Geschiedenis
De Arianiti's behoorden tot de invloedrijke adellijke geslachten van middeleeuws Albanië. De familie wordt al in Byzantijnse bronnen vermeld. Een van de vroegst bekende telgen was David Arianiti, die in dienst stond van het Byzantijnse Rijk en als militair bestuurder actief was aan de noordelijke grenzen van het rijk. Ook Konstantin Arianiti diende in het Byzantijnse leger. De vroege geschiedenis van het geslacht is echter onzeker en de precieze genealogische relatie tussen de oudste bekende Arianiti's is niet altijd vast te stellen.
Vanaf de late middeleeuwen wisten de Arianiti's hun positie in Centraal-Albanië verder uit te bouwen. Tijdens de heerschappij van het Huis Anjou-Sicilië over het Koninkrijk Albanië onderhielden leden van de familie betrekkingen met de Anjou-heersers en andere Albanese adellijke geslachten. Hierdoor verkreeg de familie verschillende bezittingen en privileges. De Arianiti's ontwikkelden zich daarmee tot een regionale machtsfamilie die haar belangen wist te handhaven tegenover zowel buitenlandse heersers als rivaliserende Albanese dynastieën.
De eerste Arianiti die met zekerheid als zelfstandig territoriaal machthebber wordt genoemd, was Komnen Arianiti. Zijn machtsgebied lag in Centraal-Albanië en omvatte gebieden die overeenkomen met delen van het huidige Durrës en omliggende gebieden. Vanuit deze machtsbasis konden de Arianiti's hun invloed verder uitbreiden. Komnen werd opgevolgd door zijn zoon Gjergj Arianiti, die uitgroeide tot de belangrijkste heerser van het geslacht. Onder Gjergj Arianiti bereikte de politieke invloed van de Arianiti's een hoogtepunt. Door zijn huwelijk met Maria Muzaka, afkomstig uit de machtige Muzaka-dynastie, werden de banden tussen twee belangrijke Albanese adellijke families versterkt. Via dit huwelijk kreeg Gjergj bovendien belangen in Mallakastër en gebieden ten zuiden van Vlorë. Vanuit zijn verschillende machtsbases wist hij zijn invloed verder uit te breiden richting Centraal-Albanië, onder meer in de omgeving van het huidige Elbasan en Librazhd.
De politieke macht van Gjergj Arianiti kwam vooral onder druk te staan door de uitbreiding van het Ottomaanse Rijk op de Balkan. In 1432 brak in Albanië een grote opstand uit tegen de Ottomaanse overheersing. Gjergj Arianiti werd een van de belangrijkste leiders van deze opstand. Hij behaalde verschillende militaire overwinningen op Ottomaanse legers en wist hierdoor zijn eigen machtsgebied te behouden en zijn politieke aanzien onder de Albanese adel te vergroten. De strijd tegen de Ottomanen maakte Gjergj bovendien tot een belangrijke speler in de onderlinge samenwerking tussen de Albanese vorsten. Toen in 1444 de Liga van Lezhë werd opgericht, sloot ook Gjergj Arianiti zich bij de militaire alliantie aan. Hij werd een van de belangrijkste commandanten naast Skanderbeg. De Arianiti's behielden daarbij hun eigen machtsbasis en politieke positie binnen de Liga, waardoor de vereniging van de Albanese vorstendommen geen volledig gecentraliseerde staat was.
De positie van de Arianiti's was bovendien nauw verbonden met andere Albanese dynastieën. Naast de alliantie met de Kastrioti's en de Muzaka's ontstonden door huwelijken banden met onder meer de Thopia-, Dukagjini- en andere regionale adellijke geslachten. Een van de belangrijkste familieverbindingen ontstond door het huwelijk van Gjergj Arianiti's dochter Donika Arianiti met Skanderbeg. Hierdoor werden de Arianiti's rechtstreeks verbonden met de Kastrioti-dynastie. Ook na de dood van Skanderbeg in 1468 bleef de familie betrokken bij het verzet tegen de Ottomanen. De Arianiti's vormden echter geen onafhankelijke territoriale staat meer met dezelfde betekenis als tijdens de hoogtijdagen van Gjergj Arianiti. De voortdurende Ottomaanse militaire druk verzwakte de positie van de Albanese vorsten en leidde uiteindelijk tot het verlies van hun zelfstandige machtsgebieden.
Het machtsgebied van de Arianiti's werd uiteindelijk opgenomen in het Ottomaanse Rijk. Een deel van de familie week uit naar gebieden buiten Albanië, terwijl andere leden hun positie binnen het Ottomaanse bestuur probeerden te behouden. De Arianiti-dynastie verdween daarmee als zelfstandige territoriale macht, maar bleef door haar familiebanden met onder meer de Kastrioti's, Muzaka's en Branković's een belangrijke plaats innemen in de politieke geschiedenis van middeleeuws Albanië.
.png)