
Zetelverdeling is het proces waarbij de zetels in een wetgevende macht worden toegewezen aan politieke partijen of regio's op basis van de resultaten van een verkiezing.
Bij evenredige vertegenwoordiging is het doel om de voorkeuren van de kiezers zo nauwkeurig mogelijk te vertalen naar vertegenwoordiging zodat het percentage stemmen dat een partij of regio behaalt overeenkomt met het percentage zetels. Er bestaan verschillende methodes die verschillende uitkomsten leveren qua zetel-stemverhouding. Wanneer een partij of regio meer dan één restzetel toegewezen krijgt, wordt de quotumregel geschonden en komt de evenredigheid onder druk te staan.
In landen met een meervoudige kiesdistricten wordt er gebruik gemaakt van vereffeningszetels of dubbele evenredigheid om de evenredigheid van de verkiezingsuitslag te vergroten.
Bij de verdeling van zetels bij verkiezingen worden verschillende rekenmethodes gebruikt, die grofweg in twee groepen kunnen worden ingedeeld: methodes die werken met quota zoals de kiesdeler (grootste overschotten) en methodes die werken met quota of delerreeksen (grootste gemiddelden).
Hieronder een overzicht van de belangrijkste methodes binnen deze groepen en hun werkwijze:
De tabel toont de zetelverdeling in de Tweede Kamer op basis van de verkiezingsuitslag van 2023, berekend met drie verschillende methodes. Elke methode verdeelt de zetels op een andere manier, waarbij de verhouding tussen het aantal stemmen en de toegekende restzetels kan variëren.
PVV, GL-PVDA en VVD krijgen elk 2 restzetels toegewezen wat betekent dat ze de quotumregel schenden. De 35,24 PVV-zetels worden bijvoorbeeld naar boven afgerond naar 37 zetels terwijl de quotumregel voorschrijft dat het zetelaantal 35 of 36 zou moeten zijn. De 2,57 Volt-zetels worden naar beneden afgerond naar 2 zetels.
| Partij | Stemmen | Evenredig aandeel | Overschot | Grootste-overschottenmethode | Grootste-gemiddeldenmethode | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sainte-Laguë-methode | D'Hondt-methode | |||||||||
| Toegepast in: | Toegepast in: | Toegepast in: | ||||||||
| Breuk | Restant | Restzetels | Totaal | Restzetels | Totaal | Restzetels | Totaal | |||
| PVV | 2.450.878 | 35,24 | 0,24 | 16.575 | 35 | 1 | 36 | 2 | 37 | |
| GL-PvdA | 1.643.073 | 23,62 | 0,62 | 43.388 | 1 | 24 | 1 | 24 | 2 | 25 |
| VVD | 1.589.519 | 22,85 | 0,85 | 59.386 | 1 | 23 | 1 | 23 | 2 | 24 |
| NSC | 1.343.287 | 19,31 | 0,31 | 21.808 | 19 | 1 | 20 | 1 | 20 | |
| D66 | 656.292 | 9,44 | 0,44 | 30.328 | 1 | 10 | 1 | 10 | 9 | |
| BBB | 485.551 | 6,98 | 0,98 | 68.242 | 1 | 7 | 1 | 7 | 1 | 7 |
| CDA | 345.822 | 4,97 | 0,97 | 67.616 | 1 | 5 | 1 | 5 | 1 | 5 |
| SP | 328.225 | 4,72 | 0,72 | 50.019 | 1 | 5 | 1 | 5 | 1 | 5 |
| DENK | 246.765 | 3,55 | 0,55 | 38.110 | 1 | 4 | 1 | 4 | 3 | |
| PvdD | 235.148 | 3,38 | 0,38 | 26.493 | 1 | 4 | 3 | 3 | ||
| FVD | 232.963 | 3,35 | 0,35 | 24.308 | 1 | 4 | 3 | 3 | ||
| SGP | 217.270 | 3,12 | 0,12 | 8.615 | 3 | 3 | 3 | |||
| CU | 212.532 | 3,06 | 0,06 | 3.877 | 3 | 3 | 3 | |||
| Volt | 178.802 | 2,57 | 0,57 | 39.699 | 1 | 3 | 1 | 3 | 2 | |
| JA21 | 71.345 | 1,03 | 0,03 | 1.793 | 1 | 1 | 1 | |||
| Totaal | 10.432.726 | 140 | Zetels | 10 | 150 | 10 | 150 | 10 | 150 | |