Zaadvarens

Pteridospermopsida †; Fossiel voorkomen: Onder-Devoon tot Perm
	Alloiopteris erosa
Taxonomische indeling
Rijk:	Plantae (Planten)
Stam:	Embryophyta (Landplanten)
Clade:	Tracheophyta
Klasse
	Pteridospermopsida †;
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Pteridospermopsida † op Wikispecies
Portaal	Biologie

Zaadvarens (Pteridospermales, Pteridospermae, Pteridospermopsida of Pteridospermatophyta) is een polyfyletische groep, een vormtaxon van op het eerste gezicht veel op varens gelijkende, uitgestorven planten. De voortplanting geschiedde door middel van zaden. De zaadknop bestaat daarbij uit een door één of twee integumenten omgeven macrosporangium en komt in hun bouw overeen met een nucellus.

In de zaadknop vinde de ontwikkeling plaats van de macrospore tot macrogametofyt, de bevruchting en de eerste ontwikkeling van de sporofyt tot een zaad.

De oudste fossielen van deze planten zijn bekend uit het Onder Devoon, en in het Carboon kwamen zij weelderig voor. Fossielen zijn bekend van Noordwest Europa (Westfalien B, C, D en het Stephanien), de groep is uitgestorven in het Perm (Rotliegendes).

Fylogenie

De zaadvarens vormen een polyfyletische groep, met verschillende ordes. Deze ordes en die van de naaktzadigen wisselen elkaar af in de fylogenetische stamboom. In een sterk vereenvoudigde stamboom vormen ze een polyfyletische klasse, die een zustergroep is van de overige zaadplanten.

Stamboom van de Euphyllophyta, sterk vereenvoudigd schema
Euphyllophyta (Kenrick & Crane 1997) † Stam Trimerophytophyta (Banks 1975) Lignophyta Stam Pteridophyta (Schimper 1879), varens † progymnospermophyta (Bold & al. 1987) Spermatophyta, zaadplanten † zaadvarens, pteridospermofyten naaktzadigen, gymnospermen Stam Angiospermophyta (Berry 1915), bedektzadigen
taxonomische groep; benoemde clade (een monofyletische groep) een niet-monofyletische groep

Indien de polyfyletische groepen worden uitgesplitst, krijgt men de volgende fylogenetische stamboom waarin de herhaalde evolutionaire ontwikkeling van zaadvarens duidelijk wordt.

**Fylogenetische stamboom van de Tracheophyta, vaatplanten**
Embryophyta (landplanten) Stam Marchantiophyta (Stotler & Crandall-Stotler 1977) (→ mossen s.l., bryofyten) Stam Bryophyta (Schimper 1836) (→ mossen s.l., bryofyten) Stam Anthocerotophyta (Stotler & Crandall-Stotler 1977) (→ mossen s.l., bryofyten) Tracheophyta, vaatplanten † Rhyniophyta (Banks 1975) † Stam Zosterophyllophyta (Banks 1975) Stam Lycopodophyta (Cronquist & al. 1966) † Stam Trimerophytophyta (Banks 1975) Euphyllophyta (Kenrick & Crane 1997) † Klasse Cladoxylidopsida † Klasse Coenopteridopsida Stam Pteridophyta (Schimper 1879), varens Lignophyta † Orde Aneurophytales (→ progymnospermofyten) † Orde Protopityales (→ progymnospermofyten) † Orde Archaeopteridales (→ progymnospermofyten) Spermatophyta, zaadplanten † Klasse Lyginopteridopsida (→ zaadvarens) † Klasse Medullosopsida (→ zaadvarens) † Klasse Callistophytopsida (→ zaadvarens) Klasse Cycadopsida (→ naaktzadigen) † Klasse Peltaspermopsida (→ zaadvarens) Stam Ginkgophyta (→ naaktzadigen) Stam Gnetophyta (→ naaktzadigen) Stam Coniferophyta (→ naaktzadigen) † Klasse Caytoniopsida (→ zaadvarens) † Stam Cycadeoidophyta (→ naaktzadigen) Stam Angiospermophyta (Berry 1915), bedektzadigen basale 'angiosperms' 'magnoliids', magnoliiden (Magnoliopsida) Monocotyledoneae ('monocots') Dicotyledoneae ('eudicots')
een polyfyletische groep → wordt ook gerekend tot polyfyletisch groep

Geslachten en soorten

Alloiopteris

A. erosa (Gutbier, 1835)
A. goeppertii (Ettinghausen, 1865)
A. herbstiana (Gothan, 1935)
A. pinnata (Grand'Eury, 1876)
A. plumosaeformis (Gothan, 1935)
A. saraepontana (Gothan, 1915)
A. sternbergii (Ettinghausen, 1854)
A. winslowi (White, 1899)

Alethopteris

A. bohemica (Franke, 1912)
A. decurrens (Artis, 1825)
A. grandini (Brongniart, 1833)
A. lesquereuxi (Wagner, 1968)
A. lonchitica (Sternberg, 1825)
A. serlii (Brongniart, 1828)
A. westphalensis (Wagner, 1968)

Calipteridium

C. pteridium (Schlotheim, 1820)

Corynepteris

C. angustissima (Sternberg, 1823)
C. coralloides (Gutbier, 1835)
C. erosa (Gutbier, 1843)
C. essinghii (Andrea, 1866)
C. similis (Sternberg, 1825)
C. sternbergii (Ettinghausen, 1854)

Cyclopteris

C. fimbriata (Lesquereux, 1854)
C. orbicularis (Brongniart, 1828)
C. scissa (Grand'Eury, 1877)
C. trichomanoïdes (Brongniart, 1830)
C. virginnia (Meek, 1875)

Desmopteris

D. longofolia (Presl, 1838)
D. robusta (Doubinger, 1956)

Gangamopteris

G. buriadica (Feistmantel, 1879)
G. cyclopteroides (Feistmantel, 1886)
G. obovata (Caruthers,1869)

Glossopteris

G. angustifoloia (Brongniart, 1830)
G. browniana (Brongniart, 1828)
G. communis (Feistmantel)

Karinopteris

K. acuta (Brongniart, 1829)
K. daviesii (Kidston, 1925)
K. dernoncourtii (Zeiller, 1886-1888)
K. jacquoti (Zeiller, 1886-1888)
K. loshii (Brongniart, 1828)
K.soubeiranii (Zeiller, 1886-1888)

Linopteris

L. brongniarti (Gutbier, 1835)

Lyginopteris

L. bartonecii (Stur, 1877)
L. fragilis (Brongniart, 1828)
L. hoeninghausii (Brongniart, 1828)
L. larischi (Stur, 1877)
L. oldhamia (Binney, 1866)
L. stangeri (Stur, 1877)

Mariopteris

M. acuta (Brongniart, 1829)
M. busquetii (Zeiller, 1888)
M. latifolia (Brongniart, 1828)
M. muricata (Sternberg, 1826)
M. nervosa (Brongniart, 1828)
M. ribeyronii (Zeiller, 1888)
M. sauveurii (Brongniart, 1833)

Neuropteris

(oud = Reticulopteris)

N. antecedens (Stur, 1875)
N. attenuata (Lindley & Hurton, 1835)
N. brongniarti (Sternberg, 1833)
N. decipiens (Lesquereux, 1854)
N. deorii (Lesquereux, 1854)
N. heterophylla (Brongniart, 1822)
N. fimbriata (Lesquereux, 1860)
N. flexuosa (Sternberg, 1825)
N. gallica (Zeiller, 1888)
N. gigantea (Sternberg, 1825)

N. heterophylla (Brongniart, 1822)
N. obliquata (Brongniart, 1831-1832)
N. ovata (Hoffmann, 1826)
N. plicata (Sternberg, 1825)
N. pseudogigantea (Potonié, 1893)
N. rarinervis (Bunburry, 1847)
N. scheuchzerie (Hoffmann, 1823-1829)
N. schlehanii (Stur, 1877)
N. tenuifolia (Sternberg, 1825)

Odontopteris

O. alpina (Sternberg, 1833)
O. brardii (Brongniart, 1825)
O. cornuta (Lesquereux, 1880)
O. dufresnoyi (Brongniart, 1830)
O. genuina (Grand'Eury, 1877)
O. lindleyana (Sternberg, 1833)

O. minor (Brongniart, 1828)
O. obtusa (Brongniart, 1828)
O. osmundaeformis (Schlotheim, 1804)
O. schlotheimi (Brongniart, 1828)
O. subcrenulata (Zeiller, 1888)
O. wortheni (Lesquereux, 1866)

Palmatopteris

P. furcata (Brongniart, 1829)
P. membranecea (Gutbier, 1835)
P. spinoza (Goeppert, 1842)
P. sturii (Gothan, 1913)

Zie ook

Externe link

De fossiele planten van Hans Steur

Bronnen, noten en/of referenties

↑ (en) Holt, J. & C. Iudica (2016) HIERARCHICAL CLASSIFICATION OF THE PHYLUM PTERIDOSPERMOPHYTA (Ward 1904) Geraadpleegd: 15-05-2017.
↑ Tot de polyfyletische groep van de rhyniofyten behoren † Horneophyton, † Aglaophyton en de † Rhyniales
↑ tot de polyfyletische groep van de ANA grade behoren: Amborellales, Nymphaeales en Austrobaileyales

Zie de categorie Pteridospermatophyta van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[1] (en) Holt, J. & C. Iudica (2016) HIERARCHICAL CLASSIFICATION OF THE PHYLUM PTERIDOSPERMOPHYTA (Ward 1904) Geraadpleegd: 15-05-2017.

[2] Tot de polyfyletische groep van de rhyniofyten behoren † Horneophyton, † Aglaophyton en de † Rhyniales

[3] tot de polyfyletische groep van de ANA grade behoren: Amborellales, Nymphaeales en Austrobaileyales