Lubiśnik

Lubiśnik
	; Lubiśnik Hultena
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	lubiśnik
	Nazwa systematyczna
	Ligusticum L.; Sp. Pl.: 250 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	L. scoticum Linnaeus
Synonimy
	Arpitium Neck.; Coristospermum Bertol.; Cynapium Nutt. ex Torr. & A.Gray; Devillea Bubani; Haloscias Fr.; Levisticum Hill; Ligosticon St.-Lag.; Nabadium Raf.;
	Arpitium Neck.; Coristospermum Bertol.; Cynapium Nutt. ex Torr. & A.Gray; Devillea Bubani; Haloscias Fr.; Levisticum Hill; Ligosticon St.-Lag.; Nabadium Raf.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Lubiśnik (Ligusticum L.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Zalicza się tu w zależności od ujęcia od dwóch do ok. 40 gatunków. W szerokim ujęciu zasięg rodzaju obejmuje Europę południową (od Hiszpanii po Grecję) i północną (Islandię, Wyspy Brytyjskie, Półwysep Skandynawski i północną Rosję. W Azji obszary górskie od Afganistanu, przez Pakistan, północne Indie po Chiny, Japonię i Rosyjski Daleki Wschód oraz wschodnią i zachodnią część Ameryki Północnej. Lubiśnik Hultena L. scoticum (zaliczany tu niezależnie od ujęcia jako gatunek typowy) wykorzystywany jest jako warzywo, podobnie jak selery. Inne gatunki są stosowane w ziołolecznictwie.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj problematyczny, w różnych ujęciach zalicza się tu różną liczbę gatunków. W najwęższym ujęciu takson jest monotypowy tylko po ograniczeniu do dwóch gatunków – L. scoticum i L. holopetalum. W szerokim ujęciu zalicza się tu ok. 40 gatunków.

Rodzaj w obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae klasyfikowany jest do podrodziny Apioideae.

Wykaz gatunków

Ligusticum afghanicum Rech.f.
Ligusticum albanicum Jáv.
Ligusticum calderi Mathias & Constance
Ligusticum californicum J.M.Coult. & Rose
Ligusticum canadense (L.) Britton
Ligusticum canbyi J.M.Coult. & Rose
Ligusticum elegans H.Wolff
Ligusticum falcarioides H.Wolff
Ligusticum ferulaceum All.
Ligusticum filicinum S.Watson
Ligusticum glaucescens Franch.
Ligusticum glaucifolium H.Wolff
Ligusticum gongshanense F.T.Pu, R.Li & H.Li
Ligusticum grayi J.M.Coult. & Rose
Ligusticum gyirongense R.H.Shan & H.T.Chang
Ligusticum irramosum Rech.f. & Riedl
Ligusticum kiangsiense H.Wolff
Ligusticum kingdon-wardii H.Wolff
Ligusticum kulingense H.Wolff
Ligusticum littledalei Fedde ex H.Wolff
Ligusticum lucidum Mill. – lubiśnik lśniący
Ligusticum madrense Rose
Ligusticum mairei M.Hiroe
Ligusticum marginatum C.B.Clarke
Ligusticum moniliforme Z.X.Peng & B.Y.Zhang
Ligusticum nematophyllum (Pimenov & Kljuykov) F.T.Pu & M.F.Watson
Ligusticum nullivittatum (K.T.Fu) F.T.Pu & M.F.Watson
Ligusticum officinale (Makino) Kitag.
Ligusticum olympicum Novák
Ligusticum porteri J.M.Coult. & Rose
Ligusticum rockii M.Hiroe
Ligusticum scoticum L. – lubiśnik Hultena
Ligusticum thomsonii C.B.Clarke
Ligusticum tibetanicum H.Wolff
Ligusticum verticillatum (Geyer ex Hook.) J.M.Coult. & Rose
Ligusticum wawrae H.Wolff
Ligusticum yunnanense F.T.Pu
Ligusticum yushuense J.T.Pan

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-10-08] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-10-08] (ang.).
1 2 3 4 5 Ligusticum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-10-08].
↑ Ligusticum Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2022-10-08].
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 526, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ Jing Zhou, Yu-zhen Gao, Jin Wei, Zhen-Wen Liu, Stephen R. Downie. Molecular Phylogenetics of Ligusticum (Apiaceae) Based on nrDNA ITS Sequences: Rampant Polyphyly, Placement of the Chinese Endemic Species, and a Much-Reduced Circumscription of the Genus. „International Journal of Plant Sciences”. 181, 3, 2020. DOI: 10.1086/706851.
↑ Genus: Ligusticum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-10-08].
1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 114. ISBN 978-83-925110-5-2.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-10-08] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-10-08] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Ligusticum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-10-08].

[ing-4] Ligusticum Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2022-10-08].

[mabb-5] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 526, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[6] Jing Zhou, Yu-zhen Gao, Jin Wei, Zhen-Wen Liu, Stephen R. Downie. Molecular Phylogenetics of Ligusticum (Apiaceae) Based on nrDNA ITS Sequences: Rampant Polyphyly, Placement of the Chinese Endemic Species, and a Much-Reduced Circumscription of the Genus. „International Journal of Plant Sciences”. 181, 3, 2020. DOI: 10.1086/706851.

[grin-7] Genus: Ligusticum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-10-08].

[gawrys-8] 1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 114. ISBN 978-83-925110-5-2.