Tot 1866 was deze hoek in gebruik als het Leidsche Kerkhof (Leydsche Kerkhof, Leidschekerkhof). In vroeger tijden lag dit terrein aan de rand van de stadsbebouwing toen de Lijnbaansgracht het buitenste water in Amsterdam was. Genoemd Kerkhof werd in 1866 buiten gebruik gesteld om later ontruimd. Er moest plaatsgemaakt worden voor de oprukkende stad. Tussen 1899 en 1901 werd gebouwd aan de Openbare Handelsschool (OHS); het gebouw, eveneens een rijksmonument kreeg later het adres Raamplein 1.
Gebouw
Raamplein 1a werd het adres van het gymnastieklokaal behorende bij die school, dat als oorspronkelijk adres nog Lijnbaansgracht 220 had. De school was ontworpen door Hendrik Leguyt van de Dienst der Publieke Werken, hetgeen ook voor dit lokaal zal gelden; ze zijn tegelijkertijd ontworpen en gebouwd. Het gebouw is neergezet op een rechthoekige plattegrond, dat het terrein insteekt vanaf de Raamstraat. Het kent “slechts” een bouwlaag onder een puntdak met dakpannen. Volgens de omschrijving van het rijksmonumentenregister worden de bakstenen gevels aan de voorzijde (richting Raamplein) onderbroken door openslaande deuren met rondboogbovenlichten met daarboven raampartijen; de scheiding daartussen bestaan uit bakstenen pilasters. Net zoals elders bij het gebouw bevinden zich boven deze openingen baksteentjes in afwijkende kleur. De voorzijde wordt al tijden aan het zicht onttrokken door bomen en schutting. Het uiterlijk van de voorgevel is vrijwel identiek aan die van de voorgevel, maar hier ontbreken de deuren. De bovenlichtenramen met rondboogconstructie zijn hier raampartijen met rondboogvorm. Ook hier vindt de scheiding plaats in de vorm van pilasters. Deze kant van het gebouw is duidelijk zichtbaar vanaf de Raamstraat. De dakgoot in voor- en achtergevel wordt ondersteund door klossen. De noordelijke zijgevel (binnenterrein) heeft drie blinden rechthoekige blinde nissen met daarboven opnieuw de steentjes in afwijkende kleur. De zuidelijke zijgevel kent een soortgelijke constructie maar kent twee raampartijen in rondboogconstructie (weer met gekleurde steentjes) en mondt uit in een puntgevel met schoorsteen boven een enigszins teruggetrokken blinde muur. Het monumentenregister omschrijft de bouwstijl als neoclassicisme. Het vormt met school en conciërgewoning aan de Passeerdersgracht 27 een monumentencomplex.
Raamplein 1 en 1a waren tot 2026 de enige oneven huisnummers aan het plein; op het terrein vindt vanaf dan nieuwbouw plaats met huisnummer 5 tot en met 25.
.jpg)
