Żebrzyca

Żebrzyca

Żebrzyca roczna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	żebrzyca
Nazwa systematyczna
Seseli L. Sp. Pl. 259. 1753
Typ nomenklatoryczny
Seseli tortuosum L.
Synonimy Bakeros Raf. Balinotella Soják Cremastosciadium Rech.f. Dela Adans. Elaeopleurum Korovin Eriocycla Lindl. Galbanophora Neck. Gasparinia Bertol. Hippaton Raf. Hippomarathrum G.Gaertn., B.Mey. & Scherb. Leiotelis Raf. Libanotis Haller ex Zinn Lomatopodium Fisch. & C.A.Mey. Marathrum Link Oreotelia Raf. Petrosciadium Edgew. Pseudammi H.Wolff Scaphespermum Edgew. Seselinia Beck Sphenocarpus Korovin
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Żebrzyca (Seseli L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych (Apiaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia od ok. 80 do ponad 140 gatunków. Jest to jeden z największych i najbardziej problematycznych pod względem taksonomicznym rodzajów w obrębie rodziny. Zasięg rodzaju obejmuje rozległe przestrzenie Starego Świata od Europy Zachodniej i północno-zachodniej Afryki po Tajlandię, Chiny i Japonię. Do flory Polski należy w zależności od ujęcia jeden gatunek (żebrzyca roczna S. annuum) lub trzy – w przypadku włączenia tu gatunków z rodzaju oleśnik Libanotis.

Gatunki związane są na ogół z suchymi i otwartymi siedliskami – stepami, skalistymi stokami i urwiskami, pustyniami na obszarach górskich. Tylko rośliny z sekcji Condensata rosną w miejscach mokrych, wzdłuż górskich strumieni.

Liczne gatunki wykorzystywane są jako lecznicze ze względu na wysoką zawartość kumaryn, terpenów i olejków eterycznych.

Morfologia

Pokrój

Najczęściej krótko owłosione, rzadko nagie byliny, czasem drewniejące, rzadko rośliny jednoroczne i dwuletnie. Często z grubym kłączem.

Liście

Pojedynczo do 4-krotnie pierzastych, często o wąskich łatkach, ale czasem też lancetowatych do zaokrąglonych.

Kwiaty

Zebrane w baldaszki, a te w baldachy złożone. Pokryw brak lub są nieliczne, równowąskie do lancetowatych. Pokrywki wielolistkowe, wolne lub zrośnięte u nasady, równowąskie do lancetowatych. Promienie baldacha nagie lub owłosione. Kielich z drobnymi ząbkami. Płatki korony białe, czasem zaróżowione lub żółtawe, zwykle na szczycie wycięte i z łatką zagiętą do środka. Krążek miodnikowy stożkowaty lub spłaszczony. Szyjki słupka proste lub rozchylone.

Owoce

Nagie lub owłosione rozłupnie, jajowate lub elipsoidalne, z 5 żebrami nitkowatymi lub silnie wystającymi, w bruzdach między nimi od 1 do 4 smug.

Systematyka

Rodzaj w obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae klasyfikowany jest do podrodziny Apioideae i plemienia Selineae.

Rodzaj zaliczany jest do najtrudniejszych taksonomicznie w obrębie rodziny. Kontrowersje budzi włączenie tu (lub wyłączanie) rodzajów oleśnik Libanotis i Eriocycla. Badania molekularne nie potwierdzają monofiletyzmu rodzaju – jego przedstawiciele wymieszani są na drzewie filogenetycznym m.in. z przedstawicielami rodzajów lubiśnik Ligusticum i gorysz Peucedanum. Niektóre gatunki tradycyjnie tu zaliczane wykazują nawet większe pokrewieństwo z rodzajami z innych plemion.

Wykaz gatunków

Przypisy