| Xanthidium | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Xanthidium antilopaeum | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Geslacht | ||||||||||
| Xanthidium Ehrenberg ex Ralfs, 1848 | ||||||||||
| ||||||||||
Xanthidium is een geslacht van sieralgen (Desmidiaceae), een groep groene algen die nauw verwant zijn aan de landplanten (Embryophyta). Het zijn microscopisch kleine algen die voorkomen in zuur, voedselarm zoetwater. Somige soorten hebben een verspreiding over de hele wereld. Er zijn meer dan 120 soorten. In het Nederlands soortenregister staan bijna 20 soorten vermeld.
De wetenschappelijke naam Xanthidium is een verwijzing naar de vruchten van de Stekelnoot (Xanthium). Zoals alle sieralgen bestaan de soorten uit afzonderlijke cellen met twee identieke helften, de "halfcellen". Het bepalende kenmerk van het geslacht zijn de stekels die voorkomen in paartjes in de celwand van de halfcel. Soms zijn er meerdere stekels. Het vergelijkbare geslacht Staurodesmus heeft ook stekels, maar één op iedere hoek van de cel en nooit vertakte stekels.
Diverse soorten hebben een kosmopolitische verspreiding. Zoals de meeste sieralgen komen de Xanthidium-soorten voor in oligotrofe tot mesotrofe stilstaande wateren met een lage pH zoals meren, vijvers en poelen in hoogveenmoerassen.
In het Nederlands soortenregister worden bijna 20 soorten uit de AlgaeBase vermeld. Het zijn soorten in zwak zure en/of voedselarme vennen op de zandgronden of in poelen in hoogveenmoerassen of in petgaten en trilvenen in laagveengebieden. X. antilopaeum en X. octocorne zijn vrij algemene soorten in mesotrofe of exclusief oligotrofe wateren. X. bifidum en X. cristatum zijn incidenteel voorkomende soorten. Echt zeldzaam zijn X. armatum, X. basidentatum, X. fasciculatum, X. tenuissimum en X. variabile .