Intel 80386 – 32-bitowy procesor opracowany przez firmę Intel, zaprezentowany w 1985 roku. Później klony z innym nazewnictwem dla tego procesora produkowały również firmy AMD oraz Cyrix (VIA).
Procesor Intel 80386 został zaprezentowany w 1985 roku jako bezpośredni następca układu 80286. Wprowadzał istotne zmiany w architekturze x86, jak pełną 32-bitowość (w rejestrach, magistralach danych i adresowych). Dzięki temu możliwe było adresowanie do 4 GB pamięci RAM, co stanowiło ogromny skok w porównaniu z poprzednimi generacjami.
Nowością był również rozszerzony tryb chroniony (protected mode), który oferował mechanizmy segmentacji pamięci i ochrony zasobów – kluczowe dla rozwoju wielozadaniowych systemów operacyjnych . Ze względu na swoją złożoność i nowatorskie rozwiązania implementacja procesora oraz adaptacja oprogramowania do nowej architektury wymagały czasu. Mimo to układ 80386 szybko zyskał popularność, stając się fundamentem dla przyszłych generacji procesorów kompatybilnych z architekturą x86.
Podstawowa wersja układu 80386 (oznaczona później symbolem DX) charakteryzowała się 32-bitową magistralą adresową oraz 32-bitową magistralą danych. Procesor ten wymagał więc, aby komponenty płyty głównej również działały w architekturze 32-bitowej. Z tego powodu, a także z braku konkurencji, procesory 386 weszły na rynek z wysoką ceną – czyli 299 $ za wersję 16 MHz – co w 2025 roku przelicza się na około 918 $[potrzebny przypis].
Procesor 80386 w stosunku do poprzednich przedstawicieli rodziny x86 posiada rozszerzone do 32 bitów rejestry ogólnego przeznaczenia (w stosunku do wersji 16-bitowych dodano do nazwy przedrostek „E”: EAX, EBX, ECX, EDX, EBP, ESI, EDI, ESP), rejestr EIP (IP – ang. Instruction Pointer – wskaźnik bieżącej instrukcji) oraz rejestr flagowy EFLAGS. W procesorze dodano także rejestry kontrolne CRx.
386 otrzymał również nowe tryby adresowania i – w odróżnieniu od wersji poprzednich – rejestry ogólnego przeznaczenia mogły być używane niemalże dowolnie. Pozostało jednak użycie rejestru ECX do obsługi pętli oraz par rejestrów DS:ESI i ES:EDI w instrukcjach łańcuchowych.
Procesor 80386 może pracować w trzech trybach: rzeczywistym, chronionym i wirtualnym. W 32-bitowym trybie chronionym procesor 386 może adresować liniowo do 4 GB pamięci. W stosunku do 80286 usprawniono przełączanie trybów. W 80286 powrót z trybu chronionego do rzeczywistego wiązał się z koniecznością resetu procesora, co trwało dość długo. W 80386 powrót nie wymaga resetu procesora i z tego powodu jest znacznie szybszy.
Istotną zmianą było dodanie do procesora jednostki MMU, która pozwalała na swobodne kształtowanie mapy pamięci. Przez długi czas możliwości te były wykorzystywane przez oprogramowanie jedynie w minimalnym stopniu.
80386 mógł współpracować z koprocesorem 80387 (w pierwszych modelach komputerów stosowano też czasem 80287). Istniał także koprocesor 3167 opracowany przez firmę Weitek, o znacząco większej mocy obliczeniowej. Tylko wybrane programy potrafiły z niego skorzystać.
.svg){kind=logo}