Vaatplanten

Vaatplanten
	Arum dioscoridis
Taxonomische indeling
Rijk:	Plantae (Planten)
Onderrijk:	Embryophyta (Landplanten)
clade
	Tracheophyta;
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Vaatplanten op Wikispecies
	(en) World Register of Marine Species
Portaal	Biologie

De vaatplanten (wetenschappelijke naam Tracheophyta, soms Tracheobionta) zijn landplanten (Embryophyta) met vaatbundels, een transportsysteem voor water.

De benaming hogere planten geldt nog altijd als aanduiding voor de vaatplanten. Tot de vaatplanten worden alle polysporangiate embryophyten (oude naam: Cormophyta) gerekend, met uitzondering van de monosporangiate mossen, levermossen en hauwmossen.

Het voornaamste transport in deze planten vindt in twee richtingen plaats met:

xyleem dat water en de daarin opgeloste mineralen naar het blad toe transporteert.
floëem dat assimilaten vanuit het blad naar de andere delen van de plant transporteert of vanuit de opslagweefsels naar de groeiende delen van de plant, zoals bij het uitlopen van een boom.

Taxonomie

Fylogenetische stamboom van de Embryophyta
naar Holt & Iudica

Embryophyta (landplanten)
- Marchantiophyta (Stotler & Crandall-Stotler 1977) (→ mossen, bryofyten s.l.)
  - Haplomitriopsida
    Treubiidae
    
    Haplomitriidae
  - - Marchantiopsida
      Blasiidae
      
      Marchantiidae
    - Jungermanniopsida
      Jungemanniidae
      
      Peliidae
      
      Metzgeriidae
- - Bryophyta (Schimper 1836) (→ mossen, bryofyten s.l.)
    - Sphagnopsida
      
      Takakiopsida
    - Andreaeaobryopsida
      
      Andreaeopsida
      
      Polytrichopsida
      
      Tetraphidopsida
      
      Buxbaumiopsida
      
      Bryopsida
  - - Anthocerotophyta (Stotler & Crandall-Stotler 1977) (→ mossen, bryofyten s.l.)
    - Tracheophyta, vaatplanten
      † Rhyniophyta (Banks 1975) (→ pterofyten)
      
      † Stam Zosterophyllophyta (Banks 1975) (→ pterofyten)
      
      Stam Lycopodophyta (Cronquist & al. 1966) (→ pterofyten)
      
      † Stam Trimerophytophyta (Banks 1975) (→ pterofyten)
      
      Euphyllophyta (Kenrick & Crane 1997)
      † Klasse Cladoxylidopsida
      
      † Klasse Coenopteridopsida
      
      Stam Pteridophyta (Schimper 1879), varens
      
      Lignophyta
      † Orde Aneurophytales (→ progymnospermofyten)
      
      † Orde Protopityales (→ progymnospermofyten)
      
      † Orde Archaeopteridales (→ progymnospermofyten)
      
      Spermatophyta, zaadplanten
      † Klasse Lyginopteridopsida (→ zaadvarens)
      
      † Klasse Medullosopsida (→ zaadvarens)
      
      † Klasse Callistophytopsida (→ zaadvarens)
      
      Klasse Cycadopsida (→ naaktzadigen)
      
      † Klasse Peltaspermopsida (→ zaadvarens)
      
      Stam Ginkgophyta (→ naaktzadigen)
      
      Stam Gnetophyta (→ naaktzadigen)
      Orde Gnetales
      
      Orde Ephedrales
      
      Orde Welwitschiales
      
      Stam Coniferophyta (→ naaktzadigen)
      † Klasse Cordaitopsida
      
      † Klasse Voltziopsida
      
      Klasse Pinopsida
      
      † Klasse Caytoniopsida (→ zaadvarens)
      
      † Stam Cycadeoidophyta (→ naaktzadigen)
      
      Stam Angiospermophyta (Berry 1915), bedektzadigen
      basale 'angiosperms'
      
      'magnoliids', magnoliiden (Magnoliopsida)
      
      Monocotyledoneae ('monocots')
      
      Dicotyledoneae ('eudicots')

niet-monofyletische groep

(→ behoort tot de ...) wordt ook gerekend tot een polyfyletische groep

Heukels

In de 23e druk van de Heukels worden de Nederlandse vaatplanten ingedeeld in 3 klassen:

klasse Lycopsida (wolfsklauwen)
- orde Lycopodiales
  - familie Lycopodiaceae (wolfsklauwfamilie)
- orde Isoetales
  - familie Isoetaceae
klasse Pteropsida (varens en paardenstaarten)
- orde Ophioglossales
  - familie Ophioglossaceae (addertongfamilie)
- orde Filicales
  - familie Equisetaceae (paardenstaartfamilie)
  - familie Osmundaceae (koningsvarenfamilie)
  - familie Salviniaceae (vlotvarenfamilie)
  - familie Marsileaceae (pilvarenfamilie)
  - familie Dennstaedtiaceae (adelaarsvarenfamilie)
  - familie Pteridaceae (lintvarenfamilie)
  - familie Polypodiaceae (eikvarenfamilie)
  - familie Dryopteridaceae (niervarenfamilie)
  - familie Blechnaceae (dubbellooffamilie)
  - familie Onocleaceae (bolletjesvarenfamilie)
  - familie Aspleniaceae (streepvarenfamilie)
  - familie Thelypteridaceae (moerasvarenfamilie)
  - familie Athyriaceae (wijfjesvarenfamilie)
klasse Spermatopsida (zaadplanten)
- orde Coniferales (coniferen)
  - familie Pinaceae (dennenfamilie)
  - familie Cupressaceae (cipresfamilie)
  - familie Taxaceae (taxusfamilie)
- clade Bedektzadigen (APG II: angiosperms)
  - 'orde' ANITA groep
    familie Nymphaeaceae (waterleliefamilie)
  - clade Eenzaadlobbigen (APG II: monocots)
    Commeliniden (APG II: commelinids)
  - orde Ceratophyllales
    familie Ceratophyllaceae
  - clade Magnoliiden (APG II: magnoliids)
  - clade 'Nieuwe' tweezaadlobbigen (APG II: eudicots)
    Primitieve tweezaadlobbigen:
    orde Ranunculales
    
    orde Proteales
    
    orde Buxales
    
    clade Geavanceerde Tweezaadlobbigen (APG II: core eudicots)
    clade Rosiden (APG II: rosids)
    clade Fabiden (APG II: eurosids I)
    
    clade Malviden (APG II: eurosids II)
    
    clade Asteriden (APG II: asterids )
    clade Lamiiden (APG II: euasterids I)
    
    clade Campanuliden (APG II: euasterids II)

Opmerkingen

De ANITA-groep wordt in de Heukels aangemerkt als orde, maar daar wordt geen formele naam bijgeleverd. Het is hier niet duidelijk of het geen parafyletische groep is.
De "primitieve tweezaadlobbigen" lijkt een gemaksterm voor een parafyletische groepering

Historische namen van verschillende groepen in het "Plantenrijk"
Thallophyta, lagere planten Arrhizophyta	Cryptogamae sporenplanten	Prokaryoten, Protophytae, Schizophyta, Monera		Bacteria
		Prokaryoten, Protophytae, Schizophyta, Monera		Algen s.l.	Cyanophyta
		thallofyten zonder archegonia		Algen s.l.	Algae s.s.
				Fungi s.s.	Fungi, schimmels
				Lichenes	Fungi, schimmels
		Cormophyta Embryophyta Plantae s.s.	Archegoniatae	Bryophyta s.l. Astelocormophyta	Hepaticae, Marchantiophyta
					Musci, Bryophyta s.s.
					Anthocerotae, Anthocerotophyta
Tracheophyta vaatplanten hogere planten Rhizophyta Stelocormophyta				Vaatcryptogamen Pterophyta, Filices	Lycophyta Lycopodiopsida
				Vaatcryptogamen Pterophyta, Filices	Monilophyta, Pteridophyta s.s.
	Phanerogamae, fanerogamen		Spermatofyta Lignophyta	Gymnospermae
				Angiospermae Anthophyta	Monocotyledonae
				Angiospermae Anthophyta	Dicotyledonae

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) THE NONVASCULAR EMBRYOPHYTES
↑ Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) THE VASCULAR CRYPTOGAMS
↑ Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) DESCRIPTION OF THE GYMNOSPERMS
↑ Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) DESCRIPTION OF THE PHYLUM ANGIOSPERMOPHYTA (BERRY 1915)
↑ ANA grade: Amborellales, Nymphaeales en Austrobaileyales

[1] Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) THE NONVASCULAR EMBRYOPHYTES

[2] Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) THE VASCULAR CRYPTOGAMS

[3] Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) DESCRIPTION OF THE GYMNOSPERMS

[4] Holt, J.R. & C.A. Iudica (2016) DESCRIPTION OF THE PHYLUM ANGIOSPERMOPHYTA (BERRY 1915)

[5] ANA grade: Amborellales, Nymphaeales en Austrobaileyales