Thom Mertens (Meerssen, 1953) is een Nederlandse historisch letterkundige. Hij was tot 2018 hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen.
Mertens studeerde Nederlandse taal- en letterkunde aan de Katholieke Universiteit Nijmegen (nu Radboud Universiteit). In 1978 sloot hij zijn studie cum laude af met een scriptie en bibliografie over Hendrik Mande en een synoptische editie van Jacob van Maerlants Tweede Martijn. Tijdens zijn studie vervulde hij verschillende student-assistentschappen bij de afdeling Nederlands en de afdeling Geschiedenis en werkte hij een half jaar als adjunct wetenschappelijk medewerker. In 1978–1979 studeerde hij Middeleeuwse studies als vrij student aan de Katholieke Universiteit Leuven.
Van september 1979 tot en met juli 1980 doceerde hij de vakken Middelnederlandse letterkunde en Analyse verhalend proza aan de MO-B-opleiding voor leraren Nederlands in Arnhem (Stichting Interstudie, nu Hogeschool Arnhem–Nijmegen). In de daaropvolgende jaren werkte hij aan de Nijmeegse universiteit als wetenschappelijk medewerker aan het onderzoek en de editie van werken van Hendrik Mande (1980–1984), waarop hij in 1986 aan dezelfde universiteit promoveerde tot doctor in de letteren (promotor: prof. dr. Wim Hummelen, co-promotor: dr. Guido de Baere).
In oktober 1985 werd hij als assistent aangesteld bij het Ruusbroecgenootschap (Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen, sinds 2003 Universiteit Antwerpen). In 2001 werd hij bevorderd tot hoogleraar en in 2008 tot gewoon hoogleraar.
Mertens was voorzitter van de Vakgroep Religieuze Wetenschappen (2001–2003); directeur van het Ruusbroecgenootschap (2001-2007, 2012–2015); redacteur-beheerder (1986–1994), redactie-secretaris (1994–1997) en hoofdredacteur (1997–2018) van Ons Geestelijk Erf: Journal for the History of Spirituality in the Low Countries. Hij maakte deel uit van de redactie van de editiereeks Middeleeuwse Verzamelhandschriften uit de Nederlanden (1994–2025). In het kader daarvan stelde hij de richtlijnen voor de diplomatische editie op. Tevens maakte hij deel uit van de redactieraad van de reeks Sermo: Studies on Patristic Medieval, and Reformation Sermons and Preaching (2006–2020).
Het onderzoek van Mertens richt zich op de letterkundige aspecten van de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne geestelijke literatuur uit de Nederlanden. Hij ontwierp de richtlijnen voor de diplomatische editie van verzamelhandschriften. Hij verzorgde daarnaast ook een aantal tekstedities. Samen met Christoph Burger (Vrije Universiteit Amsterdam) ontwierp en leidde hij het Vlaams–Nederlandse project ter repertoriëring van de Middelnederlandse preken.