Zwette

Zwette
De Swette
De Zwette ten oosten van Mantgum en ten westen van Roordahuizum
Bron	Beetgum
Monding	Looxmagracht, Sneek
Loop van de Zwette.
Portaal    Geografie

De Zwette (officieel, Fries: De Swette) of Sneekertrekvaart is de waterverbinding tussen Sneek en Leeuwarden. De vaart maakt deel uit van de Elfstedentocht.

Naam

Het woord zwet of zwette, met de Oudfriese vormen swethe, swithe, duidt een grenswater aan. Er is geen verband met het Oudfriese woord swête, zwet 'zoet', wel een verre verwantschap met een zwad, een baan gras of koren die met één zwaai van een zeis gemaaid kon worden.

Waterhuishouding

De Zwette staat in verbinding met de volgende vaarten: Mantgumervaart, Oosterwierumer oudvaart, Oude Zwin, Weidumervaart, Wielervaart en Zijltjessloot.

Geschiedenis

De Zwette loopt ongeveer door het midden van een dichtgeslibde middeleeuwse zeearm die bekendstaat als de Middelzee, wat te zien is aan de kwelderwallen aan weerszijden. De Zwette vormt de grens tussen Oostergo en Westergo. Na het dichtslibben van de Middelzee had de Zwette vooral een functie als afwaterings- en grenssloot.

Oorspronkelijk liep de Zwette door tot aan de Skrédyk en Bitgumer Hegedyk tussen Stiens en Beetgum, maar delen zijn gedempt voor de aanleg van de Vliegbasis Leeuwarden en de uitbreiding van Leeuwarden zelf.

In latere tijden is de loop aangepast en gebruikt als trekvaart tussen Sneek en Leeuwarden. De kwelderwallen zijn te herkennen als verhogingen in het landschap, die bij uitstek geschikt waren voor bewoning. Dit is nu nog op de kaart te herkennen aan de dorpen, die in reeksen aan weerszijden liggen.

Zowel de huidige als de vroegere loop van de vaart komt Leeuwarden in het zuidwesten en westen binnen. Daaromheen zijn bedrijventerrein De Zwette en de wijk Nijlân & De Zwette aangelegd. De Swettehaven, onderdeel van de Zwette, is de plaats waar schaatsers sinds de Elfstedentocht van 1985 de schaatsen onderbinden na de lopende start van enkele kilometers. De route van Leeuwarden naar Sneek gaat over de Zwette.

• 
  De Zwette in Scharnegoutum
• 
  De Zwette in Sneek
• 
  Avondwandeling bij de Zwette door Henk Krist
• 
  Fietspad het Swettepaad langs de Zwette en de Kramersmolen en de Molen Hoogland
• 
  De Zwette in het Zwettebos in Sneek

Literatuur

• Leeuwarden 750-2000 Hoofdstad van Friesland.