zelfs hebben deze vlakken by zommigen een volkomen Zilver-glans. Daar zyn er ook eenigen onder, welker vlakken noch Zilver –noch Paerlemoer– glans hebben; die evenwel met soortgelyke grondverwe [grondkleur] en cieraaden [versiering] voorzien zyn; en dezen noemt men Paerlemoer-vlinders zonder Paerlemoer.

— Christian Friedrich Carl Kleemann in De natuurlyke historie der insecten (1764)

Onderfamilies

Polyura athamas (Charaxinae)
Junonia orithya (Nymphalinae)
Zilveren maan (Boloria selene – Heliconiinae)
rups van Argyreus hyperbius (Heliconiinae)
Caligo eurilochus (Satyrinae)
Greta oto (Satyrinae) heeft deels doorschijnende glasvleugels.
Bassarona durga (Limenitidinae)

De gegeven indeling in onderfamilies, geslachtengroepen en geslachten volgt die van de Nymphalidae Systematics Group:

In Nederland waargenomen soorten

Landkaartje – voorjaarsvorm
(Araschnia levana – Nymphalinae)