Pamięć o dostępie swobodnym, pamięć główna, RAM (ang. random-access memory, main memory) – podstawowy rodzaj pamięci komputerowej. Termin ten odnosi się zazwyczaj do pamięci głównej w większości komputerów, a w szczególności do pamięci półprzewodnikowych SRAM i DRAM.
Choć nazwa sugeruje każdą pamięć o bezpośrednim dostępie (w przeciwieństwie do pamięci o dostępie sekwencyjnym, na przykład rejestrów przesuwnych), ze względów historycznych termin ten określa wyłącznie pamięci o bezpośrednim dostępie umożliwiające wielokrotny zapis. Wyklucza on pamięci ROM (tylko do odczytu) i EEPROM, w których zapis trwa znacznie dłużej niż odczyt, mimo że w ich przypadku również występuje swobodny dostęp do zawartości.
W pamięci RAM przechowywane są aktualnie wykonywane programy, przeznaczone dla nich dane oraz wyniki ich pracy. W temperaturze pokojowej zawartość większości układów RAM jest tracona w czasie krótszym niż sekunda po zaniku napięcia zasilania. Niektóre typy wymagają również odświeżania, dlatego wyniki pracy programów wymagające trwałego przechowania muszą być zapisywane na osobnym nośniku danych.
Pamięć RAM dzieli się na pamięci statyczne (ang. static random-access memory, w skrócie SRAM) oraz pamięci dynamiczne (ang. dynamic random-access memory, w skrócie DRAM). Pamięci statyczne są szybsze od pamięci dynamicznych, które wymagają częstego odświeżania w celu podtrzymania zawartości. Układy SRAM charakteryzują się wyższym kosztem produkcji, dlatego stosowane są w miejscach wymagających dużej szybkości (np. pamięć podręczna procesora) lub w urządzeniach o niewielkim zapotrzebowaniu na pamięć, w których implementacja układu odświeżania jest nieuzasadniona (np. proste mikrokontrolery). W komputerach wymagających dużej pojemności pamięci jako pamięć operacyjną stosuje się układy DRAM.
Pamięć RAM jest stosowana głównie jako pamięć operacyjna komputera, a nie tylko pamięć komponentów wyposażonych w procesory specjalizowane (np. kart graficznych, kart dźwiękowych) oraz jako pamięć danych w sterownikach mikroprocesorowych.
Zastosowanie technologii pamięci DDR w konfiguracji Dual Channel pozwala na zwiększenie liczby generowanych klatek na sekundę w grach komputerowych o 8–21%. W 2025 roku konfigurację dwóch modułów po 16 GB (2 × 16 GB) w standardzie DDR5, zapewniających łączną pojemność 32 GB, opisywano jako optymalną w komputerach przeznaczonych do gier.
Moduły o pojemności 16 GB charakteryzują się wyższą wydajnością w porównaniu z modułami 8 GB (opartymi na kościach w organizacji × 16) oraz modułami 24 GB (wymagającymi wyższych wartości opóźnienia tRFC z uwagi na gęstość kości wynoszącą 24 Gb). Najwyższą wydajność spośród wymienionych wariantów zapewnia konfiguracja 2 × 32 GB w trybie Dual Rank, która znajduje zastosowanie u użytkowników o wyższych wymaganiach sprzętowych, wynikających z wykorzystywania komputera do celów innych niż gry wideo.
.jpg){kind=spacer}
.jpg)
_IMGP6298_smial_wp.jpg)
