Stratenmaker

Het leggen van een bestrating van natuursteen
Straatmaker aan het werk
Bioscoopjournaal uit 1965. Wedstrijd stratenmaken voor jongeren op het terrein van de gasfabriek in Hilversum. Een wethouder kijkt toe en een vrouw van de EHBO verbindt een vinger. Vervolgens keurt de jury de gelegde straatjes.
Verdichten van het zandbed met een trilplaat

Een stratenmaker, straatmaker of kasseilegger is een vakman die straten, erven, stoepen en pleinen aanlegt.

Een stratenmaker kent de verschillende benodigde ondergronden en soorten bestrating, weet wat de kenmerken van deze materialen zijn, en ook hoe je een goede, vlakke ondergrond moet aanleggen. Voorkomende vormen van bestrating zijn:

De meeste bestrating ligt op een zandbed, dat goed is verdicht met een trilmachine of trilplaat. Daarop komen de stenen, die worden aangedrukt met een rubberen hamer. Regelmatig wordt met een waterpas gecontroleerd of de stenen vlak liggen.

Stratenmakers maken gebruik van de volgende gereedschappen:

Machines:

Er bestaat ook een mechanische stenenlegger die in staat is één vierkante meter klinkers (nieuwe of gebruikte) met één handeling in het zandbed te deponeren. Dit betekent een aanzienlijke verlichting van het zware werk van de stratenmakers.

Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn verplicht. Bij het werken met machines is gehoorbescherming nodig, werkschoenen zijn standaard. Aan het veilig werken met machines wordt in de opleiding veel aandacht besteed.

Arbeidsomstandigheden

Bestraten geldt als fysiek zwaar werk; stratenmakers hebben relatief vaak klachten aan knieën, rug, nek en schouders. Door het vele knielende werk komt slijmbeursontsteking van de knie (bursitis prepatellaris) in dit beroep zo vaak voor dat de aandoening ook wel stratenmakersknie wordt genoemd. Daarnaast vormt het vrijkomen van kwartsstof bij het zagen en knippen van stenen een gezondheidsrisico.

In Nederland is in de Arbocatalogus voor de bestratingssector en in CROW-publicatie 324 vastgelegd dat bestrating waar mogelijk machinaal moet worden aangebracht; handmatig straatwerk is alleen onder strikte voorwaarden toegestaan en de gekozen werkwijze moet worden beschreven in een straatwerkplan. In 2025 en 2026 hield de Nederlandse Arbeidsinspectie extra toezicht op fysieke belasting en kwartsstof bij straatwerk, waarbij projecten bij overtreding werden stilgelegd.

Opleiding in Nederland

In Nederland wordt een straatmaker in een driejarige BOL of BBL op niveau 3 opgeleid aan een ROC. Daarnaast bestaat het diploma Aankomend straatmaker op niveau 2.

Zie ook