Uiterlijke kenmerken
- Hoed
De hoed heeft een diameter van 4 tot 10 cm. Hij is aanvankelijk halfbolvormig tot gewelfd, later uitgespreid en bij oudere exemplaren vaak enigszins ingedeukt in het centrum. De hoedkleur is variabel en bestaat uit mengelingen van goudgeel, oranjegeel, oranjerood en vermiljoenrood. Soms is de hoed vrijwel geheel geel of rood. De kleuren kunnen vlekkerig verdeeld zijn, waarbij het centrum dikwijls donkerder is.
De hoedhuid is bij vochtig weer enigszins kleverig en glanzend, maar bij droog weer mat. Ze kan ongeveer tot de helft van de hoedstraal worden afgetrokken. De hoedrand is aanvankelijk glad en kan op oudere leeftijd licht gegroefd zijn.
- Lamellen
De lamellen staan betrekkelijk dicht opeen en zijn breed, broos en soms gevorkt, vooral nabij de steel. Ze zijn aanvankelijk bleekcrème tot lichtgeel en worden later geelachtig tot okerkleurig. Kenmerkend is de vaak citroen- tot chroomgele lamelsnede, die duidelijk kan contrasteren met de lichtere lamelvlakken. Deze gele verkleuring is echter niet bij alle exemplaren even sterk ontwikkeld.
- Steel
De steel is 4 tot 9 cm lang en 1 tot 3 cm dik. Hij is cilindrisch, soms enigszins verbreed aan de bovenzijde of versmald naar de basis. De kleur is aanvankelijk witachtig, maar kan later plaatselijk een citroengele tot goudgele tint krijgen. Het oppervlak is glad tot fijn gerimpeld. De steel is aanvankelijk stevig en gevuld, maar wordt met het ouder worden brozer en sponsachtig van binnen. Een ring ontbreekt.
- Vlees
Het vlees is wit, onder de hoedhuid vaak geelachtig. Het is aanvankelijk stevig, maar wordt later broos. De geur is zwak of vrijwel afwezig en de smaak is mild, soms enigszins nootachtig.
- Sporenprint
De sporenprint is geel tot donker okerkleurig. Volgens de kleurenschaal van Romagnesi ligt de kleur doorgaans in het okergele tot gele bereik (ongeveer IIIc–IVb).
Microscopische kenmerken
De sporen zijn vrijwel bolvormig tot breed ellipsoïde en meten ongeveer 7,5–10 × 6–8 µm. Ze bezitten een opvallende ornamentatie van grove, amyloïde wratten, die ongeveer 0,5–1,5 µm hoog kunnen zijn. De wratten zijn gedeeltelijk door ribben verbonden, waardoor onvolledige netvormige structuren of langgerekte kammen ontstaan.
De basidiën zijn knotsvormig, doorgaans viersporig en ongeveer 35–52 × 11–16 µm groot. Cheilocystiden zijn spoelvormig, soms met een kleine apicale uitstulping, en meten ongeveer 50–90 × 7–12 µm. De pleurocystiden hebben een vergelijkbare vorm en komen verspreid voor.
De pileipellis (houdhuid) bestaat uit vertakte, gesepteerde hyfen met ongeveer cilindrische tot versmalde eindcellen. De bovenste hyfen liggen enigszins uiteen door gelatinisatie. Kenmerkend is het ontbreken van pileocystiden (dermatocystiden) en geïncrusteerde primordiale hyfen. Dit onderscheidt de goudgele russula van verschillende andere rood- en geelhoedige russula's.
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Goudgele russula op Wikispecies