| Omroep ZWART | ||||
|---|---|---|---|---|
| Opgericht | 22 september 2020 | |||
| Doelgroep | Inclusiviteit | |||
| Leden | 36.000 (2025) | |||
| Land | ||||
| Televisiezender(s) | NPO 2, 3 | |||
| Radiozender(s) | NPO Radio 1 | |||
| Status | Aspirant-omroep | |||
| Eerste uitzending | 2 januari 2022 | |||
| Officiële website | ||||
| ||||
Omroep ZWART is een Nederlandse publieke omroepvereniging die sinds 2022 officieel deel uitmaakt van het Nederlandse publieke omroepbestel. De omroep werd in 2020 opgericht door Akwasi Ansah en Gianni Lieuw-A-Soe, met als doel een stem te geven aan ondervertegenwoordigde groepen in de Nederlandse media. Omroep ZWART biedt een gevarieerd aanbod van programma's, radioshows, documentaires en muziek- en cultuuruitzendingen, waarbij er bewust wordt gekozen voor een diversiteit aan stemmen en perspectieven.
Omroep ZWART werd in 2020 opgericht als reactie op de beperkte representatie van gemarginaliseerde en minderheidsgroepen in de traditionele Nederlandse media, zowel voor als achter de camera. Het initiatief kwam in een bijzonder tumultueus jaar, waarin de wereld werd geconfronteerd met de coronapandemie en de wereldwijde Black Lives Matter-beweging (BLM) massale aandacht kreeg.
De lancering van Omroep ZWART werd ondersteund door de 'Wakker?' campagne, die op Instagram werd gelanceerd met als doel 50.000 betalende leden te verkrijgen voor het eind van dat jaar. Op 22 september 2020 riepen 500 Bn'ers hun volgers op om lid te worden van de omroep door middel van een close-up foto met de gele letters en de tekst “Wakker? Word lid.” Artiesten, schrijvers, acteurs, publieke figuren, maar ook grote merken en bedrijven deden mee aan de online campagne en hun boodschap werd verder gedeeld.

Op 31 maart 2021 behaalde Omroep ZWART de vereiste 50.000 leden om in aanmerking te komen voor toelating tot de NPO. In juli 2021 ontving de omroep een voorlopige erkenning van toenmalig minister Arie Slob van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media. Er werd aangekondigd dat ZWART vanaf 2022 zendtijd zou krijgen op de Nederlandse publieke televisie en voorlopig erkend zou worden als aspirant-omroep. Dit besluit volgde op adviezen van de NPO, de Raad voor Cultuur en het Commissariaat voor de Media. Tegelijkertijd kreeg ook Ongehoord Nederland een plek binnen het bestel. Deze omroeperkenning geldt tot en met 2026. In november 2021 lanceert omroep ZWART zijn nieuwe kanaal met een online marathonuitzending.
De naam Omroep ZWART is een bewuste keuze die verder gaat dan de traditionele betekenis van het woord "zwart". Naar eigen zeggen wil de omroep de kracht, inspiratie en verbinding die deze term kan oproepen, onder de aandacht brengen. Volgens Omroep ZWART is "zwart" niet zozeer een kleur, maar een gebrek aan licht. Dit vormt de basis van hun missie: het aan het licht brengen van onderbelichte verhalen uit de samenleving.


Een belangrijk doel van Omroep ZWART is het bevorderen van diversiteit binnen de Nederlandse media. Het zien van verschillende soorten mensen op televisie, waarmee verschillende groepen zich kunnen identificeren, heeft een positieve invloed op het zelfbeeld en helpt vooroordelen en stereotypen te doorbreken. De omroep biedt niet alleen een platform voor vaak onderbelichte verhalen, maar creëert ook rolmodellen voor jongere generaties.
Bekende presentatoren van Omroep ZWART zijn onder andere Veronica van Hoogdalem, Quinty Misiedjan, Natasja Gibbs, Nawa Sira van Sluijs, en Mandy Woelkens. Daarnaast dragen tv-makers zoals Qian van Binsbergen, Pavan Marhe, Feroz Amirkhan, Martijn Blekendaal, en Finbarr Wilbrink bij aan het vergroten van de zichtbaarheid van minderheidsgroepen door onderwerpen te behandelen die vaak buiten de mainstream media vallen.
Omroep ZWART streeft er niet alleen naar de inhoud van zijn programma's te diversifiëren, maar ook om de mensen achter de schermen te laten reflecteren wat de samenleving werkelijk is.

Na het behalen van 50.000 leden in 2022 werd Omroep ZWART erkend als aspirant omroep, zoals de Mediawet voorschrijft. Dit betekent dat de omroep een samenwerking moest aangaan met een bestaande omroep. BNNVARA biedt organisatorische ondersteuning aan Omroep ZWART sinds deze is toegelaten tot het publieke bestel, maar de omroep blijft redactioneel zelfstandig en volledig onafhankelijk van BNNVARA.
Daarnaast werkt Omroep ZWART samen met de EO, HUMAN en KRO-NCRV om verschillende programma's te realiseren. Zo was in 2023 de viering van Keti Koti op NPO1 te zien, in samenwerking met de EO. In 2024 werd het programma Ketens met Natasja Gibbs, in samenwerking met HUMAN uitgezonden, en maakte Omroep ZWART verschillende afleveringen voor Spot On van KRO-NCRV.
Sinds 2022 zendt ZWART programma's uit bij de NPO. Op 2 januari 2022 werd het allereerste programma van Omroep ZWART, De Nacht is ZWART, uitgezonden op NPO Radio 1. Op vrijdag 27 mei werd het eerste televisieprogramma uitgezonden, Podium Zwart op NPO 3, een latenight muziek- en cultuurprogramma gepresenteerd door Glen Faria en Veronica van Hoogdalem.

De volgende programma's worden uitgezonden door Omroep ZWART:
| Programma | Zender | Eerste uitzenddatum | Producent/omroep |
|---|---|---|---|
| De Nacht is ZWART | NPO Radio 1 | 22 jan 2022 - heden | Omroep ZWART |
| Wat Anders | NPO 3FM | 16 okt 2022 - 14 dec 2025 | Omroep ZWART / 3FM |
| Met Mandy! | NPO Radio 1 | 11 feb 2024 - heden | Omroep ZWART |
| Programma | Zender | Eerste uitzenddatum | Producent/omroep |
|---|---|---|---|
| Rouwrituelen | NPO Luister | nov 2022 | Omroep ZWART |
| Sporen | NPO 3FM | dec 2022 | Omroep ZWART / Micky Media |
| Geluk gezocht | NPO Luister | mei 2023 | Omroep ZWART |
| In Afrika Besta Ik Niet | NPO Luister | nov 2023 | Omroep ZWART |
| Opgezwolle Eigen Wereld: De Rest Is Geschiedenis | NPO Luister | jan 2024 | Omroep ZWART |
| Supergaande Brainfarts | NPO Luister | feb 2024 | Omroep ZWART |
| Radio Pedis | NPO Luister | mei 2024 | Omroep ZWART |
| THC Artikel 140: De Rest Is Geschiedenis | NPO Luister | april 2025 | Omroep ZWART |
| Programma | Zender | Eerste uitzenddatum | Producent/omroep |
|---|---|---|---|
| Podium ZWART | NPO3 / Podium ZWART (YouTube) | mei 2022 - heden | Omroep ZWART |
| Riches | NPO3 / NPO Plus | 14 mei 2022 | Amazon Prime Video |
| Idris Elba's Fight School | NPO3 | 12 aug 2022 | Hassan Ghazi |
| (Voor Altijd) Een Gat in Mijn Hart | NPO Start | okt 2022 | Omroep ZWART / 2Doc |
| Hoe … is Nederland? | NPO3 / NPO Start / NPO Plus | 25 apr 2023 | Omroep ZWART |
| Homerun Curaçao | NPO3 / NPO Start / NPO Plus | mei 2023 | Omroep ZWART |
| Fight the Power: How HipHop Changed the World | NPO2 / NPO Start / NPO Plus | 05 mei 2023 | BBC Studios |
| Herdenk Keti Koti | NPO Start | 30 jun 2023 | Omroep ZWART / EO |
| Vier Keti Koti | NPO 1 | 01 jul 2023 | Omroep ZWART / EO |
| Kokomo City | NPO2 / NPO Start / NPO Plus | 31 jul 2023 | D. Smith |
| Lil Nas X: Long Live Montero | NPO2 / NPO Start / NPO Plus | 09 aug 2023 | Omroep ZWART |
| KULT | NPO Start | sep 2023 | Omroep ZWART |
| Nelson Mandela: Hoop of Hype | NPO2 | 03 dec 2023 | Omroep ZWART |
| That's my Jam | NPO1 / NPO Start | dec 2023 - heden | Omroep ZWART |
| Dreaming Whilst Black | NPO Start | feb 2024 | BBC Three |
| Aut There | NPO Start | mrt 2024 | Omroep ZWART / 2Doc |
| Safe Home | NPO Start / NPO Plus | 18 mei 2024 | SBS |
| Keti Koti '24 | NPO Start / NPO Plus | 1 jul 2024 | Omroep ZWART |
| De Battle naar Parijs | NPO2 / NPO Start / NPO Plus | 08 jul 2024 | Omroep ZWART |
| Disco: Soundtrack of A Revolution | NPO2 / NPO Start / NPO Plus | 11 jul 2024 | BBC Studios |
| De Afhaalchinees | NPO3 / NPO Start / NPO Plus | 29 aug 2024 | Omroep ZWART |
| Ondergrondse Sporen | NPO Start | 31 aug 2024 | Omroep ZWART |
| Sexotisch | NPO Start | 6 nov 2024 | Omroep ZWART |
| Nomade in Niemandsland | NPO2 / NPO Start | 14 nov 2024 | Omroep ZWART / 2Doc |
| Ketens | NPO2 / NPO Start | 31 okt 2024 | Omroep ZWART / HUMAN |
| Big Time: De NBA Droom van Jesse Edwards | NPO3 / NPO Start | 15 dec 2024 | Omroep ZWART |
| Vals Paradijs | NPO2 / NPO Start | 19 jan 2025 | Omroep ZWART |
| Date on Stage | NPO3 / NPO Start | 30 mrt 2025 | Omroep ZWART |
| De Afhaalchinees: Thuisbezorgd | NPO3 / NPO Start | 8 mei 2025 | Omroep ZWART |
| 5 Jaar na BLM: Echo's van de Dam | NPO3 / NPO Start | 1 juni 2025 | Omroep ZWART / BNNVARA |
| Indië Verloren: Selling A Colonial War | NPO2 / NPO Start | 1 augustus 2025 | Omroep ZWART / 2Doc |
| De Nieuwe Generaties van Suriname | NPO3 / NPO Start | 8 september 2025 | Omroep ZWART / VPRO |
| Programma | Zender | Eerste uitzenddatum | Producent/omroep |
|---|---|---|---|
| Once Upon A Timeline | ZWART (YouTube) | 20 okt 2022 | Omroep ZWART / NPO3 |
| Op Mijn Lijf Geschreven | ZWART (YouTube) | 8 mei 2023 | Omroep ZWART |
| Stemmingmakers | ZWART (YouTube) | 29 sep 2023 | Omroep ZWART / NPO3 |
| GAZA: Strijd voor Hoop | ZWART (YouTube) | 21 nov 2023 | Omroep ZWART |
| Gelukkig Gevlucht (Spot On) | NPO Start | jan 2024 | Omroep ZWART / KRO-NCRV |
| Niet Mijn Schuld | NPO Start / 3LAB (YouTube) | 24 apr 2024 | Omroep ZWART / 3LAB |
| Wat Praat Jij? | 3LAB (YouTube) | 06 okt 2024 | Omroep ZWART / 3LAB |
| Bori | NPO Start | 30 okt 2024 | Omroep ZWART |
| Ik Besta Niet | NPO Start / 3LAB (YouTube) | 09 sep 2024 | Omroep ZWART / 3LAB |
| DEAR SUMMER | NPO3 (YouTube) | 10 nov 2024 | Omroep ZWART / 3LAB |
| Nog Lang en Gelukkig (Spot On) | NPO Start / ZWART (YouTube) | 18 dec 2024 | Omroep ZWART / KRO-NCRV |
| NAV (Naar Aanleiding Van) | Instagram, TikTok, YouTube, BlueSky | 10 jan 2025 | Omroep ZWART |

Bij de oprichting van Omroep ZWART ontving de omroep kritiek uit verschillende hoeken. Deze kritiek was vaak gebaseerd op bezorgdheid over polarisatie, waarbij de oprichting van een omroep die zich richt op gemarginaliseerde groepen als een bron van verdeeldheid werd gezien. Daarnaast was er soms sprake van een zekere terughoudendheid tegenover nieuwe initiatieven in het publieke bestel, waarbij men zich afvroeg wat de toegevoegde waarde zou zijn van een nieuwe publieke omroep. Ook de naam "Omroep ZWART" en Akwasi (met zijn historiek naar Zwarte Piet) als boegbeeld van de omroep zorgde voor ophef.
Het bestuur van Omroep ZWART bestaat uit zakelijk directeur Gianni Lieuw-A-Soe en creatief directeur Akwasi Ansah. De ledenraad van Omroep ZWART is het hoogste orgaan van de vereniging en speelt een belangrijke rol in het functioneren van de omroep. De ledenraad van Omroep ZWART werd in 2021 opgericht en bestaat uit ten minste 11 leden.
De Raad van Toezicht van Omroep ZWART is sinds december 2021 voltallig in functie. De samenstelling van de Raad van Toezicht per 12 februari 2025 is als volgt:
Op 1 april 2021 had Omroep ZWART meer dan 50.000 leden, waardoor de omroep toe kon treden tot het publieke bestel. In de jaren daarna schommelt het ledental rond de 30-35.000.
| Datum | Leden |
|---|---|
| 1 apr 2021 (peildatum) | 57.732 |
| 1 jul 2023 | 30.462 |
| 31 dec 2023 | 29.211 |
| 31 dec 2024 | 37.214 |
| 31 dec 2025 | 36.000 |

Volgens Ansah zou het een streven moeten zijn om de omroep ooit op te kunnen heffen wegens succes van de missie – als teken van de mate van integratie van diversiteit en inclusie in de reguliere media. Toch vinden de oprichters dat er nog een lange weg te gaan is en hopen ze een blijvende impact te kunnen maken op de Nederlandse samenleving.