Pietro Aldobrandini
| Pietro Aldobrandini | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Portret door Ottavio Leoni, 1593 | ||||
| Religie | Rooms-Katholieke Kerk | |||
| Geboortedatum | 31 maart 1571 | |||
| Geboorteplaats | Rome | |||
| Sterfdatum | 10 februari 1621 | |||
| Sterfplaats | Rome | |||
| Ouders | Pietro Aldobrandini en Flaminia Ferracci | |||
| ||||
Pietro Aldobrandini (Rome, 31 maart 1571 - aldaar, 10 februari 1621) was een Italiaans kardinaal, diplomaat en kunstverzamelaar. Als neef en kardinaal-nepoot van paus Clemens VIII was hij van 1593 tot 1605 een van de machtigste mannen van Rome. Hij leidde de inlijving van Ferrara bij de Kerkelijke Staat en bemiddelde in de vrede tussen Frankrijk en Savoye. Hij was een vrijgevig beschermheer van schilders, dichters en musici, en zijn schilderijencollectie vormt de basis van de Galleria Doria Pamphilj.
Biografie
Afkomst en kardinaalschap
Pietro was een zoon van Pietro Aldobrandini, een broer van de latere paus, en Flaminia Ferracci. Zijn oudere zus Olimpia werd door haar huwelijk prinses van Meldola en Sarsina. Kort nadat zijn oom in 1592 als Clemens VIII paus was geworden, werd Pietro op 17 september 1593 tot kardinaal-diaken van San Nicola in Carcere benoemd. Samen met zijn neef Cinzio Passeri Aldobrandini werd hij superintendent-generaal van de Kerkelijke Staat, maar al snel was Pietro de feitelijke leider van de pauselijke politiek. Kardinaal Francesco Maria Del Monte zei over hem dat hij 'nooit sliep, met als doel zijn macht uit te breiden'.
Pietro stapelde de ambten en inkomsten op. Hij was onder meer gouverneur van Fermo (1595-1605), camerlengo van de Heilige Roomse Kerk (1599-1621), grootpenitentiarius (1602-1605) en vanaf 1604 aartsbisschop van Ravenna. Daarnaast was hij commendatarisabt van een groot aantal abdijen, waaronder Fossanova, Sant'Ellero in Galeata en Santa Maria in Cosmedin in Ravenna. Hij verwierf ook grote landgoederen, waaronder de bezittingen van de familie Cenci, die na de terechtstelling van Beatrice Cenci in 1599 in beslag waren genomen.
Ferrara en de diplomatie
Toen Clemens VIII na de dood van hertog Alfons II d'Este in 1597 het hertogdom Ferrara opeiste, voerde Pietro het pauselijke leger aan dat in januari 1598 de stad binnentrok. Op 29 januari 1598 nam hij als eerste pauselijk legaat bezit van de voormalige hoofdstad van de Este. Hij vaardigde er nieuwe verordeningen uit, de Bandi generali en een hervorming van de salarissen van rechters en notarissen. Hij bleef legaat tot 1605.
Ook als diplomaat speelde hij een belangrijke rol. In 1600 reisde hij naar Frankrijk om het huwelijk van koning Hendrik IV met Maria de' Medici in te zegenen en vredesonderhandelingen te openen tussen Frankrijk en hertog Karel Emanuel I van Savoye, die in oorlog waren over het markizaat Saluzzo. Zijn bemiddeling leidde op 17 januari 1601 tot het Verdrag van Lyon.
Na de dood van Clemens VIII
Met de dood van zijn oom in 1605 kwam een einde aan Pietro's politieke macht; onder paus Paulus V nam diens neef Scipione Borghese zijn plaats als kardinaal-nepoot in. Pietro behield wel zijn kerkelijke ambten en zijn rijkdom. In 1612 koos hij de titelkerk Santa Maria in Trastevere, en in 1620 werd hij kardinaal-bisschop van Sabina. Hij overleed op 10 februari 1621, op 49-jarige leeftijd, tijdens het conclaaf dat paus Gregorius XV zou kiezen.
Mecenas
Pietro Aldobrandini stond bekend om zijn grote vrijgevigheid tegenover kunstenaars, wat hem duidelijk onderscheidde van een opdrachtgever als kardinaal Odoardo Farnese. Zijn favoriete schilder was Giuseppe Cesari, de Cavaliere d'Arpino, die hij 'een van de beste schilders van deze tijd en mijn persoonlijke dienaar' noemde en met een gouden ketting eerde. Ook Annibale Carracci en diens leerlingen Domenichino, Francesco Albani, Giovanni Lanfranco en Guido Reni werkten graag voor hem, hoewel de Carracci feitelijk in dienst van de Farnese stonden. Voor de Domine, quo vadis? betaalde Pietro Annibale 200 scudi en een medaille, bijna de helft van wat Odoardo Farnese hem voor het hele plafond van de Galleria Farnese had gegeven. Ook Annibale ontving van hem een gouden ketting. Voor zijn paleiskapel schilderden Annibale en zijn leerlingen een reeks landschappen met Bijbelse scènes, waaronder het beroemde Landschap met de vlucht naar Egypte. De kunsttheoreticus Giovanni Battista Agucchi, een groot pleitbezorger van Carracci, stond in zijn dienst.
Opvallend is dat Caravaggio, de meest besproken schilder van het moment, nooit een opdracht van de Aldobrandini kreeg.
Als architecten werkten vooral Giacomo della Porta en Carlo Maderno voor hem. Zoals elke ambitieuze kardinaal-nepoot wilde Pietro behalve een paleis in de stad ook een villa daarbuiten bezitten. Volgens Robertson dwong hij eerst zijn 'vriend' Del Monte zijn villa bij de Porta Pinciana aan hem af te staan, het huidige Casino dell'Aurora, waar Caravaggio een plafondschildering had gemaakt. Daarna liet hij in Frascati de Villa Aldobrandini (Villa Belvedere) bouwen en door Cesari beschilderen, een megalomane poging om alle andere villa's van Italië te overtreffen.
Ook in literatuur en muziek was hij een belangrijk beschermheer. De dichter Giambattista Marino werkte jarenlang voor hem, en hij had musici als Girolamo Frescobaldi, de broers Piccinini, Felice Anerio en Giovanni Ghizzolo in dienst. Luzzasco Luzzaschi droeg hem in 1601 zijn Madrigali per cantare et sonare a 1-3 soprani op.
Privéleven
Volgens Robertson had Pietro een voorkeur voor getrouwde vrouwen en courtisanes.
Geschriften
- Bandi generali del cardinale Aldobrandino da osservarsi nella città, stato et legatione di Ferrara, Vittorio Baldini, Ferrara, 1598 (online)
- Constitutione Aldobrandina sopra la riforma delle sportole et salarij dei giudici, notari et altri officiali di giustitia, nella città, stato et legatione di Ferrara, 1598 (online)
Ambten
| Voorganger | Ambt | Opvolger |
|---|---|---|
| Paolo Emilio Sfondrati | Superintendent-generaal van de Kerkelijke Staat (met Cinzio Passeri Aldobrandini) 1593 - 1605 | Scipione Borghese |
| - | Pauselijk legaat in Ferrara 1598 - 1605 | Orazio Spinola |
| Enrico Caetani | Camerlengo van de Heilige Roomse Kerk 1599 - 1621 | Ludovico Ludovisi |
| Giulio Antonio Santori | Grootpenitentiarius 1602 - 1605 | Cinzio Passeri Aldobrandini |
| Cristoforo Boncompagni | Aartsbisschop van Ravenna 1604 - 1621 | Luigi Capponi |
| Benedetto Giustiniani | Kardinaal-bisschop van Sabina 1620 - 1621 | Odoardo Farnese |
Literatuur
- Clare Robertson, Rome 1600: The City and the Visual Arts under Clement VIII, Yale University Press, New Haven en Londen, 2015
Externe link
- Aldobrandini, Pietro in: Salvador Miranda, The Cardinals of the Holy Roman Church
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Pietro Aldobrandini op de Italiaanstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.